Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 21

वृन्दायाः दुष्स्वप्न-दर्शनं तथा पातिव्रत्य-भङ्गोपक्रमः / Vṛndā’s Ominous Dreams and the Prelude to the Breach of Chastity

सनत्कुमार उवाच । मुनिस्तद्वाक्यमाकर्ण्य मौनकपटमास्थितः । कर्त्तुं स्वार्थं विधानज्ञः कृपयोर्द्ध्वमवैक्षत

sanatkumāra uvāca | munistadvākyamākarṇya maunakapaṭamāsthitaḥ | karttuṃ svārthaṃ vidhānajñaḥ kṛpayorddhvamavaikṣata

सनत्कुमार म्हणाले: तिचे शब्द ऐकून मुनींनी कपटी मौन धारण केले. युक्ती जाणणारे ते, स्वतःचा हेतू साधण्यासाठी, करुणेचा आव आणीत वर पाहू लागले।

सनत्कुमारःSanatkumāra
सनत्कुमारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसनत्कुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वाक्यम्)
वाक्यम्statement, words
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
आकर्ण्यhaving heard
आकर्ण्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + कर्ण्/श्रु (धात्वर्थ) → आकर्ण्य
Formल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having heard)
मौन-कपटम्a pretense of silence
मौन-कपटम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमौन (प्रातिपदिक) + कपट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (कपटं मौनरूपम्)
आस्थितःassumed/adopted
आस्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + स्था (धातु) → आस्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कर्तुम्
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), क्रियार्थक (to do)
स्वार्थम्his own purpose
स्वार्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य अर्थः)
विधान-ज्ञःknower of proper procedure
विधान-ज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविधान (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विधानस्य ज्ञः); विशेषणम् (मुनिः)
कृपयाwith compassion
कृपया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्वम् (अव्यय)
Formदिशावाचक-अव्यय (adverb: upward)
अवैक्षतlooked (upon)
अवैक्षत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + ईक्ष् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Sanatkumara

Tattva Level: pasha

S
Sanatkumara
M
Muni

FAQs

It warns that outer signs like silence or compassion can be used as a disguise; Shaiva ethics values inner purity (bhāva-śuddhi) and truthful intention aligned with Dharma and devotion to Shiva.

Linga-worship emphasizes sincerity and inner reverence; this verse contrasts genuine devotion with performative virtue, implying that Saguna Shiva devotion should be free from self-serving motives.

Practice truthful mauna (disciplined silence) with mantra-japa—especially the Panchākṣarī ‘Om Namaḥ Śivāya’—as inner sādhanā, not as a social mask; cultivate compassion as a real vow rather than a display.