
Sukta 8.77
Indra
हे सूक्त इंद्राची स्तुती त्याच्या जन्मापासूनच निर्णायक, अनेक शक्तींनी युक्त अशा वीर म्हणून करते. तो योग्य सहकारी शोधतो आणि तत्क्षणी युद्ध व दान-समृद्धीकडे वळतो, असे यात सांगितले आहे. पर्वत फोडून पोषण व धनसंपत्ती मुक्त केल्याचे त्याचे पराक्रम स्मरले आहेत; विजयकारी ऋत-व्यवस्था प्रस्थापित करणारी साधने म्हणून त्याची परिपूर्ण घडवलेली शस्त्रे व भुजबल यांचे गौरव केले आहे. यजमान व समुदायासाठी बळ, संरक्षण आणि विपुलता देण्यासाठी इंद्राने ऐकून सहाय्य करावे, हेच याचे प्रयोजन आहे.
Mantra 1
जज्ञानो नु शतक्रतुर्वि पृच्छदिति मातरम् । क उग्राः के ह शृण्विरे ॥
नवजात शतक्रतु इंद्राने अंतःकरणात आपल्या मातेला विचारले— “ते उग्र कोण? आणि कोण खरोखर (माझा हाक) ऐकतील?”— जणू सत्ययुद्धाचे सहकारी शोधीत आहे.
Mantra 2
आदीं शवस्यब्रवीदौर्णवाभमहीशुवम् । ते पुत्र सन्तु निष्टुरः ॥
मग सामर्थ्यवती माता त्याच्याविषयी म्हणाली— ‘ऊर्णावाभ, महीशुव’: “हे पुत्रा, तेच तुझ्यासाठी प्रतिरोध पाडणारे, निश्चित-विजयी होवोत.”
Mantra 3
समित्तान्वृत्रहाखिदत्खे अराँ इव खेदया । प्रवृद्धो दस्युहाभवत् ॥
मग वृत्रहन्ने त्यांच्यावर दडपण आणून त्यांना क्षीण केले— जसे धुरीच्या जागेत आरे घासून झिजवितात; बळात प्रवृद्ध होऊन तो अंतर्गत दस्युचा हंता झाला.
Mantra 4
एकया प्रतिधापिबत्साकं सरांसि त्रिंशतम् । इन्द्रः सोमस्य काणुका ॥
इंद्र—तीक्ष्ण वीर—एकाच स्थिर विधानाने सोमाचे पान करतो; एकत्र तीस धारा (सरांसि) त्याने प्राशिल्या—आनंद-शक्तीची विराट परिपूर्णता अंतरी धारण करून.
Mantra 5
अभि गन्धर्वमतृणदबुध्नेषु रजस्स्वा । इन्द्रो ब्रह्मभ्य इद्वृधे ॥
इंद्राने लोकांच्या अथांग रजस्-प्रदेशांच्या अधः-गह्वरात गंधर्वाला परास्त केले; आणि ऋषींच्या ब्रह्म—पवित्र वाणीकरिता तो वाढतो—मंत्राचा रक्षक व सिद्धिकर्ता होऊन.
Mantra 6
निराविध्यद्गिरिभ्य आ धारयत्पक्वमोदनम् । इन्द्रो बुन्दं स्वाततम् ॥
इंद्राने ते पर्वतांतून भेदून बाहेर काढले आणि पक्के अन्न-रस धारण केले; सुबद्ध भांडार—परिपूर्णतेत विस्तारलेले—जीवाच्या पोषणासाठी त्याने मिळवले.
Mantra 7
शतब्रध्न इषुस्तव सहस्रपर्ण एक इत् । यमिन्द्र चकृषे युजम् ॥
हे इंद्रा! शत-गाठींचा बाण तुझाच—सहस्र-पिसांनी युक्त, एकच असूनही पुरेसा; त्याच्याच बळावर तू आपले विजय-युग्म (युजम्) घडविले आहेस.
Mantra 8
तेन स्तोतृभ्य आ भर नृभ्यो नारिभ्यो अत्तवे । सद्यो जात ऋभुष्ठिर ॥
त्या (विजयी सामर्थ्या)ने स्तोतृांसाठी—नर-नारींसाठी—भोग्य, तृप्तिदायक अन्न आण; कारण तू ऋभुष्ठिर—कौशल्यात स्थिर, क्षणात जन्मलेला (तत्क्षणी सिद्ध) आहेस.
Mantra 9
एता च्यौत्नानि ते कृता वर्षिष्ठानि परीणसा । हृदा वीड्वधारयः ॥
हीच तुझी च्यौत्ने—तेजस्वी प्रेरणा—आहेत; परिपूर्णतेतून घडलेली तुझी अतिप्रचुर कर्मे; आणि हृदयाच्या अंतर्धारणेने तू दृढ, प्रतिरोधी बळ धारण करून ठेवले आहेस.
Mantra 10
विश्वेत्ता विष्णुराभरदुरुक्रमस्त्वेषितः । शतं महिषान्क्षीरपाकमोदनं वराहमिन्द्र एमुषम् ॥
खरोखरच, उरुक्रम विष्णूने—तुझ्या ज्वलंत प्रेरणेने प्रेरित होऊन—हे सर्व तुझ्यासाठी आणले: शंभर महिष (प्रबळ शक्ती), क्षीरपाक ओदन, आणि वराह—एमुष—हे इंद्रा, वश करून रूपांतर करण्याजोग्या बळरूपाने।
Mantra 11
तुविक्षं ते सुकृतं सूमयं धनुः साधुर्बुन्दो हिरण्ययः । उभा ते बाहू रण्या सुसंस्कृत ऋदूपे चिदृदूवृधा ॥
तुझे धनुष्य दूरवर पोहोचणारे, सुबक व सुमय (उत्साह-बलाने परिपूर्ण) आहे; सुवर्ण-टोकाचा बाण/प्रहार सरळ व साधु आहे. आणि तुझे दोन्ही बाहू रम्य, पूर्णतः संस्कृत—ऋदूप (कोमल) मार्गांतही वाढणारे, कोमल शक्तीलाही वाढविणारे।
It praises Indra’s many-powered heroism—from his very birth—to show that he hears the call, defeats obstacles, and brings nourishment, wealth, and victory to his allies.
It is a poetic image for Indra breaking through hard obstruction and releasing hidden bounty—food, wealth, and sustaining power—into the human world.
It can be recited as an Indra-invocation for courage and breakthrough—especially when seeking strength to overcome resistance and to ‘open’ stuck resources into steady support.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.