Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 51

कामभस्म-प्रार्थना: रत्याः शङ्करं प्रति विनयः / Rati’s Supplication to Śaṅkara regarding Kāma’s Ashes

Devanagari script

इति श्रीशिवमहापुराणे ब्रह्मनारदसम्वादे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे कामसंजीवनवर्णनं नामैकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīśivamahāpurāṇe brahmanāradasamvāde dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīye pārvatīkhaṇḍe kāmasaṃjīvanavarṇanaṃ nāmaikapañcāśattamo'dhyāyaḥ

Translation

अशा प्रकारे श्रीशिवमहापुराणातील ब्रह्मा-नारद संवादात, द्वितीय रुद्रसंहितेच्या तृतीय पार्वतीखण्डात ‘कामसंजीवनवर्णन’ नामक एकावन्नावा अध्याय समाप्त झाला।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Vacanārtha (वचनार्थ/उद्धरण-चिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इति-शब्दः (quotative/closing particle)

• श्री-शिव-महा-पुराणे: in the Śrī Śiva Mahāpurāṇa
• श्री-शिव-महा-पुराणे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + शिव (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष-समासः (ग्रन्थनाम)

• ब्रह्म-नारद-संवादे: in the dialogue of Brahmā and Nārada
• ब्रह्म-नारद-संवादे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + नारद (प्रातिपदिक) + संवाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः

• द्वितीयायाम्: in the second
• द्वितीयायाम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषणम् (रुद्रसंहितायाम्)

• रुद्र-संहितायाम्: in the Rudra-saṃhitā
• रुद्र-संहितायाम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः

• तृतीये: in the third
• तृतीये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषणम् (पार्वतीखण्डे)

• पार्वती-खण्डे: in the Pārvatī section
• पार्वती-खण्डे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः

• काम-संजीवन-वर्णनम्: (the chapter titled) ‘Description of Kāma’s revival’
• काम-संजीवन-वर्णनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक) + संजीवन (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (अध्यायनाम)

• नाम: named
• नाम: Viśeṣaṇa-sūcaka (विशेषण-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (designation marker)

• एक-पञ्चाशत्तमः: fifty-first
• एक-पञ्चाशत्तमः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + पञ्चाशत् (संख्याप्रातिपदिक) + तम (प्रत्ययान्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगु-समासः (संख्यासमासः) — 'fifty-first'

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Brahmā (narrating to Nārada, as indicated by ‘brahma-nārada-samvāda’)

Mantra Metadata

Mantra: इति श्रीशिवमहापुराणे ब्रह्मनारदसम्वादे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे कामसंजीवनवर्णनं नामैकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Characters & Entities

• Shiva
• Brahma
• Narada
• Parvati
• Kama

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

This is a colophon marking the completion of a chapter; spiritually, it frames the teaching as śāstra-pramāṇa (scriptural authority) delivered through Brahmā to Nārada, indicating that even themes like desire (Kāma) are to be understood under Śiva’s governance and dharmic order.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By placing the account within Rudra-saṃhitā and Pārvatī-khaṇḍa, it points to Śiva’s saguna līlā—Śiva as the Lord who regulates cosmic functions (including desire) and restores balance, a key devotional lens for worship of Śiva in form (Saguna) while recognizing His transcendent supremacy.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

No specific rite is prescribed in this colophon; the practical takeaway is śravaṇa and manana—listening to and reflecting on the chapter’s teaching—supported by regular Śiva-upāsanā such as japa of the Pañcākṣarī mantra (“Om Namaḥ Śivāya”) to discipline desire and align the mind with Pati (Śiva).