Mantra 116
Rishi: RV-derived Agni-stuti tradition (as received in VS).
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
तुभ्यं॒ ता अ॑ङ्गिरस्तम॒ विश्वा॑ः सुक्षि॒तय॒ः पृथ॑क् । अग्ने॒ कामा॑य येमिरे
Transliteration
tubhyaṃ tā aṅgirastama viśvāḥ sukṣitayaḥ pṛthak | agne kāmāya yemire ||
Translation
हे अङ्गिरसासारख्या परम श्रेष्ठ अग्ने! सर्व ‘सुक्षिति’ (समृद्ध निवासस्थाने) वेगवेगळी होऊन, कामना-प्राप्तीसाठी, तुझ्याकडेच येऊन लागली आहेत.
Padapatha (Word Analysis)
तुभ्यम् । ताः । अङ्गिरः-तम । विश्वाः । सु-क्षि-तयः । पृथक् । अग्ने । कामाय । येमिरे
Word by Word
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वम्
ताःthose (they)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अङ्गिरस्तमO most Angiras-like (best of the Angirases)
अङ्गिरस्तम:
(सम्बोधन) —
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootअङ्गिरस् + तम (तमप्-प्रत्यय; अतिशयार्थक)
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
सुक्षितयःgood dwellings / prosperous settlements
सुक्षितयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसु- + क्षिति (प्रातिपदिक; ‘dwelling/abode, settlement’) → सुक्षिति; तदन्त-प्रातिपदिक ‘सुक्षिति’
पृथक्separately, each apart
पृथक्:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन) —
TypeNoun (address)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
कामायfor desire / for the wished-for (boon)
कामाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
येमिरेthey have offered / bestowed
येमिरे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयम् (धातु; ‘यच्छति/यमयति’—to give/offer, to bestow; Vedic middle forms occur)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes