Dashati 2
Soma Pavamāna’s self-purification as radiant, bull-like power that upholds ṛta/dharma and advances to Indra’s appointed share
Soma Pavamāna
Brilliant forceful and auspicious—radiance with forward-driving energy
Ṛṣi attribution is not given in the supplied verses; precise assignment requires consultation of the Anukramaṇī for Arcika 1 Prapāṭhaka 6 Ardha 1 Daśati 02.
सोम पवमान स्वतः शुद्ध होत वृषभासारखे सामर्थ्य आणि द्युमान तेज धारण करून ऋत/धर्म टिकवतो व यज्ञाचे रक्षण करतो. सूर्यप्रकाशाशी जोडलेले त्याचे तेज मित्रासारखी शुभ, हितकारी समरसता पोसते आणि मृधः—वैर, अडथळे—दूर करते. अखेरीस सोम इंद्रासाठी नियत असलेल्या निःकृत स्थान/भागाकडे सरळ प्रवाहित होऊन पोहोचतो.
Mantras
Mantra 1
अचिक्रदद्वृषा हरिर्महान्मित्रो न दर्शतः सं सूर्येण दिद्युते
हरितवर्ण वृषभाने मोठ्या स्वरात गर्जना केली; महान, आणि मित्रासारखा दर्शनीय, तो सूर्याशी संयुक्त होऊन तेजाने दीप्त होतो.
Mantra 2
आ ते दक्षं मयोभुवं वह्निमद्या वृणीमहे पान्तमा पुरुस्पृहम्
आज आम्ही तुझी मयोभू (आनंददायिनी) दक्षता/शक्ती निवडतो—यज्ञफळ वहन करणारी वह्नि; जी अत्यंत रक्षक आहे आणि अनेकांना अभिलषित आहे.
Mantra 3
अध्वर्यो अद्रिभिः सुतं सोमं पवित्र आ नय पुनीहीन्द्राय पातवे
हे अध्वर्यु! अद्रिभिः (दगडांनी) पिळलेला सोम पवित्र (गाळणी) कडे येथे आण; इंद्राच्या पानासाठी त्यास शुद्ध कर.
Mantra 4
तरत्स मन्दी धावति धारा सुतस्यान्धसः तरत्स मन्दी धावति
पिळलेल्या अंधसः (रस)ची आनंददायी धारा धावत जाते, सर्व अडथळे तरत; तीच आनंददायी धारा धावत जाते.
Mantra 5
आ पवस्व सहस्रिणं रयिं सोम सुवीर्यम् अस्मे श्रवांसि धारय
हे सोमा! स्वतःला शुद्ध कर आणि येथे प्रवाहित हो; सहस्रगुण संपत्ती व उत्तम सुवीर्य घेऊन ये; आमच्यात यश-कीर्ती धारण कर.
Mantra 6
अनु प्रत्नास आयवः पदं नवीयो अक्रमुः रुचे जनन्त सूर्यम्
प्राचीनांच्या अनुकरणाने हे उपासक नव्या पदावर पुढे गेले; रुचि (दीप्ती) उत्पन्न करून ते सूर्याला जनयन्ति करतात—म्हणजे प्रकाश प्रकट करतात।
Mantra 7
अर्षा सोम द्युमत्तमो ऽभि द्रोणानि रोरुवत् सीदन्योनौ योनेष्वा
हे सोम, अतिदीप्तिमान, प्रवाहित हो; जाताना गर्जना करीत द्रोण-पात्रांत ये; आणि नियत योनि-आसनांत, त्या पात्र-गर्भांत, विराजमान हो।
Mantra 8
वृषा सोम द्युमां असि वृषा देव वृषव्रतः वृषा धर्माणि दध्रिषे
हे सोम, तू दीप्तिमान वृषभ आहेस; हे देवा, वृषभ-स्वभावाचा, प्रबळ व्रतांचा वृषभ; तू वृषभ होऊन धर्म—पवित्र विधाने—धारण करतोस।
Mantra 9
इषे पवस्व धारया मृज्यमानो मनीषिभिः इन्दो रुचाभि गा इहि
हे इन्दु (सोम), धारेच्या प्रवाहाने स्वतःला पवित्र कर; मनीषींनी मृज्यमान (परिशोधित) होत इषे—पोषणासाठी—पवस्व. आपल्या रुचाभि (दीप्ती) सहित गायींकडे ये.
Mantra 10
मन्द्रया सोम धारया वृषा पवस्व देवयुः अव्यो वारेभिरस्मयुः
हे सोम! तुझ्या मन्द्र (आनंददायी) धारांनी व प्रवाही प्रवाहाने—वृषा, बलवान—तू पवित्र हो; देवयु (देवांची आकांक्षा करणारा) होऊन, अवि (मेंढी)च्या लोकर-गाळणीतून, जलधारांसह, आमच्या हिताचा शोध घेत, पार हो.
Mantra 11
अया सोम सुकृत्यपा महान्त्सन्नभ्यवर्धथाः हिन्दान इद्वृषायसे
या (विधी)ने, हे सोम! सुकृत्यपा (पुण्यकर्म/यज्ञविधीचा रक्षक), महान होऊन तू वाढलास; प्रेरित होऊन, खरोखरच तू आपले वृषत्व (वीर्य/बल) प्रकट करतोस.
Mantra 12
अयं विचर्षणिर्हितः पवमानः स चेतति हिन्वान आप्यं बृहत्
हा सोम, मनुष्यांमध्ये विचरणारा, (यज्ञासाठी) स्थापित आहे; पवमान होऊन तो प्रकट होतो; प्रेरित होऊन तो महान आप्य (जलमय) रूप धारण करतो.
Mantra 13
प्र ण इन्दो महे तु न ऊर्मिं न बिभ्रदर्षसि अभि देवां अयास्यः
हे इन्दु (सोम), आमच्यासाठी, आमच्या महिमेसाठी प्रवाहित हो. लाटेसारखी तुझी धारा धारण करून तू वाहतोस; देवांच्या समीप जाण्यास उत्सुक होऊन.
Mantra 14
अपघ्नन्पवते मृधो ऽप सोमो अराव्णः गच्छन्निन्द्रस्य निष्कृतम्
शत्रुत्वे दूर करीत सोम स्वतःला पवित्र करतो; अहिंसित राहून तो इंद्राच्या नियत स्थानी पुढे जातो.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he purifies himself while flowing: a radiant, powerful ‘bull’ who upholds sacred order and makes the sacrifice succeed.
The Sun highlights Soma’s brilliance and visibility, while Indra is named as the intended recipient—Soma proceeds to Indra’s prepared portion (niṣkṛta) in the rite.
It refers to driving away mṛdhaḥ—obstacles, hostile influences, and disruptions that could spoil the sacrifice—so the offering reaches its proper goal unharmed.