विष्णोर्दर्शनं स्तुतिश्च (Viṣṇu’s Manifestation and Brahmā’s Hymn)

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग धन्यस्त्वं शिवसक्तधीः । कथितं सुचरित्रं ते शंकरस्य परात्मनः

नारद म्हणाले—हे ब्रह्मन्, हे विधे, हे महाभाग! शिवभक्त बुद्धी असलेला तू धन्य आहेस. परात्मा शंकराचे शुभ व उत्तम चरित्र तू कथन केलेस.

Verse 2

निजाश्रमे गते कामे सगणे सरतौ ततः । किमासीत्किमकार्षीस्त्वं तश्चरित्रं वदाधुना

कामदेव सगणांसह निजाश्रमास गेल्यावर आणि मग भ्रमण करू लागल्यावर पुढे काय झाले? तू काय केलेस? आता त्याचे चरित्र सविस्तर सांग.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद सुप्रीत्या चरित्रं शशिमौलिनः । यस्य श्रवणमात्रेण निर्विकारो भवेन्नरः

ब्रह्मा म्हणाले—हे नारद, प्रेमयुक्त भक्तीने शशिमौली (शिव) यांचे पावन चरित्र ऐक. ज्याचे केवळ श्रवण केल्याने मनुष्य निर्विकार व अचल होतो.

Verse 4

निजाश्रमं गते कामे परिवारसमन्विते । यद्बभूव तदा जातं तच्चरित्रं निबोध मे

काम परिजनांसह आपल्या आश्रमास गेल्यावर तेव्हा जे काही घडले—तो वृत्तांत मला नीट समजावून सांग.

Verse 5

नष्टोभून्नारद मदो विस्मयोऽभूच्च मे हृदि । निरानंदस्य च मुनेऽपूर्णो निजमनोरथे

हे नारद, माझा गर्व नष्ट झाला आणि हृदयात विस्मय उत्पन्न झाला। हे मुने, माझा मनोरथ अपूर्ण राहिल्याने मी आनंदहीन झालो.

Verse 6

अशोचं बहुधा चित्ते गृह्णीयात्स कथं स्त्रियम् । निर्विकारी जितात्मा स शंकरो योगतत्परः

जो मनात वारंवार शोक धरतो, तो स्त्रीला कसा स्वीकारेल? शंकर तर निर्विकार, जितात्मा आणि योगात तत्पर आहेत।

Verse 7

इत्थं विचार्य बहुधा तदाहं विमदो मुने । हरिं तं सोऽस्मरं भक्त्या शिवात्मानं स्वदेहदम्

अशा रीतीने अनेक प्रकारे विचार करून, हे मुने, मी भ्रममुक्त झालो. मग भक्तीने मी त्या हरिचे स्मरण केले—जो तत्त्वतः शिवस्वरूप असून भक्ताला आपलेच आत्मस्वरूप देतो।

Verse 8

अस्तवं च शुभस्तोत्रैर्दीनवाक्यसमन्वितैः । तच्छ्रुत्वा भगवानाशु बभूवाविर्हि मे पुरा

तिने दीन-विनययुक्त शुभ स्तोत्रांनी त्यांची स्तुती केली. ते ऐकून भगवान् शीघ्र प्रकट झाले—जसे पूर्वी माझ्याबाबत घडले होते।

Verse 9

चतुर्भुजोरविंदाक्षः शंरववार्ज गदाधरः । लसत्पीत पटश्श्यामतनुर्भक्तप्रियो हरिः

हरि चतुर्भुज, कमलनयन, शंख-चक्र-गदा धारण करणारे होते. तेजस्वी पीतांबर व श्याम तनाने शोभणारे, ते भक्तांना अत्यंत प्रिय होते।

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसहितायां द्वितीये सतीखण्डे ब्रह्मविष्णुसंवादो नाम दशमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीशिवमहापुराणातील द्वितीय ग्रंथ रुद्रसंहितेच्या द्वितीय विभाग सतीखण्डात ‘ब्रह्मा-विष्णु संवाद’ नावाचा दहावा अध्याय समाप्त झाला।

Verse 11

हरिराकर्ण्य तत्स्तोत्रं सुप्रसन्न उवाच माम् । दुःखहा निजभक्तानां ब्रह्माणं शरणं गतम्

ते स्तोत्र ऐकून हरि (विष्णु) अत्यंत प्रसन्न होऊन मला म्हणाले— “मी माझ्या भक्तांचे दुःख हरतो. हे ब्रह्मा, शरण आलेल्या, तुझे कार्य सांग।”

Verse 12

हरिरुवाच । विधे ब्रह्मन् महाप्राज्ञ धन्यस्त्वं लोककारक । किमर्थं स्मरणं मेऽद्य कृतं च क्रियते नुतिः

हरि म्हणाले— “हे विधाता ब्रह्मन्, महाप्राज्ञ! तू धन्य आहेस, लोकांचा कर्ता व हितकर्ता. आज तू मला का स्मरलेस, आणि ही स्तुती कशासाठी केली जात आहे?”

Verse 13

किं जातं ते महद्दुःखं मदग्रे तद्वदाधुना । शमयिष्यामि तत्सर्वं नात्र कार्य्या विचारणा

तुला कोणते मोठे दुःख झाले आहे? आता माझ्यासमोर ते सांग. मी ते सर्व शांत करीन— याबाबत विचार किंवा शंका करण्याची गरज नाही।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । इति विष्णोर्वचश्श्रुत्वा किंचिदुच्छवसिताननः । अवोच वचनं विष्णुं प्रणम्य सुकृतांजलिः

ब्रह्मा म्हणाले—विष्णूचे वचन ऐकून त्यांचे मुख किंचित् प्रसन्न व निवांत झाले. त्यांनी विष्णूस नमस्कार करून सुबद्ध अंजली धरून त्यांना म्हणाले.

Verse 15

ब्रह्मोवाच । देवदेव रमानाथ मद्वार्तां शृणु मानद । श्रुत्वा च करुणां कृत्वा हर दुःखं कमावह

ब्रह्मा म्हणाले—हे देवदेव, हे रमेच्या नाथा, हे मानद! माझी वार्ता ऐक. ऐकून करुणा कर, हे हर; दुःख दूर कर आणि इष्ट साध्य कर.

Verse 16

रुद्रसंमोहनार्थं हि कामं प्रेषितवानहम् । परिवारयुतं विष्णो समारमधुबांधवम्

रुद्राला मोहविण्यासाठीच मी कामदेवाला पाठविले. हे विष्णो, मधूचे बंधु! तो आपल्या परिवारासह व सहचरीसह निघून गेला.

Verse 17

चक्रुस्ते विविधोपायान् निष्फला अभवंश्च ते । अभवत्तस्य संमोहो योगिनस्समदर्शिनः

त्यांनी विविध उपाय केले, पण ते सर्व निष्फळ ठरले. मग त्या समदर्शी योग्यामध्येही मोह उत्पन्न झाला.

Verse 18

इत्याकर्ण्य वचो मे स हरिर्मां प्राह विस्मितः । विज्ञाताखिलदज्ञानी शिवतत्त्वविशारदः

माझे वचन असे ऐकून तो हरि (विष्णु) विस्मित होऊन मला म्हणाला—जो जाणण्याजोगे सर्व जाणतो, अज्ञानरहित आहे आणि शिवतत्त्वात अत्यंत पारंगत आहे।

Verse 19

विष्णुरुवाच । कस्माद्धेतोरिति मतिस्तव जाता पितामह । सर्वं विचार्य सुधिया ब्रह्मन् सत्यं हि तद्वद

विष्णु म्हणाले—हे पितामह! कोणत्या कारणाने तुमच्या मनात हा निश्चय उत्पन्न झाला? हे ब्रह्मन्, सर्व काही शुद्ध बुद्धीने विचार करून मग सत्य मला सांगा।

Verse 20

ब्रह्मोवाच । शृणु तात चरित्रं तत् तव माया विमोहिनी । तदधीनं जगत्सर्वं सुखदुःखादितत्परम्

ब्रह्मा म्हणाले—“हे तात, ऐक; तुझी माया विमोहिनी व भ्रम घडविणारी आहे. तिच्याच अधीन हे सर्व जग आहे, जे सुख-दुःखादी अनुभवांत सदैव तत्पर असते.”

Verse 21

ययैव प्रेषितश्चाहं पापं कर्तुं समुद्यतः । आसं तच्छृणु देवेश वदामि तव शासनात्

तिच्याच प्रेरणेने मी पाप करावयास उद्यत झालो होतो. हे देवेश, ते ऐक; मी तुझ्या आज्ञेनेच सांगत आहे.

Verse 22

सृष्टिप्रारंभसमये दश पुत्रा हि जज्ञिरे । दक्षाद्यास्तनया चैका वाग्भवाप्यतिसुन्दरी

सृष्टीच्या आरंभी खरोखर दहा पुत्र जन्मले; आणि कन्यांमध्येही एक—वाग्भवा—अतिशय सुंदर होती, तसेच दक्ष इत्यादीही (उत्पन्न झाले).

Verse 23

धर्मो वक्षःस्थलात्कामो मनसोन्योपि देहतः । जातास्तत्र सुतां दृष्ट्वा मम मोहो भवद्धरे

धर्म (माझ्या) वक्षस्थळातून उत्पन्न झाला, काम (माझ्या) मनातून; आणि आणखी एक (संतान) माझ्या देहातून जन्मली. पण तेथे त्या कन्येला पाहून, हे धराधर, माझ्या ठायी मोह उत्पन्न झाला.

Verse 24

कुदृष्ट्या तां समद्राक्ष तव मायाविमोहितः । तत्क्षणाद्धर आगत्य मामनिन्दत्सुतानपि

तुझ्या मायेमुळे मोहित होऊन त्याने तिच्याकडे कुदृष्टीने पाहिले. त्याच क्षणी हर (शिव) येऊन मला आणि माझ्या पुत्रांनाही धिक्कारले.

Verse 25

धिक्कारं कृतवान् सर्वान्निजं मत्वा परप्रभुम् । ज्ञानिनं योगिनं नाथाभोगिनं विजितेन्द्रियम्

सर्व काही आपणच आहोत असे मानून त्याने सर्वांचा धिक्कार केला; आणि त्या परम प्रभूचाही तिरस्कार केला—जो तत्त्वज्ञ, महायोगी, नाथ, भोगातीत व जितेन्द्रिय आहे.

Verse 26

पुत्रो भूत्वा मम हरेऽनिन्दन्मां च समक्षतः । इति दुःखं महन्मे हि तदुक्तं तव सन्निधौ

“हे हरे, माझा पुत्र होऊन तू माझ्या समोरच माझी निंदा केलीस. हे माझे मोठे दुःख आहे—हे मी तुझ्या सन्निधीत सांगितले.”

Verse 27

गृह्णीयाद्यदि पत्नीं स स्यां सुखी नष्टदुःखधी । एतदर्थं समायातुश्शरणं तव केशव

“तो पत्नी स्वीकारेल तर माझे दुःख नाहीसे होईल आणि मी सुखी होईन. याच हेतूने आम्ही आलो आहोत—हे केशवा, तुझ्या शरण आलो आहोत.”

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि ब्रह्मणो मधुसूदनः । विहस्य मां द्रुतं प्राह हर्षयन्भवकारकम्

ब्रह्मा म्हणाले—माझे वचन असे ऐकून मधुसूदन (विष्णु) हसले आणि तत्क्षणी मला म्हणाले; मला हर्षित करून मंगल-कल्याण घडविणारे ठरले।

Verse 29

विष्णुरुवाच । विधे शृणु हि मद्वाक्यं सर्वं भ्रमनिवारणम् । सर्वं वेदागमादीनां संमतं परमार्थतः

विष्णु म्हणाले—हे विधे (ब्रह्मा), माझे वचन ऐक; ते सर्व भ्रम दूर करणारे आहे. परमार्थतः ते वेद, आगम इत्यादी सर्व शास्त्रांनी पूर्णतः मान्य आहे।

Verse 30

महामूढमतिश्चाद्य संजातोसि कथं विधे । वेदवक्तापि निखिललोककर्त्ता हि दुर्मतिः

हे विधी (ब्रह्मदेवा)! आज तू इतक्या महामूढपणात कसा पडला आहेस? तू वेदांचा वक्ता आणि सर्व लोकांचा कर्ता असूनही आता दुर्मतीला प्राप्त झालास.

Verse 31

जडतां त्यज मन्दात्मन् कुरु त्वं नेदृशीं मतिम् । किं ब्रुवंत्यखिला वेदाः स्तुत्या तत्स्मर सद्धिया

हे मंदात्मन्! ही जडता सोड; अशी मती करू नकोस. सर्व वेद काय सांगतात ते शुद्ध बुद्धीने स्मर—त्या परम शिव, सर्वेश्वराचे स्तवन व स्मरण कर.

Verse 32

रुद्रं जानासि दुर्बुद्धे स्वसुतं परमेश्वरम् । वेदवक्तापि विज्ञानं विस्मृतं तेखिलं विधे

हे दुर्बुद्धी! तू रुद्र—परमेश्वर—याला आपला पुत्र मानतोस. हे विधी (ब्रह्मा)! वेदवक्ता असूनही तुझे सर्व विवेकज्ञान खरोखर विसरले गेले आहे.

Verse 33

शंकरं सुरसामान्यं मत्वा द्रोहं करोषि हि । सुबुद्धिर्विगता तेद्याविर्भूता कुमतिस्तथा

शंकराला देवांमध्ये सामान्य देव समजून तू खरोखरच द्रोह करीत आहेस। आज तुझी सुबुद्धी निघून गेली आहे आणि तुझ्यात विपरीत कुमती उत्पन्न झाली आहे।

Verse 34

तत्त्वसिद्धांतमाख्यातं शृणु सद्बुद्धिमावह । यथार्थं निगमाख्यातं निर्णीय भवकारकम्

तत्त्वांचा हा सिद्धांत ऐक, जो सद्बुद्धी जागवतो। हाच वेदांनी सांगितलेला यथार्थ अर्थ आहे; याचा योग्य निर्णय केल्यास भवाचा कारणभाव आणि त्यातून पार जाण्याचा उपाय कळतो।

Verse 35

शिवस्सर्वस्वकर्ता हि भर्ता हर्ता परात्परः । परब्रह्म परेशश्च निर्गुणो नित्य एव च

खरोखर शिवच सर्वाचा कर्ता, पालनकर्ता व संहारकर्ता—परात्पर आहेत। ते परब्रह्म, परेश्वर, निर्गुण आणि नित्य आहेत।

Verse 36

अनिर्देश्यो निर्विकारी परमात्माऽद्वयोऽच्युतः । अनंतोंतकरः स्वामी व्यापकः परमेश्वरः

ते अनिर्देश्य, निर्विकार, परमात्मा—अद्वैत व अच्युत आहेत। ते अनंत, अंत करणारे, स्वामी, सर्वव्यापक आणि परमेश्वर आहेत।

Verse 37

सृष्टिस्थितिविनाशानां कर्त्ता त्रिगुणभाग्विभुः । ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यो रजस्सत्त्व तमःपरः

सर्वव्यापी प्रभू त्रिगुणांचा अधिपती असून सृष्टी-स्थिती-प्रलय यांचा कर्ता आहे. रजोगुणप्रधान ब्रह्मा, सत्त्वप्रधान विष्णू आणि तमोगुणप्रधान महेश—असे तोच कथिला जातो.

Verse 38

मायाभिन्नो निरीहश्च मायो मायाविशारदः । सगुणोपि स्वतंत्रश्च निजानंदो विकल्पकः

तो मायेने विभक्त होत नाही, तरीही निष्क्रियच असतो; तोच मायेचा स्वामी व तिच्या कार्यात पारंगत आहे. सगुण असूनही तो सदैव स्वतंत्र; निजानंदात स्थित राहून भेदांची लीला प्रकट करतो.

Verse 39

आत्मा रामो हि निर्द्वन्द्वो भक्ताधीनस्सुविग्रहः । योगी योगरतो नित्यं योगमार्गप्रदर्शकः

तोच अंतरात्मा; तोच राम—द्वंद्वातीत. भक्तांच्या अधीन होऊन तो शुभ, सुलभ विग्रह धारण करतो. तो नित्य योगी, सदैव योगरत, आणि शिवमोक्ष देणारा योगमार्ग दाखवितो.

Verse 40

गर्वापहारी लोकेशस्सर्वदा दीनवत्सलः । एतादृशो हि यः स्वामी स्वपुत्रं मन्यसे हि तम्

लोकेश्वर गर्व हरून टाकणारा आणि सदैव दीन-दुःखीजनांचा वात्सल्यशील आहे. असा तो स्वामी—तरीही तू त्याला आपला पुत्र मानतोस.

Verse 41

ईदृशं त्यज कुज्ञानं शरणं व्रज तस्य वै । भज सर्वात्मना शम्भुं सन्तुष्टश्शं विधास्यति

असे कुज्ञान सोडून दे आणि खरेच त्याच्याच शरण जा। सर्वात्मभावे शंभूचे भजन कर; तो प्रसन्न झाला की तुला शिवमंगल प्रदान करील।

Verse 42

गृह्णीयाच्छंकरः पत्नीं विचारो हृदि चेत्तव । शिवामुद्दिश्य सुतपः कुरु ब्रह्मन् शिवं स्मरन्

जर तुझ्या हृदयात खरोखर असा विचार उद्भवला की शंकरांनी पत्नी स्वीकारावी, तर हे ब्रह्मन्, शिवेला उद्देशून, शिवस्मरण करीत, घोर तप कर; त्याने देवकार्य सिद्ध होईल।

Verse 43

कुरु ध्यानं शिवायात्स्वं काममुद्दिश्य तं हृदि । सा चेत्प्रसन्ना देवेशी सर्वं कार्यं विधास्यति

शिवेचे ध्यान कर आणि अभिष्ट इच्छा हृदयात स्थिर कर. देवेशी देवी प्रसन्न झाली तर ती निश्चयच सर्व कार्य सिद्ध करील.

Verse 44

कृत्वावतारं सगुणा यदि स्यान्मानुषी शिवा । कस्यचित्तनया लोके सा तत्पत्नी भवेद्ध्रुवम्

जर सगुणा शिवा अवतार घेऊन मानुषी झाली, तर या लोकी ती कोणाचीतरी कन्या म्हणून जन्मेल आणि निश्चयच त्याच्याच पत्नी होईल.

Verse 45

दक्षमाज्ञापय ब्रह्मन् तपः कुर्य्यात्प्रयत्नतः । तामुत्पादयितुं पत्नीं शिवार्थं भक्तितत्स्वतः

हे ब्रह्मन्, दक्षाला आज्ञा करा की तो प्रयत्नपूर्वक तप करील, जेणेकरून शिवकार्याकरिता नियत, स्वभावतः भक्त अशी ती पत्नी (कन्या) उत्पन्न होईल.

Verse 46

भक्ताधीनौ च तौ तात सुविज्ञेयौ शिवाशिवौ । स्वेच्छया सगुणौ जातौ परब्रह्मस्वरूपिणौ

हे तात! शिव आणि शिवा (शक्ती) हे दोघेही भक्ताधीन आहेत, हे नीट जाण. परब्रह्मस्वरूप असूनही ते स्वेच्छेने सगुण रूप धारण करतात, जेणेकरून भक्तांना उपासना सुलभ होईल।

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तत्क्षणं मेशश्शिवं सस्मार स्वप्रभुम् । कृपया तस्य संप्राप्य ज्ञानमूचे च मां ततः

ब्रह्मा म्हणाले—असे बोलून त्या क्षणीच मेषाने आपल्या प्रभू शिवाचे स्मरण केले. शिवकृपेने त्याला यथार्थ ज्ञान प्राप्त झाले आणि मग त्याने ते ज्ञान मला सांगितले।

Verse 48

विष्णुरुवाच । विधे स्मर पुरोक्तं यद्वचनं शंकरेण च । प्रार्थितेन यदावाभ्यामुत्पन्नाभ्यां तदिच्छया

विष्णू म्हणाले—हे विधे! शंकरांनी पूर्वी जे वचन सांगितले होते ते स्मर; प्रार्थना केल्यावर, आणि आपण दोघे उत्पन्न झाल्यावर, त्यांनी स्वेच्छेने ते आपल्याला सांगितले होते।

Verse 49

विस्मृतं तव तत्सर्वं धन्या या शांभवी परा । तया संमोहितं सर्वं दुर्विज्ञेया शिवं विना

ते सर्व तुला विसरले आहे. धन्य आहे ती परम शांभवी शक्ती. तिच्यामुळे सर्व काही मोहग्रस्त होते; शिवाविना तिचे ज्ञान अत्यंत दुर्विज्ञेय आहे।

Verse 50

यदा हि सगुणो जातस्स्वेच्छया निर्गुणश्शिवः । मामुत्पाद्य ततस्त्वां च स्वशक्त्या सुविहारकृत्

जेव्हा निर्गुण शिव स्वेच्छेने सगुणरूप झाला, तेव्हा त्याने प्रथम मला उत्पन्न केले आणि मग तुलाही—स्वशक्तीने हे सर्व लीलारूपाने साध्य केले.

Verse 51

उपादिदेश त्वां शम्भुस्सृष्टिकार्यं तदा प्रभुः । तत्पालनं च मां ब्रह्मन् सोमस्सूतिकरोऽव्ययः

हे ब्रह्मन्, तेव्हा प्रभु शंभूने तुला सृष्टीकार्याचा आदेश दिला आणि मला त्याच्या पालनासाठी नेमले. अव्यय सोम प्राणरसाचा जनक व पोषक झाला.

Verse 52

तदा वां वेश्म संप्राप्तौ सांजली नतमस्तकौ । भव त्वमपि सर्वेशोऽवतारी गुणरूपधृक्

तेव्हा तुम्ही दोघेही गृहात येऊन हात जोडून मस्तक नमवून प्रार्थना केली: “हे सर्वेश्वर, तुम्हीही अवतार धरा, गुणयुक्त रूप धारण करा.”

Verse 53

इत्युक्तः प्राह स स्वामी विहस्य करुणान्वितः । दिवमुद्वीक्ष्य सुप्रीत्या नानालीलाविशारदः

असे संबोधिल्यावर तो स्वामी-प्रभू करुणायुक्त होऊन हसला. परम प्रीतीने त्याने आकाशाकडे दृष्टि उचलली; कारण तो नानाविध दिव्य लीलांमध्ये पारंगत होता.

Verse 54

मद्रूपं परमं विष्णो ईदृशं ह्यंगतो विधेः । प्रकटीभविता लोके नाम्ना रुद्रः प्रकीर्तितः

हे विष्णो, माझे हे परम रूप—विधाता ब्रह्म्याच्या अंगातून उत्पन्न झालेले—लोकात प्रकट होईल आणि ‘रुद्र’ या नावाने कीर्तित होईल.

Verse 55

पूर्णरूपस्स मे पूज्यस्सदा वां सर्वकामकृत् । लयकर्त्ता गुणाध्यक्षो निर्विशेषः सुयोगकृत्

तो पूर्णरूपाने सदैव माझा पूज्य आहे आणि तुमच्या सर्व इच्छा पूर्ण करणारा आहे. तो लयकर्ता, गुणाध्यक्ष, निर्विशेष आणि सुयोग देणारा आहे.

Verse 56

त्रिदेवा अपि मे रूपं हरः पूर्णो विशेषतः । उमाया अपि रूपाणि भविष्यंति त्रिधा सुताः

त्रिदेवही माझेच रूप आहेत; पण विशेषतः हर (शिव) पूर्ण प्रकट रूप आहे. आणि उमेतूनही त्रिविध रूपे पुत्ररूपाने उत्पन्न होतील.

Verse 57

लक्ष्मीर्नाम हरेः पत्नी ब्रह्मपत्नी सरस्वती । पूर्णरूपा सती नाम रुद्रपत्नी भविष्यति

लक्ष्मी ही हरि (विष्णू) यांची पत्नी आहे आणि सरस्वती ब्रह्मदेवाची पत्नी आहे. परंतु जी पूर्ण व परिपूर्ण स्वरूपिणी ‘सती’ नावाने प्रसिद्ध आहे, तीच रुद्र (शिव) यांची पत्नी होईल.

Verse 58

विष्णुरुवाच । इत्युक्त्वांतर्हितो जातः कृपां कृत्वा महेश्वरः । अभूतां सुखिनावावां स्वस्वकार्यपरायणौ

विष्णू म्हणाले—असे बोलून करुणामय महेश्वर अंतर्धान पावले. त्यानंतर आम्ही दोघेही सुखी झालो आणि आपापल्या कार्यात तत्पर झालो.

Verse 59

समयं प्राप्य सस्त्रीकावावां ब्रह्मन्न शंकरः । अवतीर्णस्स्वयं रुद्रनामा कैलाससंश्रयः

हे ब्रह्मन्, योग्य समय येताच शंकर स्वतः ‘रुद्र’ नाव धारण करून, आपल्या दिव्य पत्नीसह अवतरले आणि कैलासावर निवास करू लागले.

Verse 60

अवतीर्णा शिवा स्यात्सा सतीनाम प्रजेश्वर । तदुत्पादनहेतोर्हि यत्नोतः कार्य एव वै

हे प्रजेश्वर! तीच शिवा सतीरूपाने अवतीर्ण झाली आहे. म्हणून तिच्या प्राकट्यासाठी निश्चयाने प्रयत्न करणे आवश्यक आहे.

Verse 61

इत्युक्त्वांतर्दधे विष्णुः कृत्वा स करुणां परम् । प्राप्नुवं प्रमुदं चाथ ह्यधिकं गतमत्सरः

असे बोलून भगवान विष्णू परम करुणा प्रकट करून अंतर्धान पावले। मग तो अन्य पुरुष अत्यंत आनंदास प्राप्त झाला आणि त्याचा मत्सर पूर्णपणे निवळला।