Rig Veda 9.108.8: Mandala 9, Sukta 108, Mantra 8
Sukta 9.108
Devata: Soma Pavamāna (as ṛta-born sovereign force)
Samhita Patha (Devanagari)
सहस्रधारं वृषभं पयोवृधं प्रियं देवाय जन्मने । ऋतेन य ऋतजातो विवावृधे राजा देव ऋतं बृहत् ॥
Transliteration
sahasrá-dhāraṃ vṛṣabháṃ payo-vṛ́dhaṃ priyáṃ devā́ya jánmane | ṛténa yá ṛtá-jāto vivāvṛdhé rājā devá ṛtáṃ bṛhát ||
Translation
सहस्र धारांचा तो वृषभ, पयस् (दुग्ध-रस) वाढविणारा, देव-जन्माला प्रिय आहे. जो ऋतापासून जन्मलेला आणि ऋतानेच वाढलेला—तोच राजस देव होतो; तोच महान् ऋत (बृहत् ऋतम्) आहे.
Word by Word
सहस्रधारम्having a thousand streams
सहस्रधारम्:
कर्म (स्तुत्य-वस्तु/विशेष्य-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसहस्र-धार (प्रातिपदिक; समास)
वृषभम्the bull (Soma)
वृषभम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
पयोवृधम्increasing/strengthening with milk (nourishing)
पयोवृधम्:
कर्म (वृषभम् इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपयस्-वृध (प्रातिपदिक; समास)
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
कर्म (देवाय जन्मने इति सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
देवायfor the god
देवाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
जन्मनेfor (his) birth/origin
जन्मने:
सम्प्रदान (देवाय सह)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
ऋतेनby/with ṛta (cosmic order, truth)
ऋतेन:
करण
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋतजातःborn of ṛta / born in accordance with ṛta
ऋतजातः:
कर्तृ (यः इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootऋत-जात (कृदन्त/समास; √जन् ‘to be born’)
विवावृधेhas grown, has increased
विवावृधे:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते) with वि- (विवर्धते); Vedic perfect
राजाking
राजा:
कर्तृ (देवः इति समानाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (राजा इति समानाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ऋतम्ṛta (truth, order)
ऋतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
बृहत्great, lofty
बृहत्:
कर्म (ऋतम् इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.