Mantra 43
Rishi: Traditionally ascribed within Vājasaneyin transmission (often treated as Yājñavalkya-lineage in ritual attribution).
Devata: Savitar (Savitṛ).
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (ritual prose-verse; exact metrical classification is secondary in YV mantric deployment).
Samhita Patha (Devanagari)
उ॒भाभ्यां॑ देव सवितः प॒वित्रे॑ण स॒वेन॑ च । मां पु॑नीहि वि॒श्वत॑ः ॥
Transliteration
u̱bhā́bhyāṃ deva savitaḥ pavítreṇa savéna ca | mā́ṃ punīhi viśvátaḥ ||
Translation
हे देव सविता! दोन्हीने—पवित्रकाने (गाळणी/पवित्र करणारे साधन) आणि सवाने (प्रेरणा/प्रवर्तन) —मला सर्व बाजूंनी पवित्र कर.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒भाभ्याम् । देव । सवितः । प॒वित्रे॑ण । स॒वेन॑ । च । माम् । पु॑नीहि । वि॒श्वत॑ः ॥
Word by Word
उभाभ्याम्with both (of them)
उभाभ्याम्:
करण
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सवितःO Savitṛ
सवितः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
पवित्रेणwith the purifier; with the purifying (instrument)
पवित्रेण:
करण
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
सवेनwith the impelling (power/impulse)
सवेन:
करण
TypeNoun
Rootसव (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुनीहिpurify (you)
पुनीहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपू (धातु) / पुनाति
विश्वतःfrom all sides; wholly
विश्वतः:
अधिकारण (देश/व्याप्ति) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootविश्वतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
Savitṛ (Savitar)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes