Mantra 80
Rishi: Vājasaneyin tradition (uncertain without anukramaṇī)
Devata: Agni (as destroyer of hostility)
Chandas: Anuṣṭubh-like (to be confirmed)
Samhita Patha (Devanagari)
यो अ॒स्मभ्य॑मराती॒याद्यश्च॑ नो॒ द्वेष॑ते॒ जन॑: । निन्दा॒द्यो अ॒स्मान्धिप्सा॑च्च॒ सर्वं॒ तं भ॑स्म॒सा कु॑रु
Transliteration
yó asmábhyam arātīyā́d yáś ca no dvéṣate jánaḥ | níndād yó asmā́n dhipsā́c ca sárvaṃ táṃ bhasmásā kúru
Translation
जो आमच्याशी वैर धरून आम्हाला हानी करावयास पाहतो, आणि जो कोणी मनुष्य आमचा द्वेष करतो; जो निंदेद्वारे, आणि जो आम्हाला इजा करण्याच्या हेतूने आक्रमण करतो—त्या सर्वांना तू भस्म कर.
Padapatha (Word Analysis)
यः । अ॒स्मभ्य॑म् । अ॒रा॒ती॒यात् । यः । च॒ । नः॒ । द्वेष॑ते । जन॑ः । निन्दा॒त् । यः । अ॒स्मान् । धिप्सा॑त् । च॒ । सर्व॑म् । तम् । भ॑स्म॒सा । कु॑रु
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अरातीयात्should come with hostility / should act as an enemy
अरातीयात्:
Kartā
TypeVerb
Rootअराति (प्रातिपदिक) + √या (गत्यर्थः) / denom. अराति-य (अरातीय-)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
नःof us / our
नः:
—
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्वेषतेhates
द्वेषते:
Kartā
TypeVerb
Root√द्विष् (अप्रीतौ)
जनःa person / people
जनः:
Kartā
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
निन्दात्from slander / from reproach
निन्दात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootनिन्दा (प्रातिपदिक) / √निन्द् (गर्हणायाम्)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धिप्सात्should seek to harm / should attack
धिप्सात्:
Kartā
TypeVerb
Root√धिप्स्/√धिप् (हिंसायाम्/अभिद्रोहे; desiderative sense)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
सर्वम्all (of that) / the whole
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भस्मसाwith ashes
भस्मसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
कुरुmake / do
कुरु:
—
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes