Mantra 21

Rishi: Traditionally attributed within the Śukla-Yajurvedic ritual corpus to the Adhvaryu-lineage (Yājñavalkya transmission); specific ṛṣi ascription is not explicit in the provided excerpt.

Devata: Veda (as sacral knowledge), the Gods as gātu-vidaḥ, and Manaspati (Lord of Mind); Vāta as carrier/impeller in the closing consignment.

Chandas: Mixed/prose-yajus (yajur-style formulae; not a single fixed metrical chandas).

Samhita Patha (Devanagari)

वे॒दो॒ऽसि॒ येन॒ त्वं दे॑व वेद दे॒वेभ्यो॑ वे॒दोऽभ॑व॒स्तेन॒ मह्यं॑ वे॒दो भू॑याः । देवा॑ गातुविदो गा॒तुं वि॒त्त्वा गा॒तुमि॑त । मन॑सस्पत इ॒मं दे॑व य॒ज्ञᳪ स्वाहा॒ वाते॑ धाः

Transliteration

védo ’si yéna tváṃ deva veda devébhyo védo ’bhavas téna máhyaṃ védo bhūyāḥ | devā gātu-vido gātúṃ vittvā gātúm ita | mánasas-pate imáṃ deva yajñáṃ svā́hā vā́te dhāḥ

Translation

तू वेद आहेस; ज्याद्वारे, हे देवा, तू जाणतोस, आणि ज्याद्वारे तू देवांसाठी वेद झालास—त्याच्याच द्वारे माझ्यासाठीही वेद हो. हे देवहो, मार्गांचे ज्ञाते! मार्ग जाणून मार्गावरच चला. हे मनस्पती (मनाचा स्वामी) देवा! हा यज्ञ—स्वाहा!—वायूमध्ये स्थापित कर.

Padapatha (Word Analysis)

वेदः । असि । येन । त्वम् । देव । वेद । देवेभ्यः । वेदः । अभवः । तेन । मह्यम् । वेदः । भूयाः । देवाḥ । गातु-विदः । गातुम् । वित्त्वा । गातुम् । इत । मनसः-पते । इमम् । देव । यज्ञम् । स्वाहा । वाते । धाः

Word by Word

• वेदः: the Veda / sacred knowledge
• वेदः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक) / √विद् (ज्ञाने)

• असि: you are
• असि: —
• Type: Verb
• Root: √अस् (भुवि)

• येन: by which
• येन: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• देव: O god
• देव: —
• Type: Noun (vocative)
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• वेद: you know
• वेद: —
• Type: Verb
• Root: √विद् (ज्ञाने)

• देवेभ्यः: to/for the gods
• देवेभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• वेदः: the Veda
• वेदः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक) / √विद् (ज्ञाने)

• अभवत्: became / came to be
• अभवत्: —
• Type: Verb
• Root: √भू (सत्तायाम्)

• तेन: by that / therefore
• तेन: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मह्यम्: to me
• मह्यम्: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• वेदः: the Veda
• वेदः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक) / √विद् (ज्ञाने)

• भूयाः: may you be / may it be (for you)
• भूयाः: —
• Type: Verb
• Root: √भू (सत्तायाम्)

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• गातुविदः: knowers of the path/way
• गातुविदः: Kartā
• Type: Adjective/Noun
• Root: गातु-विद् (समास: गातुं वेत्ति इति)

• गातुम्: the path / course
• गातुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गातु (प्रातिपदिक; नपुंसक)

• वित्त्वा: having known
• वित्त्वा: —
• Type: Gerund
• Root: √विद् (ज्ञाने)

• गातुम्: the path
• गातुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गातु (प्रातिपदिक; नपुंसक)

• इत: indeed / just / then (Vedic particle)
• इत: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात/अव्यय; वैदिक)

• मनसः: of the mind
• मनसः: —
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• पतॆ: O lord
• पतॆ: —
• Type: Noun (vocative)
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• इमम्: this
• इमम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• देव: O god
• देव: —
• Type: Noun (vocative)
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• यज्ञम्: sacrifice
• यज्ञम्: Karma
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• स्वाहा: svāhā (oblation-call)
• स्वाहा: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/मन्त्र-शब्द)

• वाते: in the wind / in Vāta
• वाते: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वात (प्रातिपदिक)

• धाः: place / establish
• धाः: —
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे)

Entities Mentioned

• Veda (as sacral knowledge)
• Devas as gātu-vidaḥ (knowers of the paths)
• Manaspati (Lord of Mind)
• Vāta (Wind)