शिवागमन-नाद-समागमः (Śiva’s Advent, the Drum-Sound, and the Cosmic Assembly)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । नारद त्वं शृणु मुने शिवागमनसत्तमम् । कैलासे पर्वतश्रेष्ठे कुबेरस्य तपोबलात्

ब्रह्मा म्हणाले—हे नारदा, हे मुने, शिवाच्या मंगल आगमनाचा हा उत्तम वृत्तांत ऐक. पर्वतश्रेष्ठ कैलासावर कुबेराच्या तपोबलामुळे हे घडले.

Verse 2

निधिपत्व वरं दत्त्वा गत्वा स्वस्थानमुत्तमम् । विचिन्त्य हृदि विश्वेशः कुबेरवरदायकः

निधींच्या अधिपत्याचा वर देऊन वरदायक कुबेर आपल्या उत्तम धामास गेला. तेव्हा विश्वेश्वर भगवान् शिवांनी हृदयात चिंतन केले.

Verse 3

विध्यंगजस्स्वरूपो मे पूर्णः प्रलयकार्यकृत् । तद्रूपेण गमिष्यामि कैलासं गुह्यकालयम्

माझे जे विध्याङ्गज पूर्ण स्वरूप आहे, तेच प्रलयकार्य करणारे आहे. त्या रूपानेच मी गुह्यकालय कैलासास जाईन.

Verse 4

रुद्रो हृदयजो मे हि पूर्णांशो ब्रह्मनिष्फलः । हरि ब्रह्मादिभिस्सेव्यो मदभिन्नो निरंजन

रुद्र माझ्या हृदयातून उत्पन्न—माझा पूर्णांश—ब्रह्माच्या फलद कर्मक्षेत्रापलीकडे आहे. हरि, ब्रह्मा इत्यादी ज्यांची सेवा करतात; तो माझ्याशी अभिन्न, निरंजन आहे.

Verse 5

तत्स्वरूपेण तत्रैव सुहृद्भूवा विलास्यहम् । कुबेरस्य च वत्स्यामि करिष्यामि तपो महत्

त्या स्वरूपानेच मी तिथे सुहृद् होऊन विलास करीन. मी कुबेरासोबत वास करीन आणि महान तप करीन.

Verse 6

इति संचिंत्य रुद्रोऽसौ शिवेच्छां गंतुमुत्सुकः । ननाद तत्र ढक्कां स्वां सुगतिं नादरूपिणीम्

असे चिंतन करून, शिवेच्छेनुसार जाण्यास उत्सुक त्या रुद्राने तेथे आपली ढक्का वाजविली; तिचा नादच परमगतीकडे नेणाऱ्या शुभप्राप्तीचे रूप झाला।

Verse 7

त्रैलोक्यामानशे तस्या ध्वनिरुत्साहकारकः । आह्वानगतिसंयुक्तो विचित्रः सांद्रशब्दकः

त्रैलोक्याच्या मनात तिचा ध्वनी उत्साह जागवणारा झाला। आह्वान व गतीने संयुक्त तो नाद अद्भुत, गहन आणि सघन स्वराचा होता।

Verse 8

तच्छ्रुत्वा विष्णुब्रह्माद्याः सुराश्च मुनयस्तथा । आगमा निगमामूर्तास्सिद्धा जग्मुश्च तत्र वै

ते ऐकून विष्णू, ब्रह्मा इत्यादी देव तसेच मुनिगण तेथे गेले; आणि आगम-निगमांचे मूर्तिरूप सिद्धही निश्चयाने त्या स्थानी पोहोचले।

Verse 9

सुरासुराद्यास्सकलास्तत्र जग्मुश्च सोत्सवाः । सर्वेऽपि प्रमथा जग्मुर्यत्र कुत्रापि संस्थिताः

तेथे देव, असुर इत्यादी सर्वजण उत्सवभावाने येऊन पोहोचले. जिथे-जिथे प्रमथ स्थित होते, ते सर्वही त्या स्थानी आले.

Verse 10

गणपाश्च महाभागास्सर्वलोक नमस्कृताः । तेषां संख्यामहं वच्मि सावधानतया शृणु

ते गणही महाभाग्यवान असून सर्व लोकांनी वंदिलेले आहेत. आता मी त्यांची संख्या सांगतो—सावधान होऊन ऐका.

Verse 11

अभ्ययाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः । दशभिः केकराक्षश्च विकृतोऽष्टाभिरेव च

तेव्हा गणेश्वर शंखकर्ण एक कोटी गणांसह आला. केकराक्ष दहाजणांसह आला आणि विकृतही आठजणांसह आला.

Verse 12

चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रकः । षड्भिः सर्वान्तकः श्रीमान्दुन्दुभोऽष्टाभिरेव च

चौसष्ट अंशांपासून विशाख, नऊपासून पारियात्रक, सहापासून श्रीमान् सर्वान्तक, आणि आठ अंशांपासून दुन्दुभही (उत्पन्न झाला).

Verse 13

जालंको हि द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः । सप्तभिस्समदः श्रीमांस्तथैव विकृताननः

जालंक हा खरोखर शिवगणांमध्ये अग्रणी असून तो बारा कोटी (अनुचर) गणांनी युक्त आहे. तसेच श्रीमान् समद सात कोटींनी युक्त आहे आणि विकृताननही तसाच आहे.

Verse 14

पंचभिश्च कपाली हि षड्भिः सन्दारकश्शुभः । कोटिकोटिभिरेवेह कण्डुकः कुण्डकस्तथा

पाच (कोटीं)नी कपालीच; सहा (कोटीं)नी शुभ संदाऱक। येथे कोटी-कोटींनी कंडुक व कुंडकही आहेत।

Verse 15

विष्टंभोऽष्टाभिरगमदष्टभिश्चन्द्रतापनः

विष्टंभ आठ (अंश/शक्ती) घेऊन पुढे गेला, आणि चंद्रतापनही आठ घेऊन—नियत मापाप्रमाणे सृष्टीच्या क्रमात चालला।

Verse 16

महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः

शिवगणांचा अधिपती गणप, सहस्र महाकेशधारी सेवकांनी—खरे तर कोट्यवधी गणांनी—परिवेष्टित होता।

Verse 17

कुण्डी द्वादशभिर्वाहस्तथा पर्वतकश्शुभः । कालश्च कालकश्चैव महाकालः शतेन वै

कुण्डीची पूजा बारा अर्पणांनी; तसेच शुभ पर्वतकाचीही. काल व कालक यांचीही (पूजा हो); आणि महाकालाची तर निश्चयच शंभर अर्पणांनी.

Verse 18

अग्निकश्शतकोट्या वै कोट्याभिमुख एव च । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव धनावहः

अग्निमुखी शतकोटी (गण) आहेत, आदित्यमूर्धा एक कोटी; तसेच धनावह—जो धन वहन व प्रदान करतो—अशा या महाविभूती वर्णिल्या आहेत।

Verse 19

सन्नाहश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः

सन्नाह शंभर (संख्येने) होता, कुमुद कोट्यांनी; अमोघ व कोकिलही (होते); आणि सुमंत्रक तर कोटी-कोटींनी—अशा रीतीने शिवाचे पराक्रमी सेवक मोजले गेले।

Verse 20

काकपादोऽपरः षष्ट्या षष्ट्या संतानकः प्रभुः । महाबलश्च नवभिर्मधु पिंगश्च पिंगलः

आणखी एक प्रकट रूप ‘काकपाद’ म्हणून प्रसिद्ध झाला। साठ आणि साठ यांपासून पुढे प्रभू ‘संतानक’ आणि नऊंसह ‘महाबल’; तसेच ‘मधु’, ‘पिंग’, ‘पिंगल’ही उत्पन्न झाले।

Verse 21

नीलो नवत्या देवेशं पूर्णभद्रस्तथैव च । कोटीनां चैव सप्तानां चतुर्वक्त्रो महाबलः

नील नव्वद कोटींचा अधिपती आहे; तसेच पूर्णभद्र देवेशांच्या गणांचा स्वामी आहे। महाबली चतुर्वक्त्रही सात कोटींचा अधिनायक आहे।

Verse 22

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृतः । तत्राजगाम सर्वेशः कैलासगमनाय वै

कोटी-कोटी व सहस्र-सहस्र गणांच्या शत-वीसांच्या समूहांनी वेढलेला सर्वेश्वर शिव तेथे आला—खचितच कैलासगमनासाठी।

Verse 23

काष्ठागूढश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा । कोटिभिस्सप्तभिश्चैत्रो नकुलीशस्त्वयं प्रभुः

यांत काष्ठागूढ चौंसष्ट (गणांसह) गणला जातो; तसेच सुकेश व वृषभ. आणि चैत्र सात कोटींसह—हा प्रभु नकुलीश आहे।

Verse 24

लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यांतकः प्रभुः । देवो भृंगी रिटिः श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा

लोकांतक दीप्तात्मा आहे आणि दैत्यांतक दैत्यांचा संहार करणारा प्रभु आहे। देव भृंगी व श्रीमान् रिटीही आहेत—हे सर्व देवदेव शिवास प्रिय आहेत।

Verse 25

अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सनातनः । नंदीश्वरो गणाधीशः शतकोट्या महाबलः

आणि ‘अशनिर्भानुक’ही होता, तसेच चौसष्टांमध्ये ‘सनातन’ (प्रधान)ही होता। नंदीश्वर हा गणाधीश; त्याचे महाबल शतकोटीसमान होते।

Verse 26

एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलः । सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः

हे आणि इतर गणपती असंख्य व महाबली होते। ते सर्व सहस्रहस्त आणि जटामुकुटधारी होते।

Verse 27

सर्वे चंद्रावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

सर्वांच्या जटांवर चंद्रावतंस होता; सर्व नीलकंठ व त्रिलोचन होते. हार, कुंडल, केयूर, मुकुट इत्यादी अलंकारांनी ते विभूषित होते।

Verse 28

ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशा अणिमादि गणैर्वृताः । सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः

ते ब्रह्मा, इंद्र व विष्णूसमान तेजस्वी होते आणि अणिमा इत्यादी सिद्धियुक्त गणांनी वेढलेले होते। कोटी सूर्याप्रमाणे दीप्त गणेश्वर तेथे आले।

Verse 29

एते गणाधिपाश्चान्ये महान्मानोऽमलप्रभाः । जग्मुस्तत्र महाप्रीत्या शिवदर्शनलालसाः

ते अन्य गणाधिपती महात्मे व निर्मळ तेजाने उजळलेले होते। महाप्रीतीने ते तेथे गेले, श्रीशिवदर्शनाची उत्कंठा बाळगून।

Verse 30

गत्वा तत्र शिवं दृष्ट्वा नत्वा चक्रुः परां नुतिम् । सर्वे साञ्जलयो विष्णुप्रमुखा नतमस्तकाः

तेथे जाऊन शिवांचे दर्शन घेऊन त्यांनी नमस्कार केला व परम स्तुती केली। विष्णूच्या नेतृत्वाखाली सर्वजण हात जोडून, मस्तक नमवून, भक्तिभावाने उभे राहिले।

Verse 31

इति विष्ण्वादिभिस्सार्द्धं महेशः परमेश्वरः । कैलासमगमत्प्रीत्या कुबेरस्य महात्मनः

अशा रीतीने विष्णू आदी देवांसह परमेश्वर महेश आनंदाने महात्मा कुबेराच्या पवित्र निवासस्थानी कैलासास गेले।

Verse 32

कुबेरोप्यागतं शंभुं पूजयामास सादरम् । भक्त्या नानोपहारैश्च परिवारसमन्वितः

कुबेरानेही शंभूंच्या आगमनावर अत्यंत आदराने त्यांची पूजा केली। भक्तिभावाने, परिवारासह, नानाविध उपहार व सेवा अर्पण केली.

Verse 33

ततो विष्ण्वादिकान्देवान्गणांश्चान्यानपि ध्रुवम् । शिवानुगान्समानर्च शिवतोषणहेतवे

त्यानंतर त्याने दृढ निश्चयाने विष्णू आदी देव तसेच इतर गण यांचे विधिपूर्वक पूजन केले. आणि शिवप्रसन्नतेसाठी शिवानुगांचेही समान आदराने अर्चन केले.

Verse 34

अथ शम्भुस्तमालिंग्य कुबेरं प्रीतमानसः । मूर्ध्निं चाघ्राय संतस्थावलकां निकषाखिलैः

मग प्रसन्नचित्त शंभूंनी कुबेराला आलिंगन दिले आणि आशीर्वादार्थ त्याच्या मस्तकाचा मुकुटभाग घ्राण केला. नंतर ते सर्व गणांसह अलकानगरीत तेथेच स्थिर राहिले.

Verse 35

शशास विश्वकर्माणं निर्माणार्थं गिरौ प्रभुः । नानाभक्तैर्निवासाय स्वपरेषां यथोचितम्

तेव्हा प्रभूंनी विश्वकर्म्याला आज्ञा केली— पर्वतावर निर्माण कर; अनेक भक्तांच्या निवासासाठी, प्रत्येकाच्या स्वतःच्या व इतरांच्या योग्यतेनुसार यथोचित वस्ती उभार।

Verse 36

विश्वकर्मा ततो गत्वा तत्र नानाविधां मुने । रचनां रचयामास द्रुतं शम्भोरनुज्ञया

हे मुने! मग विश्वकर्मा तेथे गेला आणि शंभूच्या अनुमतीने त्वरेने नानाविध रचना उभारू लागला।

Verse 37

अथ शम्भुः प्रमुदितो हरिप्रार्थनया तदा

तेव्हा हरिच्या प्रार्थनेमुळे शंभू अत्यंत प्रसन्न झाले।

Verse 38

कुबेरानुग्रहं कृत्वा ययौ कैलासपर्वतम् । सुमुहूर्ते प्रविश्यासौ स्वस्थानं परमेश्वरः

कुबेरावर अनुग्रह करून परमेश्वर कैलासपर्वतास गेले। शुभ मुहूर्तावर तेथे प्रवेश करून ते आपल्या परम धामात विराजमान झाले।

Verse 39

अकरोदखिलान्प्रीत्या सनाथान्भक्तवत्सलः । अथ सर्वे प्रमुदिता विष्णुप्रभृतयस्सुराः । मुनयश्चापरे सिद्धा अभ्यषिंचन्मुदा शिवम्

भक्तवत्सल प्रभूंनी प्रेमाने सर्वांना सनाथ व सुरक्षित केले। मग विष्णू आदी देव, मुनि आणि अन्य सिद्धगण आनंदित होऊन शिवाचा मंगल अभिषेक करू लागले।

Verse 40

समानर्चुः क्रमात्सर्वे नानोपायनपाणयः । नीराजनं समाकार्षुर्महोत्सवपुरस्सरम्

मग सर्वांनी क्रमाने, हातात नानाविध अर्पणे घेऊन, एकत्र पूजन केले; आणि महान उत्सवाच्या पूर्वसंगतीने त्यांनी मंगलमय नीराजन (आरती) केले।

Verse 41

तदासीत्सुमनोवृष्टिर्मंगलायतना मुने । सुप्रीता ननृतुस्तत्राप्सरसो गानतत्पराः

तेव्हा, हे मुने, तेथे मंगलाचे धाम ठरेल अशी दिव्य पुष्पवृष्टी झाली; अत्यंत प्रसन्न झालेल्या अप्सरा गानात तल्लीन होऊन नृत्य करू लागल्या।

Verse 42

जयशब्दो नमश्शब्दस्तत्रासीत्सर्वसंस्कृतः । तदोत्साहो महानासीत्सर्वेषां सुखवर्धनः

तेथे ‘जय’चा घोष आणि ‘नमः’चा उच्चार पूर्ण संस्कृत व मंगलमय झाला; त्यातून सर्वांचे सुख वाढविणारा महान उत्साह निर्माण झाला।

Verse 43

स्थित्वा सिंहासने शंभुर्विराजाधिकं तदा । सर्वैस्संसेवितोऽभीक्ष्णं विष्ण्वाद्यैश्च यथोचितम्

तेव्हा शंभू सिंहासनावर विराजमान होऊन अधिकाधिक तेजाने शोभू लागले; विष्णू आदी सर्व देवांनी त्यांची सतत, आपापल्या योग्य रीतीने, सेवा केली।

Verse 44

अथ सर्वे सुराद्याश्च तुष्टुवुस्तं पृथक्पृथक् । अर्थ्याभिर्वाग्भिरिष्टाभिश्शकरं लोकशंकरम्

मग सर्व देवगण व इतर दिव्यजन, आपापल्या रीतीने, योग्य व प्रिय वचनांनी लोकमंगलकर्ता भगवान् शंकरांची स्तुती करू लागले।

Verse 45

प्रसन्नात्मा स्तुतिं श्रुत्वा तेषां कामान्ददौ शिवः । मनोभिलषितान्प्रीत्या वरान्सर्वेश्वरः प्रभुः

त्यांची स्तुती ऐकून शिव अंतःकरणाने प्रसन्न झाले. सर्वेश्वर प्रभूंनी प्रेमाने त्यांच्या मनोवांछित वर व इच्छा प्रदान केल्या.

Verse 46

शिवाज्ञयाथ ते सर्वे स्वंस्वं धाम ययुर्मुने । प्राप्तकामाः प्रमुदिता अहं च विष्णुना सह

हे मुने, तेव्हा शिवाच्या आज्ञेने ते सर्वजण आपापल्या धामास गेले. त्यांच्या इच्छा पूर्ण झाल्या, ते आनंदित झाले; आणि मीही विष्णूसह गेलो.

Verse 47

उपवेश्यासने विष्णुं माञ्च शम्भुरुवाच ह । बहु सम्बोध्य सुप्रीत्यानुगृह्य परमेश्वरः

विष्णूंना आसनावर (शय्यासनावर) बसवून शंभूंनी मला सांगितले. परमेश्वरांनी त्यांना पुष्कळ उपदेश करून अत्यंत प्रेमाने अनुग्रह केला.

Verse 48

शिव उवाच । हे हरे हे विधे तातौ युवां प्रियतरौ मम । सुरोत्तमौ त्रिजगतोऽवनसर्गकरौ सदा

शिव म्हणाले—हे हरे, हे विधाते (ब्रह्मा), माझ्या प्रिय पुत्रांनो! तुम्ही दोघेही मला अत्यंत प्रिय आहात. तुम्ही देवांमध्ये श्रेष्ठ असून सदैव त्रिजगताचे पालन व सृष्टीकार्य करता.

Verse 49

गच्छतं निर्भयन्नित्यं स्वस्थानश्च मदाज्ञया । सुखप्रदाताहं वै वाम्विशेषात्प्रेक्षकस्सदा

माझ्या आज्ञेने तुम्ही दोघेही सदैव निर्भय होऊन आपल्या स्थानास जा. मीच सुखदाता आहे आणि विशेष रीतीने सदैव तुमच्यावर लक्ष ठेवीन.

Verse 50

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोस्सुप्रणम्य तदाज्ञया । अहं हरिश्च स्वं धामागमाव प्रीतमानसौ

शंभूची वाणी ऐकून आणि त्यांच्या आज्ञेनुसार साष्टांग प्रणाम करून, मी आणि हरि प्रसन्न मनाने आपल्या-आपल्या धामास परतलो.

Verse 51

तदानीमेव सुप्रीतश्शंकरो निधिपम्मुदा । उपवेश्य गृहीत्वा तं कर आह शुभं वचः

त्याच क्षणी अत्यंत प्रसन्न शंकराने आनंदाने निधींच्या स्वामीला बसविले, त्याचा हात धरून शुभ वचन बोलला.

Verse 52

शिव उवाच । तव प्रेम्णा वशीभूतो मित्रतागमनं सखे । स्वस्थानङ्गच्छ विभयस्सहायोहं सदानघ

शिव म्हणाले—हे सखे! तुझ्या प्रेमाने आणि मैत्रीभावाने आलेल्या तुझ्या आगमनाने मी वशीभूत झालो आहे. निर्भय होऊन आपल्या स्थानी जा; हे निष्पाप, मी सदैव तुझा सहाय्यक आहे.

Verse 53

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः कुबेरः प्रीतमानसः । तदाज्ञया स्वकं धाम जगाम प्रमुदान्वितः

शंभू (भगवान शिव) यांचे वचन ऐकून कुबेराचे मन अत्यंत प्रसन्न झाले. त्यांच्या आज्ञेचे पालन करून तो आनंदाने आपल्या धामास गेला.

Verse 54

स उवाच गिरौ शम्भुः कैलासे पर्वतोत्तमे । सगणो योगनिरतस्स्वच्छन्दो ध्यान तत्परः

पर्वतश्रेष्ठ कैलासावर शंभूंनी सांगितले. ते गणांनी वेढलेले, योगात निमग्न, स्वच्छंद आणि ध्यानात पूर्ण तल्लीन होते.

Verse 55

क्वचिद्दध्यौ स्वमात्मानं क्वचिद्योगरतोऽभवत् । इतिहासगणान्प्रीत्यावादीत्स्वच्छन्दमानसः

कधी ते आपल्या स्वरूपाचे ध्यान करत, तर कधी योगात लीन होत. स्वच्छंद मनाने ते आनंदाने पवित्र कथांचे कथन करत असत.

Verse 56

क्वचित्कैलास कुधरसुस्थानेषु महेश्वरः । विजहार गणैः प्रीत्या विविधेषु विहारवित्

कधी कैलासाच्या शुभ व उन्नत पर्वत-प्रदेशांत महेश्वर, विविध दिव्य विहार जाणणारा, आपल्या गणांसह प्रेमाने आनंदाने क्रीडा करी।

Verse 57

इत्थं रुद्रस्वरूपोऽसौ शंकरः परमेश्वरः । अकार्षीत्स्वगिरौ लीला नाना योगिवरोऽपि यः

अशा रीतीने रुद्रस्वरूप परमेश्वर शंकर, अनेक प्रकारे योगीश्रेष्ठ भासूनही, आपल्या पर्वतावर दिव्य लीला करीत होता।

Verse 58

नीत्वा कालं कियन्तं सोऽपत्नीकः परमेश्वरः । पश्चादवाप स्वाम्पत्नीन्दक्षपत्नीसमुद्भवाम्

काही काळ परमेश्वर पत्नीविना राहिला; नंतर त्याने आपली दिव्य पत्नी प्राप्त केली—जी दक्षाच्या पत्नीपासून जन्मलेली कन्या होती।

Verse 59

विजहार तया सत्या दक्षपुत्र्या महेश्वरः । सुखी बभूव देवर्षे लोकाचारपरायणः

हे देवर्षे, महेश्वराने दक्षकन्या सतीसह आनंदाने क्रीडा केली; लोकधर्माच्या आचारात तत्पर राहून तो संतुष्ट व सुखी झाला।

Verse 60

इत्थं रुद्रावतारस्ते वर्णितोऽयं मुनीश्वर । कैलासागमनञ्चास्य सखित्वान्निधिपस्य हि

हे मुनीश्वर! अशा प्रकारे तुला रुद्राच्या या अवताराचे वर्णन केले; तसेच त्याचे कैलासास आगमन आणि निधिपती कुबेराशी असलेले सख्यही सांगितले।

Verse 61

तदन्तर्गतलीलापि वर्णिता ज्ञानवर्धिनी । इहामुत्र च या नित्यं सर्वकामफलप्रदा

त्या कथनात अंतर्भूत असलेली दिव्य लीला देखील—जी ज्ञानवर्धक आहे—वर्णिली आहे; जी इहलोकी व परलोकी नित्य सर्व धर्म्य कामनांचे फळ देणारी आहे।

Verse 62

इमां कथाम्पठेद्यस्तु शृणुयाद्वा समाहितः । इह भुक्तिं समासाद्य लभेन्मुक्तिम्परत्र सः

जो कोणी एकाग्रचित्ताने ही पवित्र कथा वाचतो किंवा ऐकतो, तो इहलोकी भोग-कल्याण प्राप्त करून परलोकी मुक्ती मिळवतो।