Mantra 13
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Vrata/discipline and Namas (obeisance) as sacral powers; implicitly Prajāpati
Chandas: Yajus (short, enumerative)
Samhita Patha (Devanagari)
लोमा॑नि॒ प्रय॑ति॒र्मम॒ त्वङ्म॒ आन॑ति॒राग॑तिः । मा॒ᳪसं म॒ उप॑नति॒र्वस्वस्थि॑ म॒ज्जा म॒ आन॑तिः ।
Transliteration
lómāni práyatiḥ máma tváṅ ma ā́natiḥ ā́gatiḥ | mā́ṃsaṃ ma úpanatir vásv ásthi májjā ma ā́natiḥ ||
Translation
माझे लोम ‘प्रयति’ (संयमित प्रयत्न) आहेत; माझी त्वचा ‘आनति‑आगति’ (विनयाने वाकणे व जवळ जाणे) आहे। माझे मांस ‘उपनति’ (निकट‑सेवा/उपस्थिती) आहे; माझी वसा, माझे अस्थि, माझा मज्जा—‘आनति’ (श्रद्धायुक्त नम्र झुकाव) आहेत।
Padapatha (Word Analysis)
लोमा॑नि । प्रय॑तिः । मम॑ । त्वक् । म॒ । आन॑तिः । आग॑तिः । मा॒ᳪसम् । म॒ । उप॑नतिः । वस॑ । अस्थि॑ । म॒ज्जा । म॒ । आन॑तिः ।
Word by Word
लोमानिhairs
लोमानि:
Karma
TypeNoun
Rootलोमन् (प्रातिपदिक) अथवा लोम (नपुंसकलिङ्ग)
प्रयतिःgoing forth, departure
प्रयतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्र-√या (या गतौ) → प्रयति (स्त्री)
ममof me, my
मम:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
त्वक्skin
त्वक्:
Karma
TypeNoun
Rootत्वच् (स्त्री)
ममof me, my
मम:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
आनतिःbending down, inclination
आनतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootआ-√नम् (नमते; नम् अवनतौ) → आनति (स्त्री)
आगतिःcoming, arrival
आगतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootआ-√गम् (गच्छति; गम् गतौ) → आगति (स्त्री)
मांसम्flesh
मांसम्:
Karma
TypeNoun
Rootमांस (नपुंसक)
मof me, my
म:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम) → मे/म (एन्क्लिटिक)
उपनतिःapproach with bending; submission
उपनतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootउप-√नम् (नमते) → उपनति (स्त्री)
वसcovering, garment (cover)
वस:
Karma
TypeNoun
Rootवस् (नपुंसक; वस्त्र/आवरणार्थे) / वस् (धातु) — अत्र प्रातिपदिक-रूपेण
अस्थिbone
अस्थि:
Karma
TypeNoun
Rootअस्थि (नपुंसक)
मज्जाmarrow
मज्जा:
Kartā
TypeNoun
Rootमज्जन् (पुं) / मज्जा (स्त्री; प्रचलित) — अत्र मज्जा-शब्दः
मof me, my
म:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम) → मे/म (एन्क्लिटिक)
आनतिःbending down, inclination
आनतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootआ-√नम् (नमते) → आनति (स्त्री)
Entities Mentioned
V
Vrata (Discipline/Vow)N
Namas (Obeisance/Reverent Inclination)P
Prajāpati (implicit)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes