Mantra 84
Rishi: Yājñavalkya-line transmission (general).
Devata: Oṣadhayaḥ.
Chandas: Triṣṭubh (probable).
Samhita Patha (Devanagari)
अति॒ विश्वा॑: परि॒ष्ठा स्ते॒न इ॑व व्र॒जम॑क्रमुः । ओष॑धी॒: प्राचु॑च्यवु॒र्यत्किं च॑ त॒न्वो रप॑:
Transliteration
áti víśvāḥ paríṣṭhā stená iva vrajám akramuḥ | óṣadhīḥ prá acucyavur yát kíṃ ca tanvó rápaḥ ||
Translation
त्या सर्व बाजूंनी वेढणाऱ्या अडथळ्यांपलीकडे (परिष्ठा) चढून गेल्या—जसा चोर व्रज/गोठ्यात शिरतो तशा. औषधींनी देहातील जे काही ‘रपः’—हानी/दोष—होते ते हलवून सैल करून दूर केले.
Padapatha (Word Analysis)
अति । विश्वाः । परिष्ठाः । स्तेनः । इव । व्रजम् । अक्रमुः । ओषधीः । प्र । अचुच्यवुः । यत् । किम् । च । तन्वः । रपः ।
Word by Word
अतिbeyond, over
अति:
—
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वाःall (fem. pl.)
विश्वाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व)
परिष्ठाःenclosures/hedges; surrounding barriers
परिष्ठाः:
Kartā
TypeNoun
Rootपरिष्ठा (प्रातिपदिक)
स्तेनःa thief
स्तेनः:
Kartā (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun
Rootस्तेन (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
व्रजम्cattle-pen; enclosure
व्रजम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्रज (प्रातिपदिक)
अक्रमुःthey stepped/advanced
अक्रमुः:
—
TypeVerb
Rootक्रम्
ओषधीःplants, herbs
ओषधीः:
Karma
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
अचुच्यवुःthey caused to move/they dislodged
अचुच्यवुः:
—
TypeVerb
Rootच्यव्
यत्whatever (that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
किम्anything
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
तन्वःof the body/person
तन्वः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
रपःharm, injury; disease/affliction
रपः:
Karma
TypeNoun
Rootरपस्/रप (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
O
Oṣadhayaḥ (Medicinal Plants)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes