नभगोपाख्यानम् (Nabhaga-Upākhyāna: The Account of Nabhaga and Shiva-Jñāna)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । सनत्कुमार शम्भोस्त्ववतारं परमं शृणु । नभगज्ञानदं कृष्णदर्शनाह्वयमुत्तमम्

नंदीश्वर म्हणाले— हे सनत्कुमार, शंभूचा परम अवतार ऐक. तो नभागाला ज्ञान देणारा, ‘कृष्ण-दर्शन’ म्हणून प्रसिद्ध, अत्युत्तम आहे.

Verse 2

इक्ष्वाकुप्रमुखा आसन्श्राद्धदेवसुताश्च ये । नभगस्तत्र नवमो नाभगस्तत्सुतः स्मृतः

श्राद्धदेव (वैवस्वत मनु) यांचे पुत्र इक्ष्वाकु आदि होते. त्यांत नभाग नववा; आणि त्याचा पुत्र ‘नाभग’ म्हणून स्मरणात आहे.

Verse 3

अम्बरीषस्सुतस्तस्य विष्णुभक्तो बभूव सः । यस्योपरि प्रसन्नोभूद्दुर्वासा ब्रह्मभक्तितः

त्याचा पुत्र अंबरीष झाला; तो भगवान विष्णूचा भक्त बनला. ब्रह्मभक्ती व वैदिक मार्गावरील आदरामुळे दुर्वासा मुनी त्याच्यावर प्रसन्न झाले।

Verse 4

पितामहोऽम्बरीषस्य नभगो यः प्रकीर्तितः । तच्चरितं शृणु मुने यस्मै ज्ञानमदाच्छिवः

अंबरीषाचा पितामह जो ‘नभग’ म्हणून प्रसिद्ध आहे—हे मुने, त्याचे पावन चरित्र ऐक; ज्याला भगवान शिवांनी ज्ञान प्रदान केले।

Verse 5

नभगो मनुपुत्रस्तु पठनार्थं सुबुद्धि मान् । चक्रे गुरुकुले वासं बहुकालं जितेन्द्रियः

मनूचा पुत्र नभग अतिशय सुबुद्धिमान होता; अध्ययनासाठी त्याने गुरुकुलात वास केला आणि इंद्रिये जिंकून दीर्घकाळ तेथे राहिला।

Verse 6

एतस्मिन्समये ते वा इक्ष्वाकुप्रमुखास्सुताः । तस्मै भागमकल्प्यैव भेजुर्भागान्निजान्क्रमात्

त्या वेळी इक्ष्वाकु-प्रमुख पुत्रांनी त्याच्यासाठी योग्य भाग ठरविल्यावाचूनच क्रमाने आपापले हिस्से घेतले।

Verse 7

स्वंस्वं भागं गृहीत्वा ते बुभुजू राज्यमुत्तमम् । अविषादं महाभागा पित्रादेशात्सुबुद्धयः

आपापला भाग घेऊन ते महाभाग व सुबुद्धी जन पित्याच्या आज्ञेने शोकविरहित होऊन उत्तम राज्याचा उपभोग घेत राहिले।

Verse 8

स पश्चादागतस्तत्र ब्रह्मचारी गुरुस्थलात् । नभगोऽधीत्य सर्वाश्च सांगोपांगाः श्रुतीः क्रमात्

त्यानंतर तो ब्रह्मचारी गुरुगृहातून तेथे परत आला। नभागाने क्रमाने वेदांच्या सर्व श्रुती सांगोपांग विधिपूर्वक अध्ययन करून पूर्णतः विनीत होऊन पुनः आगमन केले।

Verse 9

भ्रातृन्विलोक्य नभगो विभक्तान्सकलान्निजान् । दायार्थी प्राह तान्स्नेहादिक्ष्वाकुप्रमुखान्मुने

आपले सर्व भाऊ आपापल्या वाट्याने विभक्त झालेले पाहून, नभाग दायभागाच्या इच्छेने स्नेहपूर्वक त्यांना म्हणाला—हे मुने, इक्ष्वाकु पासून आरंभ करून।

Verse 10

नभग उवाच । भ्रातरोभक्तकं मह्यं दायं कृत्वा यथातथम् । सर्वे विभक्तास्सुप्रीत्या स्वदायार्थागताय च

नभाग म्हणाला—हे बंधूंनो, माझ्यासाठीही तुम्हाला जसे योग्य वाटेल तसे दायभाग ठरवून द्या। तुम्ही सर्वजण परस्पर प्रीतीने आनंदाने विभक्त राहा; मीही माझ्या वाट्यासाठीच येथे आलो आहे।

Verse 11

तदा विस्मृतमस्माभिरिदानीं पितरं तव । विभजामो वयं भागं तं गृहाण न संशयः

तेव्हा आम्हाला कळले की आम्ही तुझ्या पित्याला विसरलो होतो. आता आम्ही तुझा योग्य भाग वाटून देत आहोत; तो स्वीकार, यात संशय नाही.

Verse 12

तच्छुत्वा भ्रातृवचनं नभगः परविस्मृतः । तदोपकण्ठमागत्य पितरं समभाषत

भावांच्या वचनांनी नभाग अत्यंत विस्मित झाला. मग तो तत्क्षणी पित्याजवळ जाऊन त्यांच्याशी थेट बोलला.

Verse 13

नभग उवाच । हे तात भ्रातरः सर्वे त्यक्त्वा मां न्यभजंश्च ते । पठनार्थं गतश्चाहं ब्रह्मचारी गुरोः कुले

नभग म्हणाला—हे तात! माझ्या सर्व भावांनी मला टाकून दिले आणि वारसा आपापसांत वाटून घेतला। मी अध्ययनासाठी ब्रह्मचारी म्हणून गुरूंच्या घरी गेलो होतो।

Verse 14

तत आगत्य मे पृष्टा दायदानार्थमादरात् । ते त्वामूचुर्विभागं मे तदर्थमहमागतः

मग ते परत येऊन आदराने आपल्या हक्काच्या भागदानाविषयी मला विचारू लागले। त्यांनी तुम्हाला म्हटले—“आम्हाला आमचा वाटा द्या”; म्हणूनच मी इथे आलो आहे।

Verse 15

नन्दीश्वर उवाच । तदाकर्ण्य वचस्तस्य पिता तं प्राह विस्मितः । आश्वास्य श्राद्धदेवस्स सत्यधर्मरतं मुने

नंदीश्वर म्हणाले—त्याचे वचन ऐकून त्याचे पिता श्राद्धदेव विस्मित झाले. सत्यधर्मनिष्ठ त्या मुनीस प्रथम धीर देऊन त्यांनी त्यास सांगितले.

Verse 16

मनुरुवाच । तदुक्तं मादृथास्तात प्रतारणकरं हि तत् । न ह्यहं परमं दायं सर्वथा भोगसाधनम्

मनु म्हणाले—जसे सांगितले आहे तसे, तात, व्यर्थ शोक करू नकोस; ते प्रतारणेचेच कारण ठरेल. मी परम दाय सर्वथा भोगाचे साधन मानत नाही.

Verse 17

तथापि दायभावेन दत्तोऽहं तैः प्रतारिभिः । तव वै जीवनोपाय वदामि शृणु तत्त्वतः

तरीही त्या प्रतारकांनी दाय-भावाचा बहाणा करून मला दिले. आता तुझ्या जीवनरक्षणाचा उपाय मी सत्यतः सांगतो; तत्त्वतः ऐक.

Verse 18

सत्रमांगिरसा विप्राः कुर्वंत्यद्य सुमेधसः । तत्र कर्मणि मुह्यन्ति षष्ठं षष्ठमहः प्रति

आज सुमेधस ब्राह्मण ऋषी आंगिरस सत्रयज्ञ करीत आहेत; पण त्या कर्मातच ते पुन्हा पुन्हा, प्रत्येक सहाव्या दिवशी, गोंधळून जातात.

Verse 19

तत्र त्वं गच्छ नभग तान् सुशंस महाकवे । सूक्ते द्वे वैश्वदेवे हि सत्रं शुद्धं हि तद्भवेत्

म्हणून, हे नभागा, तू तेथे जा; हे महाकवी, त्यांना उत्तम रीतीने उपदेश कर. वैश्वदेवाची दोन सूक्ते म्हणाल्यास तो सत्रयाग निश्चयाने शुद्ध होतो.

Verse 20

तत्कर्मणि समाप्ते हि स्वयान्तो ब्राह्मणाश्च ते । धनं दास्यन्ति ते तुष्टास्स्वसत्रपरिशेषितम्

ते कर्म विधिपूर्वक पूर्ण झाल्यावर ते ब्राह्मण स्वतःच त्याच्या समाप्तीस येतील; प्रसन्न होऊन ते धन देतील—आपल्या सत्रयागातील उरलेलेही देतील.

Verse 21

नन्दीश्वर उवाच । तदाकर्ण्य पितुर्वाक्यं नभगः सत्यसारवान् । जगाम तत्र सुप्रीत्या यत्र तत्सत्रमुत्तमम्

नंदीश्वर म्हणाले—पित्याचे वचन ऐकून सत्यसार असलेला नभाग अंतःकरणी आनंद घेऊन तेथे गेला, जिथे तो उत्तम सत्रयाग चालू होता.

Verse 22

तदाहः कर्मणि मुने सत्रे तस्मिन्स मानवः । सूक्ते द्वे वैश्वदेवे हि प्रोवाच स्पष्टतस्सुधीः

मग, हे मुने, त्या दिवशी त्या सत्रयागाच्या कर्मात त्या सुज्ञ पुरुषाने वैश्वदेवांसाठी दोन सूक्ते स्पष्टपणे उच्चारली.

Verse 23

समाप्ते कर्मणि ततो विप्रा आंगिरसाश्च ते । तस्मै दत्त्वा ययुः स्वर्गं स्वंस्वं सत्रावशेषितम्

कर्म समाप्त झाल्यावर आंगिरस वंशातील ते ब्राह्मण ऋषी, आपल्या-आपल्या सत्रातील उरलेला भाग त्याला अर्पण करून, स्वर्गाला गेले—प्रत्येकजण आपल्या प्राप्त लोकात।

Verse 24

तत्तदा स्वीकरिष्यंतं सुसत्रपरिशेषितम् । विज्ञाय गिरिशः सद्य आविर्भूत सदूतिकृत्

तेव्हा भक्त सुयज्ञाचे उरलेले अवशिष्ट स्वीकारण्यास उद्यत आहे हे जाणून गिरिश (भगवान् शिव) तत्क्षणी दूतभाव धारण करून प्रकट झाले।

Verse 25

सर्वांगसुन्दरः श्रीमान्पुरुषः कृष्णदर्शनः । भावं समीक्षितुं भागं दातुं ज्ञानं परं च तत्

तो श्रीमान पुरुष सर्वांगसुंदर होता, श्यामवर्ण दिसत होता; जो भाव ओळखून योग्य तो भाग (अनुग्रह) देई आणि परम ज्ञान प्रदान करी।

Verse 26

अथो स शंकरः शम्भुः परीक्षाकर ईश्वरः । उवाचोत्तरतोऽभ्येत्य नभगं तं हि मानवम्

मग परीक्षक ईश्वर—शंकर, शंभू—उत्तरेकडून येऊन नभग त्या मनुष्याशी बोलला।

Verse 27

ईश्वर उवाच । कस्त्वं गृह्णासि पुरुष ममेदं वास्तुकं वसु । प्रेषितः केन तत्सर्वं सत्यं वद ममाग्रतः

ईश्वर म्हणाले—हे पुरुषा, माझ्या निवासाचे हे धन तू का घेतोस? तुला कोणी पाठविले? माझ्यासमोर सर्व सत्य सांग।

Verse 28

नन्दीश्वर उवाच । तच्छुत्वा तद्वचस्तात मानवो नभगः कवि । प्रत्युवाच विनीतात्मा पुरुषं कृष्णदर्शनम्

नंदीश्वर म्हणाले—हे तात! ते वचन ऐकून मानव नभग—कवी व प्रेरित—विनयशील होऊन कृष्णवर्ण दर्शन असलेल्या त्या पुरुषास उत्तर देऊ लागला.

Verse 29

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां नन्दीश्वरसनत्कुमारसंवादे कृष्णदर्शनशिवावतारवर्णनंनामैकोनत्रिंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीशिवमहापुराणाच्या तृतीय शतरुद्रसंहितेत नंदीश्वर–सनत्कुमार संवादातील ‘कृष्णदर्शन व शिवावतारवर्णन’ नामक एकोणतीसावा अध्याय समाप्त झाला.

Verse 30

नन्दीश्वर उवाच । आकर्ण्य नाभगं वाक्यमिदं सत्यमुदीरितम् । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पुरुषः कृष्णदर्शनः

नंदीश्वर म्हणाले—नाभगाने उच्चारलेले हे सत्य वचन ऐकून, प्रसन्नचित्त कृष्णवर्ण दर्शन असलेल्या त्या पुरुषाने प्रत्युत्तर दिले.

Verse 31

कृष्णदर्शन उवाच । विवादेऽस्मिन्हि नौ तात प्रमाणं जनकस्तव । याहि तम्पृच्छ स ब्रूयात्तत्प्रमाणन्तु सत्यतः

कृष्णदर्शन म्हणाला—तात, या वादात तुझा पिता हाच प्रमाण व अधिकार आहे. जा, त्यांना विचार; ते सत्य जे सांगतील, तेच प्रमाण मानावे.

Verse 32

नन्दीश्वर उवाच । तदाकर्ण्य वचस्तस्य नभगो मानवः कविः । आगच्छत्पितरं प्रीत्या तदुक्तं पृष्टवान्मुने

नंदीश्वर म्हणाले—त्याचे वचन ऐकून मनुवंशी कवी नभग प्रेमाने पित्याजवळ आला आणि जे सांगितले होते त्याविषयी मुनींना विचारले।

Verse 33

पुत्रोदितं समाकर्ण्य श्राद्धदेवस्स वै मनुः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं प्राप्तस्मृतिरुवाच तम्

पुत्राचे बोलणे ऐकून श्राद्धदेव मनूंनी भगवान् शिवांच्या चरणकमलांचे स्मरण केले; आणि त्या स्मरणाने स्मृती प्राप्त होऊन त्यांनी त्याला सांगितले।

Verse 34

मनुरुवाच । हे तात शृणु मद्वाक्यं स देवः पुरुषः शिवः । तस्यैव सकलं वस्तु यज्ञप्राप्तं विशेषतः

मनू म्हणाला—हे तात, माझे वचन ऐक. तोच देव, तोच परम पुरुष शिव आहे. सर्व वस्तू त्याच्याच आहेत; आणि विशेषतः यज्ञातून जे काही प्राप्त होते ते निःसंशय त्याच्यासाठीच आहे.

Verse 35

अध्वरोर्वरितं वस्तु रुद्रभागः प्रकीर्तितः । इत्यपि प्राज्ञवादो हि क्वचिज्जातस्तदिच्छया

अध्वरात अर्पित पवित्र वस्तू ‘रुद्राचा भाग’ म्हणून कीर्तिली आहे. हेही प्राज्ञांचे वचन कधी कधी त्याच्याच इच्छेने प्रकट झाले आहे.

Verse 36

स देव ईश्वरः सर्वं वस्त्वर्हति न संशयः । यज्ञावशिष्टं किमुत परे तस्येच्छया विभोः

तो देव, परमेश्वर शिव, सर्व वस्तू स्वीकारण्यास योग्य आहे—यात संशय नाही. मग यज्ञाचे अवशेष तर काय सांगावे! सर्वव्यापी प्रभूच्या इच्छेनेच सर्व काही सर्व प्रकारे पवित्र व अर्पणयोग्य होते.

Verse 37

अनुग्रहार्थमायातस्तव तद्रूपतः प्रभुः । तत्र त्वं गच्छ नभग प्रसन्नं कुरु सत्यतः

तुझ्यावर अनुग्रह करण्यासाठी प्रभू त्या रूपानेच तेथे आले आहेत. म्हणून, हे नभग, तू तेथे जा आणि सत्यभावाने त्यांना प्रसन्न कर।

Verse 38

क्षमापय स्वापराधं सुप्रणम्य स्तुतिं कुरु । सर्वप्रभुस्स एवेशो यज्ञाधीशोऽखिलेश्वरः

आपल्या अपराधाबद्दल क्षमा माग; नीट प्रणाम करून स्तुती कर. तोच सर्व प्रभूंचा प्रभू, परमेश्वर, यज्ञांचा अधीश्वर आणि अखिल विश्वाचा स्वामी आहे.

Verse 39

विष्णुब्रह्मादयो देवाः सिद्धास्सर्वर्षयोऽपि हि । तदनुग्रहतस्तात समर्थः सर्वकर्मणि

विष्णू, ब्रह्मा इत्यादी देव, सिद्ध आणि सर्व ऋषीही—हे तात—त्याच्या अनुग्रहामुळेच सर्व कर्मांत समर्थ होतात.

Verse 40

किम्बहूक्त्यात्मजश्रेष्ठ गच्छ तत्राशु माचिरम् । प्रसादय महादेवं सर्वथा सकलेश्वरम्

हे पुत्रश्रेष्ठ! अधिक बोलून काय? तिथे लवकर जा, विलंब करू नकोस. सर्व प्रकारे महादेवांना—सर्व ईशांचा ईश—प्रसन्न कर.

Verse 41

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा स मनुः श्राद्धदेवश्च तनयं द्रुतम् । प्रेषयामास निकटं शम्भोस्सोऽपि समेत्य तम्

नंदीश्वर म्हणाले: असे बोलून मनु—श्राद्धदेव—याने आपल्या पुत्राला शंभूच्या निकट त्वरेने पाठविले; आणि तो पुत्रही जाऊन त्यांना भेटला.

Verse 42

नभगश्च प्रणम्याशु साञ्जलिर्नतमस्तकः । प्रोवाच सुप्रसन्नात्मा विनयेन महामतिः

मग नभगाने त्वरेने प्रणाम केला; हात जोडून व मस्तक नमवून, प्रसन्नचित्त तो महामती विनयाने बोलला।

Verse 43

नभग उवाच । इदं तवेश सर्वं हि वस्तु त्रिभुवने हि यत् । इत्याह मे पिता नूनं किमुताध्वरशेषितम्

नभग म्हणाला—हे ईश, त्रिभुवनात जे काही आहे ते सर्व तुझेच आहे. माझ्या पित्याने निश्चयच मला असे सांगितले; मग यज्ञाच्या उरलेल्या भागाची काय चर्चा?

Verse 44

अजानता मया नाथ यदुक्तन्तद्वचो भ्रमात् । अपराधन्त्वं क्षमस्व शिरसा त्वां प्रसादये

हे नाथ, अज्ञानामुळे भ्रमात मी जे वचन बोललो, तो अपराध क्षमा करा. मस्तक नमवून मी तुला प्रसन्न करून तुझी कृपा मागतो।

Verse 45

इत्युक्त्वा नभगस्सोतिदीनधीस्तु कृताञ्जलिः । तुष्टाव तं महेशानं कृष्णदर्शनमानतः

असे बोलून नभग त्या दर्शनाने प्रसन्नचित्त झाला। हात जोडून, मस्तक नमवून, कृष्णवर्ण महेशानाचे त्याने स्तवन केले।

Verse 46

श्राद्धदेवोऽपि शुद्धात्मा नतकस्साञ्जलिस्सुधीः । तुष्टाव तं प्रभुं नत्वा स्वापराधं क्षमापयत्

मग शुद्धचित्त व बुद्धिमान श्राद्धदेवही हात जोडून नम्र झाला। त्या प्रभूला प्रणाम करून त्याने स्तवन केले व आपल्या अपराधाची क्षमा मागितली।

Verse 47

एतस्मिन्नन्तरे तत्र विष्णुर्ब्रह्माखिलः सुधीः । वासवाद्याः समाजग्मुः सिद्धाश्च मुनयोऽपि हि

याच वेळी तेथे विष्णु आणि सर्वज्ञ, बुद्धिमान ब्रह्मा आले. इंद्रादि देव, तसेच सिद्ध आणि मुनिगणही तेथे एकत्र जमले।

Verse 48

महोत्सवं प्रकुर्वन्तः सुकृतालयोऽखिलाः । तुष्टुवुर्नतका भक्त्या सुप्रणम्य पृथक्पृथक्

ते सर्व पुण्यकर्मांचे आश्रय असलेले जन महोत्सव करू लागले। भक्तीने नमस्कार करून, प्रत्येकाने आपापल्या रीतीने आनंदाने स्तुती केली।

Verse 49

अथ रुद्रः प्रसन्नात्मा कृपादृष्ट्या विलोक्य तान् । उवाच नभगं प्रीत्या सस्मितं कृष्णदर्शनः

तेव्हा प्रसन्नचित्त रुद्रांनी त्यांच्याकडे कृपादृष्टीने पाहिले। कृपादायक श्यामदर्शन प्रभूंनी मंद हास्य करीत नभगाला प्रेमाने म्हटले।

Verse 50

कृष्णदर्शन उवाच । यत्ते पितावदद्धर्म्यं वाक्यन्तत्तु तथैव हि । त्वयापि सत्यमुक्तं तत्साधुस्त्वन्नात्र संशयः

कृष्णदर्शन म्हणाला—तुझ्या पित्याने जे अधर्म्य वचन उच्चारले, ते तू सांगितल्याप्रमाणेच आहे. तू जे बोललास ते सत्य व योग्य आहे—यात संशय नाही.

Verse 51

अतोऽहं सुप्रसन्नोऽस्मि सर्वथा सुव्रतेन ते । ददामि कृपया ते हि ज्ञानम्ब्रह्म सनातनम्

म्हणून तुझ्या उत्तम व्रतामुळे मी सर्वथा प्रसन्न आहे. कृपावश मी तुला सनातन ब्रह्मज्ञान—मोक्षदायी सत्यविद्या—प्रदान करीत आहे.

Verse 52

महाज्ञानी भव त्वं हि सविप्रो नभगं द्रुतम् । गृहाण वस्त्विदं सर्वं मद्दत्तं कृपयाधुना

हे नभग! तू लवकरच महाज्ञानी व खरा ब्राह्मण हो. आता माझ्या कृपेने, माझ्याकडून दिलेले हे सर्व धन-वैभव स्वीकार कर.

Verse 53

इह सर्वसुखं भुङ्क्ष्व निर्विकारं महामते । सुगतिं प्राप्स्यसि त्वं हि सविप्रः कृपया मम

हे महामते! येथे निर्विकार राहून सर्व सुखाचा उपभोग घे. माझ्या कृपेने तू ब्राह्मणांसह निश्चयच सुगती—परम कल्याण/मोक्ष—प्राप्त करशील.

Verse 54

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तात भगवान्स रुद्रः सत्यवत्सलः । सर्वेषाम्पश्यतान्तेषान्तत्रैवान्तर्दधे हरः

नंदीश्वर म्हणाले—हे तात! असे बोलून सत्यवत्सल भगवान रुद्र, सर्वांच्या पाहता-पाहता, त्याच ठिकाणी अंतर्धान पावले.

Verse 55

विष्णुर्ब्रह्मापि देवाद्यास्सर्वे ते मुनिसत्तम । स्वंस्वं धाम ययुः प्रीत्या तस्यै नत्वा दिशे मुदा

हे मुनिश्रेष्ठ! विष्णु, ब्रह्मा व इतर सर्व देवांनी शिवसन्निधी प्रकट झालेल्या त्या दिव्य दिशेला आनंदाने नमस्कार करून, हर्षित मनाने आपापल्या धामास प्रस्थान केले।

Verse 56

सपुत्रः श्राद्धदेवोऽपि स्वस्थानमगमन्मुदा । भुक्त्वा भोगान्सुविपुलान्सोऽन्ते शिवपुर ययौ

श्राद्धदेवही पुत्रासह आनंदाने आपल्या स्थानी गेला। अतिविपुल भोग भोगून, शेवटी तो शिवपुरास—भगवान् शिवाच्या परम धामास—प्राप्त झाला।

Verse 57

इत्थन्ते कीर्तितो ब्रह्मन्नवतारः शिवस्य हि । कृष्णदर्शननामा वै नभगानन्ददायकः

हे ब्राह्मण! अशा रीतीने तुला शिवाचा अवतार सांगितला—‘कृष्णदर्शन’ नावाचा, जो नभगाला आनंद देणारा आहे।

Verse 58

इदमाख्यानमनघं भुक्तिमुक्तिप्रदं सताम् । पठतां शृण्वतां वापि सर्व कामफलप्रदम्

हे निर्मळ पावन आख्यान सत्पुरुषांना भोग व मोक्ष दोन्ही देणारे आहे. याचे वाचन किंवा श्रवण केल्यास सर्व धर्म्य कामनांचे फळ प्राप्त होते.

Verse 59

य एतच्चरितम्प्रातस्सायं च स्मरते सुधीः । कविर्भवति मन्त्रज्ञो गतिमन्ते लभेत्पराम्

जो सुज्ञ पुरुष या पवित्र चरित्राचे प्रातः व सायंकाळी स्मरण करतो, तो कवी व मंत्रज्ञ होतो; आणि शेवटी शिवकृपेने परम गती प्राप्त करतो.