Mantra 98
Rishi: Yājñavalkya (traditional White Yajurveda attribution)
Devata: Devāḥ / Ājya-dhārāḥ (functional deity: the oblation-streams as divine agencies)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like prose-verse (ritual formula; metre not strictly regular)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒भ्य॒र्षत सुष्टु॒तिं गव्य॑मा॒जिम॒स्मासु॑ भ॒द्रा द्रवि॑णानि धत्त । इ॒मं य॒ज्ञं न॑यत दे॒वता॑ नो घृ॒तस्य॒ धारा॒ मधु॑मत्पवन्ते
Transliteration
abhyàrṣata suṣṭutíṃ gavyàm-ājím asmā́su bhadrā́ dráviṇāni dhatta | imáṃ yajñáṃ nayata devátā no ghṛtásya dhā́rā madhúmat-pavante ||
Translation
सुष्ठु उच्चारलेल्या स्तुतीसह, गव्य (गोधन-प्राप्ती) देणाऱ्या आजि (स्पर्धा/युद्ध) सह, आमच्याकडे प्रवाहित व्हा; आमच्यात कल्याणकारी द्रविण (धन-संपदा) धरा. हे देवहो, आमचा हा यज्ञ पुढे न्या; घृताच्या धारा मधुमय व पावन होऊन वाहत आहेत.
Padapatha (Word Analysis)
अभि-अर्षत । सुष्टुतिम् । गव्यम्-आजिम् । अस्मासु । भद्राः । द्रविणानि । धत्त । इमम् । यज्ञम् । नयत । देवताः । नः । घृतस्य । धाराः । मधुमत् । पवन्ते ।
Word by Word
अभ्यर्षत(you all) flow/stream forth towards
अभ्यर्षत:
क्रिया (विधेय) / कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootअभि-ऋष् (ऋषति/अर्षति) धातु
सुष्टुतिम्good praise, well-uttered hymn
सुष्टुतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसु-स्तुति (स्तुति- प्रातिपदिकम्)
गव्यम्pertaining to cattle; cattle-winning
गव्यम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootगव्य (गो-सम्बन्धिन्) प्रातिपदिकम्
आजिम्race, contest, battle
आजिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआजी (आजी- प्रातिपदिकम्)
अस्मासुamong us, in us
अस्मासु:
अधिकारण
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
भद्राःauspicious, good
भद्राः:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिकम्)
द्रविणानिwealths, riches
द्रविणानि:
कर्म
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिकम्)
धत्तplace, bestow
धत्त:
क्रिया (विधेय)
TypeVerb
Rootधा (धत्ते/दधाति) धातु
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिकम्)
नयतlead, conduct
नयत:
क्रिया (विधेय)
TypeVerb
Rootनी (नयति) धातु
देवताO deity
देवता:
सम्बोधन (कर्तृ-आह्वान)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिकम्)
नःof us, our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (अस्माकम्)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
घृतस्यof ghee
घृतस्य:
सम्बन्ध (धाराः इति)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिकम्)
धाराःstreams
धाराः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिकम्)
मधुमत्honeyed, sweet
मधुमत्:
कर्तृ/विशेषण (धाराः/पवन्ते इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (मधु + मतुप्) प्रातिपदिकम्
पवन्तेflow, stream
पवन्ते:
क्रिया (विधेय)
TypeVerb
Rootपू (पवते) धातु
Entities Mentioned
D
Devāḥ (the Gods collectively)Ā
Ājya-dhārāḥ (streams of ghee, personified)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes