Shukla Yajur Veda — Adhyaya 15, Mantra 37
Rishi: Agni-hymnic seer tradition (undetermined here).
Devata: Agni as Rakṣohā (warder-off).
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like (uncertain).
Samhita Patha (Devanagari)
क्ष॒पो रा॑जन्नु॒त त्मनाग्ने॒ वस्तो॑रु॒तोषस॑: । स ति॑ग्मजम्भ र॒क्षसो॑ दह॒ प्रति॑
Transliteration
kṣapo rājan uta tmanāgne vastor utoṣasaḥ | sa tigmajambha rakṣaso daha prati
Translation
हे रात्रींच्या राजा! आणि आपल्या स्वबळाने, हे अग्नी—वस्तोर् (प्रभात) व उषांमध्ये (राजा) होऊन—हे तीक्ष्ण-जबड्या, राक्षसांना प्रतिदिशा जाळून परत हुसकावून लाव.
Padapatha (Word Analysis)
क्षपः । राजन् । उत । त्मना । अग्ने । वस्तोः । उत । उषसः । सः । तिग्म-जम्भ । रक्षसः । दह । प्रति
Word by Word
क्षपःnights
क्षपः:
अधिकारण (कालवाचक) / विशेष्य-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootक्षपा (प्रातिपदिक) < क्षप् (रात्रौ/अन्धकारे)
राजन्O king
राजन्:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
उतand / also
उत:
समुच्चय (सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootउत
त्मनाby (your) self; with your own power
त्मना:
करण
TypeNoun
Rootत्मन् (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वस्तोःof the dwelling / of the abode
वस्तोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवस्तु/वस्तर् (प्रातिपदिक; ‘वास/निवास’ अर्थे)
उतand / also
उत:
समुच्चय (सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootउत
उषसःof dawn
उषसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
सःhe (you)
सः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तिग्मजम्भO sharp-jawed (fierce-toothed)
तिग्मजम्भ:
सम्बोधन (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतिग्म-जम्भ (समास; प्रातिपदिक)
रक्षसःthe demons / harmful beings
रक्षसः:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
दहburn!
दह:
क्रिया
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
प्रतिagainst; in return; towards
प्रति:
दिशा/सम्बन्ध (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति
Entities Mentioned
A
Agni (Rakṣohā / Rakṣoghna)U
Uṣas (Dawn)K
Kṣapā (Night)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes