Sukta 24

Mantra 1

सखाय आ शिषामहि ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे । स्तुष ऊ षु वो नृतमाय धृष्णवे ॥

हे अंतः-यात्रेच्या सख्यांनो, वज्रधारी इंद्रासाठी ब्रह्म (प्रेरित वाणी) आपण प्रवर्तित करू. होय, निश्चयच, तुमच्यासाठी मी त्याची स्तुती करीन—नरत्म, धृष्णु इंद्राची, जो धैर्याने विजय मिळवतो।

Mantra 2

शवसा ह्यसि श्रुतो वृत्रहत्येन वृत्रहा । मघैर्मघोनो अति शूर दाशसि ॥

बळामुळेच तू प्रसिद्ध आहेस; वृत्र-हत्येमुळे तू वृत्रहा आहेस. हे शूरा, आपल्या दानांनी तू दानशिलांनाही मागे टाकतोस; तू अपरिमित समृद्धी वाटतोस.

Mantra 3

स नः स्तवान आ भर रयिं चित्रश्रवस्तमम् । निरेके चिद्यो हरिवो वसुर्ददिः ॥

हे हरिवो! आमच्याद्वारे स्तुत झालेल्या—तू आमच्यासाठी रयि, चित्रश्रवस्तम (अत्यंत उज्ज्वल कीर्तीने युक्त) समृद्धी येथे आण. निरेकमध्ये—अल्पतेतही—तूच खरा वसु (धन) देणारा आहेस.

Mantra 4

आ निरेकमुत प्रियमिन्द्र दर्षि जनानाम् । धृषता धृष्णो स्तवमान आ भर ॥

हे इंद्रा! आमच्यासाठी निरेकम् (अल्पतेतून मुक्ती) आणि जनांना प्रिय जे आहे—दोन्ही आण. हे धृष्णो! धृष्ट बळाने—आम्ही स्तुती करीत असल्याने—ते येथे आमच्या जीवनात भरून दे.

Mantra 5

न ते सव्यं न दक्षिणं हस्तं वरन्त आमुरः । न परिबाधो हरिवो गविष्टिषु ॥

हे हरिवो! कोणतीही आमुर (जडत्व/मंदता) तुझा डावा वा उजवा हात रोखू शकत नाही; आणि गविष्टि—प्रकाश-रश्मींच्या शोधात—कोणताही परिबाध (घेरणारा दबाव) तुला अडवू शकत नाही.

Mantra 6

आ त्वा गोभिरिव व्रजं गीर्भिॠणोम्यद्रिवः । आ स्मा कामं जरितुरा मनः पृण ॥

हे अद्रिवः (सोमपेषण-पाषाणधारी), जसे गायींनी व्रज (गोठा) वेढला जातो, तसे मी तुला स्तुतिगीतांनी आवृत करीत आहे. आता जरीतृ (गायक) याची कामना पूर्ण कर; आमचे मनही परिपूर्णतेने भरून टाक.

Mantra 7

विश्वानि विश्वमनसो धिया नो वृत्रहन्तम । उग्र प्रणेतरधि षू वसो गहि ॥

हे परम वृत्रहन्ता, विश्वमनस् (समग्र-चेतना) असलेल्या आमच्या धिया (विचारशक्ती) ने आम्ही सर्व वस्तू प्राप्त करू इच्छितो. हे उग्र प्रणेतर, हे वसो, येथे ये; आमच्या धनवैभवावर आसन घे आणि ते आमच्यात दृढ कर.

Mantra 8

वयं ते अस्य वृत्रहन्विद्याम शूर नव्यसः । वसोः स्पार्हस्य पुरुहूत राधसः ॥

हे वृत्रहन्, हे शूर, आम्ही—हे पुरुहूत—तुझ्या स्पार्हस्य वसोः (इच्छित समृद्धी/धन) यांच्या सदैव-नव्या रूपांना जाणावे व प्राप्त करावे अशी इच्छा करतो; तुझ्या राधस् (अनुग्रह-सम्पदा) ची परिपूर्णता आम्हाला लाभो.

Mantra 9

इन्द्र यथा ह्यस्ति तेऽपरीतं नृतो शवः । अमृक्ता रातिः पुरुहूत दाशुषे ॥

हे इंद्रा! तुझे नर-बल (शवः) खरोखर अपरिमित आहे; म्हणून—हे पुरुहूत—यज्ञात अर्पण करणाऱ्या दाशुषाच्या प्रति तुझी रति (दान)ही अडवली जात नाही, अमुक्त आहे.

Mantra 10

आ वृषस्व महामह महे नृतम राधसे । दृळ्हश्चिद्दृह्य मघवन्मघत्तये ॥

हे महामह, महादाता! महान, अतिनर-समृद्ध राधसासाठी स्वतःला ओतून दे. हे मघवन्! मघत्तय (समृद्धि-वृद्धी) साठी जे कठोरपणे स्थिर आहे, त्यालाही दृढ कर, आधार बनव.

Mantra 12

नह्यङ्ग नृतो त्वदन्यं विन्दामि राधसे । राये द्युम्नाय शवसे च गिर्वणः ॥

खरेच, हे नृत (मानव-गती) चे स्वामी! राधसासाठी तुझ्यावाचून मला दुसरा कोणी सापडत नाही—राय (अंतर-धन), द्युम्न (दीप्त विजय) आणि शवस् (आत्मिक बल) यांसाठी, हे गिर्वणः (स्तोत्र-स्वीकारक)।

Mantra 13

एन्दुमिन्द्राय सिञ्चत पिबाति सोम्यं मधु । प्र राधसा चोदयाते महित्वना ॥

इंद्रासाठी इंदु (सोम) ओता; तो सोम्य मधु पितो. त्या प्रभावी राधस् (समृद्धी)ने, महत्त्वाने, तो पुढे प्रेरित होतो.

Mantra 14

उपो हरीणां पतिं दक्षं पृञ्चन्तमब्रवम् । नूनं श्रुधि स्तुवतो अश्व्यस्य ॥

दोन हरी (तांबूस अश्व-शक्ती) यांच्या पतीजवळ, दक्ष (समर्थ) जन अभिषिक्त होताना पाहून मी म्हणालो—“आता खरोखर, स्तुती करणाऱ्या, अश्व्य (अंतर-अश्वाची वेग-शक्ती) इच्छिणाऱ्याची स्तुती ऐक.”

Mantra 15

नह्यङ्ग पुरा चन जज्ञे वीरतरस्त्वत् । नकी राया नैवथा न भन्दना ॥

खरोखरच, प्राचीन काळापासूनही, तुझ्यापेक्षा अधिक वीर कोणी जन्मला नाही. राया (संपदा/पूर्णता) मध्ये तुझ्या बरोबरीचा कोणी नाही—कुठल्याही प्रकारे नाही, कुठल्याही भेदन-बलानेही नाही.

Mantra 16

एदु मध्वो मदिन्तरं सिञ्च वाध्वर्यो अन्धसः । एवा हि वीरः स्तवते सदावृधः ॥

हे अध्वर्यु! पिळलेल्या रसाचे (अन्धस्) अधिक मदिर, मधुर सार ओत; कारण अशाच रीतीने सदा-वर्धमान वीराची स्तुती होते.

Mantra 17

इन्द्र स्थातर्हरीणां नकिष्टे पूर्व्यस्तुतिम् । उदानंश शवसा न भन्दना ॥

हे इंद्रा! हरींचा (युगल अश्वांचा) स्थाता, तुझी पूर्व्य स्तुती कोणीही प्राप्त करू शकला नाही—ना केवळ बळाने, ना हिंसक भेदनाने; तुझे उदान शौर्य सर्व प्रतिस्पर्धी दाव्यांपलीकडे आहे.

Mantra 18

तं वो वाजानां पतिमहूमहि श्रवस्यवः । अप्रायुभिर्यज्ञेभिर्वावृधेन्यम् ॥

हे श्रवस्यवः (यश-आकांक्षी साधकहो)! वाजांचा स्वामी त्या (इंद्रा)ला आम्ही आवाहन करतो; अक्षय यज्ञांनी वर्धनीय, सदा-वर्धमान त्याला आम्ही वाढवू.

Mantra 20

अगोरुधाय गविषे द्युक्षाय दस्म्यं वचः । घृतात्स्वादीयो मधुनश्च वोचत ॥

अगो॑रुध (अवरोध-रहित) त्या देवासाठी—जो ग॒विषे॑ (प्रकाशकिरणांचा शोधक) आहे आणि द्यु॒क्षाय॒ (दीप्ती-वृद्धी) साठी आहे—अद्भुत-कर्तृत्वयुक्त वचन बोल. घृताहूनही अधिक गोड, मधाहूनही अधिक रसाळ—अंतःउन्नतीला पोषण देणारे असे वचन उच्चार.

Mantra 21

यस्यामितानि वीर्या न राधः पर्येतवे । ज्योतिर्न विश्वमभ्यस्ति दक्षिणा ॥

ज्याचे वी॒र्य (पराक्रम) अमाप आहे, आणि ज्याचे राधः (फलदायी समृद्धी) कोणालाही परिघात बांधता येत नाही. जशी ज्योती सर्वत्र व्यापते, तशी त्याची दक्षिणा—समग्र अस्तित्वावर व चहूबाजूंनी स्थित—ऋतास अनुरूप, सर्वव्यापी ‘योग्य-दान’ म्हणून विराजते.

Mantra 22

स्तुहीन्द्रं व्यश्ववदनूर्मिं वाजिनं यमम् । अर्यो गयं मंहमानं वि दाशुषे ॥

इंद्राची स्तुती करा—व्यश्ववत् (अश्व-बलसमृद्ध), अनूर्मि (अवरोधाने न ढळणारा), वाजिन् (बल-समृद्ध) आणि यमम् (अव्यवस्थेचा संयमक). तो आर्य (उदात्त) शक्ती—गयम् (जीवनबल) वाढवणारा आणि दाशुषे (यज्ञ-दान करणाऱ्यास) ते व्यापक रीतीने वितरित करणारा.

Mantra 23

एवा नूनमुप स्तुहि वैयश्व दशमं नवम् । सुविद्वांसं चर्कृत्यं चरणीनाम् ॥

हे वैयश्वा! आताही जवळ येऊन स्तुतीने दृढ कर—सदा नव-नव आणि तरीही दशम-पूर्णता असणाऱ्याला; त्या सुविद्वानाला, त्या कर्तव्यकर्म-कर्त्याला, आणि चरणी (गतिमान शक्ती) यांचा मार्गदर्शकाला।

Mantra 24

वेत्था हि निॠतीनां वज्रहस्त परिवृजम् । अहरहः शुन्ध्युः परिपदामिव ॥

कारण, हे वज्रहस्ता! तू निॠती (विघटन/विलय-शक्ती) यांचा परिवृज्—परिक्रमी निरसन—ओळखतोस; दिवसेंदिवस तू मार्ग शुद्ध करतोस, जणू पुढे जाणाऱ्यासाठी धोकादायक पायवाटा साफ करणारा।

Mantra 25

तदिन्द्राव आ भर येना दंसिष्ठ कृत्वने । द्विता कुत्साय शिश्नथो नि चोदय ॥

हे इंद्रा! कृत्वने (सिद्धि-कार्य) साधण्यासाठी तू सर्वाधिक समर्थ होशील अशी ती सहायता आमच्याकडे आण; तिच्याच बळावर तू पुन्हा कुत्साला दृढ करतोस आणि विरोधी दाब खाली ढकलतोस।

Mantra 26

तमु त्वा नूनमीमहे नव्यं दंसिष्ठ सन्यसे । स त्वं नो विश्वा अभिमातीः सक्षणिः ॥

हे दंसिष्ठ (अत्यंत समर्थ) देवा, आम्ही आत्ताही तुलाच—सदा नवा—विजय-प्राप्तीसाठी शोधतो/आळवतो. तूच आमच्यासाठी सर्व अभिमाती (आक्रमक शत्रुत्वे) सहन करूनही त्यांवर मात करण्यास समर्थ आहेस.

Mantra 27

य ऋक्षादंहसो मुचद्यो वार्यात्सप्त सिन्धुषु । वधर्दासस्य तुविनृम्ण नीनमः ॥

जो ऋक्षा (कष्ट/दुःख) जन्य अंहस (संकट) यांच्या पकडीतून मुक्त करतो, जो सप्त सिंधूंमध्ये आर्य-बलाचे रक्षण करतो; जो दासाचा वध करणारा आहे—हे तुविनृम्ण (महापुरुष-शक्तियुक्त), आम्ही तुला नमस्कार करतो आणि आमचा प्रयत्न तुलाच अर्पितो.

Mantra 28

यथा वरो सुषाम्णे सनिभ्य आवहो रयिम् । व्यश्वेभ्यः सुभगे वाजिनीवति ॥

जसा योग्य वरण करणारा, तसाच—हे सुभगे, हे वाजिनीवती—विजय साधणाऱ्यांसाठी रयि (समृद्धी/पूर्णता) घेऊन ये; आणि व्यापक अश्व-शक्तींकरिताही.

Mantra 29

आ नार्यस्य दक्षिणा व्यश्वाँ एतु सोमिनः । स्थूरं च राधः शतवत्सहस्रवत् ॥

आर्य (श्रेष्ठ) जनाची दक्षिणा—विस्तीर्ण सामर्थ्ययुक्त—सोमिनां (सोम पिळणाऱ्यां)कडे येवो. आणि स्थिर, दृढ राधस् (समृद्धी)ही येवो—शतपट, सहस्रपट—पूर्णत्वासह.

Mantra 30

यत्त्वा पृच्छादीजानः कुहया कुहयाकृते । एषो अपश्रितो वलो गोमतीमव तिष्ठति ॥

यजमान जेव्हा तुला विचारतो—हे गूढ कर्मांचा अधिपती—गुप्त मार्गाने, गुप्त घडणीने; तेव्हा हा वल (Vala) अपश्रित, आश्रित-सा, खाली स्थिर उभा राहतो, गोमती (प्रकाशमयी) धेनूंना रोखून धरतो.