Dashati 5
Aindra victory and welfare: invoking Indra (and allied swift power) to overcome obstacles and secure auspicious success
Indra
Heroic and urgent with a protective undercurrent aimed at ‘svasti’ and successful completion
Vasiṣṭha (probable for the opening mantra in this sequence; full decad requires RV concordance for certainty)
आंद्र विजय व स्वस्ति: ताऱ्क्ष्याच्या मंगल-रक्षणात्मक आवाहनाने आरंभ करून, यज्ञप्रयत्नाला वेग व वीर्य देणाऱ्या इंद्राचे स्तवन-आवाहन; वृत्र/आवरणरूप अडथळ्यांवर विजय मिळवून उद्दिष्ट सुरक्षित व शीघ्र साध्य व्हावे अशी प्रार्थना. ऋताशी संलग्न दैवी शक्ती अडथळे दूर करून ‘जलमुक्ती’च्या प्रतीकातून समृद्धी व कल्याण प्रदान करते, हा आशय.
Mantras
Mantra 1
त्यमू षु वाजिनं देवजूतं सहोवानं तरुतारं रथानाम् अरिष्टनेमिं पृतनाजमाशुं स्वस्तये तार्क्ष्यमिहा हुवेम
त्या तेजस्वी वाजिनाला—देवप्रेरित, बलवान, रथांमध्ये सर्वाधिक विजयी, ज्याचे चक्र अक्षत आहे, युद्धजयी, शीघ्र—त्या तार्क्ष्याला—आपल्या स्वस्तीसाठी येथे आपण आवाहन करू.
Mantra 2
त्रातारमिन्द्रमवितारमिन्द्रं हवेहवे सुहवं शूरमिन्द्रम् हुवे नु शक्रं पुरुहूतमिन्द्रमिदं हविर्मघवा वेत्विन्द्रः
त्राता इंद्र, अविता इंद्र—प्रत्येक हवे-हवे आह्वानात सुसह्व (सहज आह्वेय) शूर इंद्राला मी हाक देतो. पुरुहूत, शक्र इंद्राला आता मी आवाहन करतो; ही हवि (आहुती) मघवान इंद्र स्वीकारो.
Mantra 3
यजामह इन्द्रं वज्रदक्षिणं हरीणां रथ्य3ं विव्रतानाम् प्र श्मश्रुभिर्दोधुवदूर्ध्वधा भुवद्वि सेनाभिर्भयमानो वि राधसा
वज्र-दक्षिण (ज्याच्या उजव्या हातात वज्र आहे) अशा इंद्राची आम्ही यजना करतो—हरी अश्वांच्या रथावर आरूढ, विविध मार्गांनी धावणारा. श्मश्रुधारी (वीर) रूपाने त्याने शत्रूला प्रचंड हादरवले; तो ऊर्ध्व उभा राहिला. आपल्या सेनांसह भयभीतांना छिन्नभिन्न केले, आणि आपल्या राधस् (दान-समृद्धी)ने त्यांना दूर पिटाळले.
Mantra 4
सत्राहणं दाधृषिं तुम्रमिन्द्रं महामपारं वृशभं सुवज्रम् हन्ता यो वृत्रं सनितोत वाजं दाता मघानि मघवा सुराधाः
सत्राहण (सदा संहारक), धृष्ट, तुम्र (प्रचंड) इंद्र—महान, अपार, वृषभ, सुवज्र. जो वृत्राचा हंता आहे आणि वाज (विजय-पुरस्कार) चाही विजेता; तोच मघवान—मघ (दान) देणारा दाता, उत्तम सुराधा (श्रेष्ठ दान-समृद्धी) असलेला.
Mantra 5
यो नो वनुष्यन्नभिदाति मर्त उगणा वा मन्यमानस्तुरो वा क्षिधी युधा शवसा वा तमिन्द्राभी ष्याम वृषमणस्त्वोताः
जो कोणी मर्त्य—टोळीत असो, किंवा स्वतःला वीर मानो, किंवा उग्र असो, किंवा शत्रुभावाने—युद्धाने वा बळाने आमच्यावर चाल करून येतो; हे इंद्रा, वृषमनस्, तुझ्या सहाय्याने आम्ही त्याला पराभूत करू.
Mantra 6
यं वृत्रेषु क्षितय स्पर्धमाना यं युक्तेषु तुरयन्तो हवन्ते यं शूरसातौ यमपामुपज्मन्यं विप्रासो वाजयन्ते स इन्द्रः
वृत्र-संघर्षांत स्पर्धा करणाऱ्या प्रजा ज्याला हाक मारतात; अश्व जुळले असता वेगाने हाकत ज्याला आवाहन करतात; शूर-विजयात, जलांच्या आश्रयरूपाने, विप्रजन विजयासाठी ज्याला प्रेरित करतात—तोच इंद्र आहे.
Mantra 7
इन्द्रापर्वता बृहता रथेन वामीरिष आ वहतं सुवीराः वीतं हव्यान्यध्वरेषु देवा वर्धेथां गीर्भीरिडया मदन्ता
हे इंद्र आणि पर्वत! तुमच्या विशाल रथाने येथे या, हे उपकारी वीरांनो; अध्वर (यज्ञ) मध्ये हव्य (हवि) आस्वादा, हे देवांनो; इळा द्वारे आनंदित होऊन आमच्या स्तोत्रांनी (गिर्) बलवृद्धी करा.
Mantra 8
इन्द्राय गिरो अनिशितसर्गा अपः प्रैरयत्सगरस्य बुध्नात् यो अक्षेणेव चक्रियौ शचीभिर्विष्वक्तस्तम्भ पृथिवीमुत द्याम्
इंद्रासाठी या स्तुती निर्बंधाविना प्रवाहित होतात; त्यानेच सागराच्या तळातून आपः (जले) प्रवाहित केली; तो आपल्या शची (शक्ती) ने, जणू धुरीने दोन चक्रे, तसे पृथ्वी व द्यौ (आकाश) यांना सर्व बाजूंनी दृढपणे स्थिर करून ठेवतो.
Mantra 9
आ त्वा सखायः सख्या ववृत्युस्तिरः पुरू चिदर्णवां जगम्याः पितुर्नपातमा दधित वेधा अस्मिन्क्षये प्रतरां दीद्यानः
हे (देवा)! सख्यांनी सख्यभावाने तुला येथे वळवून आणले—ओलांडावयाच्या अनेक अर्णव (प्रवाह/जलराशी) पार करून; विधाता (ज्ञानी नियोजक) ने पितुर्नपात् (पित्याचा वंशज) याला अधिक तेजस्वी करून या निवासात स्थापित केले आहे.
Mantra 10
को अद्य युङ्क्ते धुरि गा ऋतस्य शिमीवतो भामिनो दुर्हृणायून् आसन्नेषामप्सुवाहो मयोभून्य एषां भृत्यामृणधत्स जीवात्
आज कोण ऋताचे अश्व धुरीवर जुपतो—ते वेगवान, प्रचंड, आणि आवरण्यास कठीण? त्यांच्या जल-वाहक (मार्गदर्शक) जवळ आहेत, आनंदाचे स्रोत; जो त्यांना सेवा-बंधनातून मुक्त करील—तो जिवंत राहो.
Frequently Asked Questions
Tārkṣya functions as a swift, protective power invoked for svasti (well-being and safe attainment). Within an Indra-centered decad, it complements Indra’s victory by emphasizing secure conveyance and protection.
It can mean both mythic and ritual prosperity: Indra removes obstruction (vṛtra/āvaraṇa) so waters flow—symbolizing rain, abundance, and the successful unfolding of the sacrifice.
Not from the verse text alone. The sāman tune is determined by the Sāmavedic gāna tradition and its mapping for this arcika location; the decad is broadly Aindra in character, but exact gāna names need śākhā-specific references.