Rig Veda Sukta 18
Mandala 8Sukta 1822 Mantras

Sukta 18

Sukta 8.18

Devata

Ādityas (collective), with emphasis on their grace (súmna)

हे सूक्त आदित्यांना त्यांच्या सुम्न (कृपापूर्ण अनुग्रह), शर्मन् (रक्षण/आश्रय) आणि एनस् (दोष/पाप) यापासून नैतिक मुक्ती यांसाठी केलेली अखंड विनंती आहे. ऋताचे पालन करणारे आदित्य मानवांचे अपराधबंध सैल करू शकतात, संकटांतून सुरक्षित मार्ग देऊ शकतात आणि मृत्युलोकाला बांधलेल्या मर्त्यांचे आयुष्य वाढवू शकतात—असा याचा भर आहे.

Mantras

Mantra 1

इदं ह नूनमेषां सुम्नं भिक्षेत मर्त्यः । आदित्यानामपूर्व्यं सवीमनि ॥

आता खरोखर हा मर्त्य, आदित्यांचा हा अपूर्व अनुग्रह मागो; जो आपल्या गतिमान शक्तीत सदैव विजयी आहे.

Mantra 2

अनर्वाणो ह्येषां पन्था आदित्यानाम् । अदब्धाः सन्ति पायवः सुगेवृधः ॥

या आदित्यांचा पंथ खरोखर अचूक आहे; त्यांच्या रक्षणशक्तीला कोणीही कपटाने ओलांडू शकत नाही. ते अढळ रक्षक आहेत—जे सुगती वाढवितात आणि धर्मपथ सुकर करतात.

Mantra 3

तत्सु नः सविता भगो वरुणो मित्रो अर्यमा । शर्म यच्छन्तु सप्रथो यदीमहे ॥

विस्तीर्ण प्रभुत्व असलेले सविता, भग, वरुण, मित्र आणि अर्यमन्—आम्ही ज्या आश्रयरूप शांतिची याचना करतो ती आम्हाला प्रदान करो.

Mantra 4

देवेभिर्देव्यदितेऽरिष्टभर्मन्ना गहि । स्मत्सूरिभिः पुरुप्रिये सुशर्मभिः ॥

हे देवी अदिति, अखंड अभय धारण करणारी, देवांसह येथे ये. हे बहुप्रिये, आमच्या सूरींनी व शुभ-शर्मांनी (कल्याणकारी रक्षणांनी) सहित ये.

Mantra 5

ते हि पुत्रासो अदितेर्विदुर्द्वेषांसि योतवे । अंहोश्चिदुरुचक्रयोऽनेहसः ॥

कारण अदितीचे पुत्र (आदित्य) वैर-द्वेष दूर हाकलणे जाणतात. ते अंहस् (संकट) यातूनही—विस्तीर्ण चक्रांचे—अनेहस्, म्हणजे संकुचनाविना, निर्बंधरहित गतीने चालणारे आहेत.

Mantra 6

अदितिर्नो दिवा पशुमदितिर्नक्तमद्वयाः । अदितिः पात्वंहसः सदावृधा ॥

अदिती दिवसा आमचे रक्षण करो; अदिती रात्रौही—ती अद्वया, म्हणजे द्वैत-रहित. सदावृद्धा अदिती आम्हांला अंहस् (संकट) व दोष यांपासून वाचवो.

Mantra 7

उत स्या नो दिवा मतिरदितिरूत्या गमत् । सा शंताति मयस्करदप स्रिधः ॥

आणि ती अदिती—जी दिवसा आमची मति (चेतना/विचार) आहे—ती आपल्या ऊति (सहाय्य) सहित आमच्याकडे येवो. ती आम्हांस शांतीचे दान देवो, आनंद निर्माण करो, आणि सर्व स्रिध् (अपयश/आघात) दूर फेकून देवो.

Mantra 8

उत त्या दैव्या भिषजा शं नः करतो अश्विना । युयुयातामितो रपो अप स्रिधः ॥

आणि ते दिव्य वैद्य अश्विनौ आमच्यासाठी शांती करोत; येथून हा पीडा/उपद्रव दूर हाकलोत आणि हानिकारक गोष्टी परे फेकून देोत.

Mantra 9

शमग्निरग्निभिः करच्छं नस्तपतु सूर्यः । शं वातो वात्वरपा अप स्रिधः ॥

अग्नी अग्नींसह आमच्यासाठी शांती करो; सूर्य शांतीने आम्हाला उब देो. वारा शांती वाहो—उपद्रव उडवून देो; हानिकारक गोष्टी दूर करो.

Mantra 10

अपामीवामप स्रिधमप सेधत दुर्मतिम् । आदित्यासो युयोतना नो अंहसः ॥

हे आदित्यांनो, आमच्यापासून घुसखोर रोग दूर करा, शत्रुत्वाचा अडथळा दूर करा, आणि वाकडी बुद्धी परतवा. आम्हाला ‘अंहस’ (क्लेश/पापपीडा) पासून वेगळे करा.

Mantra 11

युयोता शरुमस्मदाँ आदित्यास उतामतिम् । ऋधग्द्वेषः कृणुत विश्ववेदसः ॥

हे आदित्यांनो, आमच्यापासून शत्रूच्या आक्रमणाचा बाण दूर हाकला, आणि मार्गभ्रष्ट करणारी कुमतीही दूर करा. हे विश्ववेदसहो, फूट पाडणारा द्वेष तुटून विखुरेल असा करा.

Mantra 12

तत्सु नः शर्म यच्छतादित्या यन्मुमोचति । एनस्वन्तं चिदेनसः सुदानवः ॥

हे आदित्यांनो, जे मुक्त करते असे तेच शरण-आश्रय आम्हांस द्या. हे सुदानवहो, दोषाने भारलेल्यालाही तुम्ही दोषातून सोडविता.

Mantra 13

यो नः कश्चिद्रिरिक्षति रक्षस्त्वेन मर्त्यः । स्वैः ष एवै रिरिषीष्ट युर्जनः ॥

जो कोणी मर्त्य राक्षस-स्वभावाने आम्हांस इजा करावयास पाहतो, तो आपल्या स्वबळानेच एकटाच चुरडून जाईल. कुटिल जन आपली हिंसा स्वतःवरच परत आणतो.

Mantra 14

समित्तमघमश्नवद्दुःशंसं मर्त्यं रिपुम् । यो अस्मत्रा दुर्हणावाँ उप द्वयुः ॥

जो दुष्ट-वाणी बोलणारा मर्त्य शत्रू इथे आमच्याविरुद्ध हानीची इच्छा घेऊन येतो—त्याला घोर अमघ (अनिष्ट) गाठते. वैरभावाने जवळ येणारा द्वयु (दुटप्पी/द्विमन) आपल्या दुर्दैवानेच पकडला जातो.

Mantra 15

पाकत्रा स्थन देवा हृत्सु जानीथ मर्त्यम् । उप द्वयुं चाद्वयुं च वसवः ॥

हे देवांनो, गुप्त स्थानीही स्थिर राहा; हृदयांत तुम्ही मर्त्याला ओळखता. हे वसवो, द्वयु (द्विमन/दुटप्पी) आणि अद्वयु (एकनिष्ठ/अखंड-मन) — दोघांजवळही या.

Mantra 16

आ शर्म पर्वतानामोतापां वृणीमहे । द्यावाक्षामारे अस्मद्रपस्कृतम् ॥

आम्ही पर्वतांचे शर्म (शांती/आश्रय) आणि जलांचेही शर्म निवडतो. हे द्यावा-पृथिवी, आमच्यापासून दूर ठेवा ते रचलेले रपस्—ते कुरतडणारे, दाहक दुःख.

Mantra 17

ते नो भद्रेण शर्मणा युष्माकं नावा वसवः । अति विश्वानि दुरिता पिपर्तन ॥

हे वसूंनो! तुमच्या मंगळमय ‘शर्म’—कल्याणकारी आश्रयाने—आम्हाला तुमच्या नावेत बसवून सर्व दुरिते व कठीण पारगमन-स्थाने ओलांडून पलीकडे नेा.

Mantra 18

तुचे तनाय तत्सु नो द्राघीय आयुर्जीवसे । आदित्यासः सुमहसः कृणोतन ॥

संतती व परंपरेसाठी, जगण्यासाठी आम्हाला अधिक दीर्घ आयुष्यच घडवा—हे सुमहस आदित्यांनो! आमचा आयुकाल वाढवा, जेणेकरून आत्मा सत्यात वाढेल.

Mantra 19

यज्ञो हीळो वो अन्तर आदित्या अस्ति मृळत । युष्मे इद्वो अपि ष्मसि सजात्ये ॥

हे आदित्यांनो! यज्ञ हेच तुमचे अंतःस्थ आनंद आहे—कृपा करा. कारण आम्ही तुमचेच आहोत; तुमच्या सजात्य, तुमच्या कुल-बंधातच आम्ही आहोत.

Mantra 20

बृहद्वरूथं मरुतां देवं त्रातारमश्विना । मित्रमीमहे वरुणं स्वस्तये ॥

आमच्या स्वस्तीसाठी मित्र व वरुण—ते विशाल रक्षक—यांची आम्ही प्रार्थना करतो; तसेच उद्धारक शक्ती असलेल्या अश्विनांना आणि मरुतांच्या दिव्य गणालाही आवाहन करतो—की ते महान् आश्रय (बृहद्वरूथ) आमच्या भोवती स्थिर राहो.

Mantra 21

अनेहो मित्रार्यमन्नृवद्वरुण शंस्यम् । त्रिवरूथं मरुतो यन्त नश्छर्दिः ॥

हे मित्रा, अर्यमन्, आणि मनुष्यबलाने समृद्ध वरुणा—आमच्यासाठी स्तुतीयोग्य व्हा; हे मरुतांनो, त्रिविध आश्रय घेऊन आमच्याकडे या—आमच्यासाठी शांतीचे आच्छादन (छर्दिः) बनून.

Mantra 22

ये चिद्धि मृत्युबन्धव आदित्या मनवः स्मसि । प्र सू न आयुर्जीवसे तिरेतन ॥

जरी आम्ही मृत्यूबंधनाने बांधलेले असलो, हे आदित्यांनो, तरी आम्ही मानवी शोधक आहोत; म्हणून आमच्यासाठी आयु-प्राण पुढे न्या—आमच्या जीवनकालाला पार उतरवा, जेणेकरून आम्ही खऱ्या अर्थाने जगू.

Frequently Asked Questions

The Ādityas are a group of deities—such as Mitra, Varuṇa, and Aryaman—who uphold truth (ṛta), protect society, and grant well-being. In this sukta they are approached as gracious guardians who can also ‘release’ a person from fault.

Súmna means gracious favor or benevolent support—divine goodwill that protects, strengthens, and helps a person succeed in a wholesome way. The hymn treats this grace as powerful and ‘ever-victorious’ in action.

Enas refers to fault, moral stain, or harmful wrongdoing and its burden. The hymn asks the Ādityas for a kind of shelter that loosens this burden, restoring a person to right order and enabling a fuller span of life.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App