Dashati 1
Soma Pavamāna’s purifying flow through the strainer, bringing nourishment and auspicious power
Soma Pavamāna
Bright rushing invigorating—sonic emphasis on movement and purification
Bharadvāja
सोम पवमान पवित्र (गाळणी) मधून शुद्ध होऊन वाहो; अशुद्धीचे ‘काळे आवरण’ झटकून टाकीत, गर्जत वेगाने धावणाऱ्या गायींच्या प्रवाहांसारखा धावो, आणि यज्ञातील वीती/भोजनास येवो. हा शुद्ध प्रवाह यजमानास पोषण, मद (उत्साह-उन्माद), आणि ‘नव्वद-नऊ’ अशी परिपूर्णता दर्शविणारी विपुल दाने देओ; पवित्रातून जाणे म्हणजे दैवी ओज अर्पणास व आशीर्वादास योग्य अशा रूपात परिष्कृत होणे होय.
Mantras
Mantra 1
उपो षु जातमप्तुरं गोभिर्भङ्गं परिष्कृतम् इन्दुं देवा अयासिषुः
देवगण नवोत्पन्न, कर्मठ सोमाजवळ आले आहेत—गो-दुग्धाने अभिषुत, शुद्ध व संस्कृत त्या तेजस्वी इंदूकडे.
Mantra 2
पुनानो अक्रमीदभि विश्वा मृधो विचर्षणिः शुम्भन्ति विप्रं धीतिभिः
स्वतःला पवित्र करीत तो (सोम) सर्व शत्रु-शक्तींविरुद्ध पुढे सरकतो; मनुष्यांमध्ये विचरण करणाऱ्या त्याला विप्रजन आपल्या धीतिंनी (पवित्र चिंतनांनी) उजळवितात.
Mantra 3
आविशन्कलशं सुतो विश्वा अर्षन्नभि श्रियः इन्दुरिन्द्राय धीयते
पिळलेला सोम कलशात प्रविष्ट झाला; त्याच्या सर्व धारा श्री-वैभवाकडे वाहू लागल्या. हा इन्दु इन्द्रासाठी अर्पित/नियत केला जातो.
Mantra 4
असर्जि रथ्यो यथा पवित्रे चम्वोः सुतः कार्ष्मन्वाजी न्यक्रमीत्
रथमार्गावर धावणाऱ्यासारखा तो प्रवाहित केला गेला; पिळलेला, बलवान सोम पवित्र (गाळणी) मधून जाऊन चम्वोः—पात्रे/कप—यांत मार्गाने प्रवेशला.
Mantra 5
प्र यद्गावो न भूर्णयस्त्वेषा अयासो अक्रमुः घ्नन्तः कृष्णामप त्वचम्
जेव्हा तीव्र, अयास (अथक) धारा वेगवान गायींसारख्या पुढे सरकतात, तेव्हा त्या प्रहार करून काळे आवरण/त्वचा दूर करतात.
Mantra 6
अपघ्नन्पवसे मृधः क्रतुवित्सोम मत्सरः नुदस्वादेवयुं जनम्
हे सोम! प्रवाहित होत वैर नष्ट करणाऱ्या, क्रतु (यज्ञविधी) जाणणाऱ्या, मत्सर (उल्लास/मद) देणाऱ्या—अदेव (देवहीन) जनास दूर हाकल.
Mantra 7
अया पवस्व धारया यया सूर्यमरोचयः हिन्वानो मानुषीरपः
त्या धारेंने तू पवित्र हो, जिच्यामुळे तू सूर्याला प्रकाशमान केलेस; आणि मनुष्यांसाठी (हितकर) जलांना प्रेरित करणारा.
Mantra 8
स पवस्व य आविथेन्द्रं वृत्राय हन्तवे वव्रिवांसं महीरपः
तू पवित्र हो—वृत्र या आच्छादकाचा वध करण्यासाठी इंद्रास तू साहाय्य केलेस; आणि महान् जलांना (मुक्त करण्यासाठी).
Mantra 9
अया वीती परि स्रव यस्त इन्दो मदेष्वा अवाहन्नवतीर्नव
या मार्गाने सर्व बाजूंनी वाहत यज्ञ-भोजाकडे ये, हे इन्दु (सोम)! तू, जो मद-उल्लासांत येथे नव्याण्णव (दान/वर) घेऊन आला आहेस.
Mantra 10
परि द्युक्षं सनद्रायिं भरद्वाजं नो अन्धसा स्वानो अर्ष पवित्र आ
हे सोम! प्राचीन प्रवाहाचा, तेजस्वी असा तू आमच्या भोवती परिभ्रमण करीत आम्हाला पोषण दे. पिळलेल्या रसासह, धावताना नाद करीत, इथे पवित्र (छन्नी/पवित्रक) कडे प्रवाहित हो.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he flows swiftly to the pavitra (filter), casting off impurity and becoming fit to bless the sacrificer with strength, joy, and abundance.
Following Sāyaṇa’s line, it signifies impurity (mala) removed during filtration—an image of Soma becoming ritually and spiritually purified.
They are sung by the Sāmavedic singing priests—Prastotṛ, Udgātṛ, and Pratihartṛ—during the Soma purification/pressing context where Soma is prepared for offering.