Sukta 100

Mantra 1

अयं त एमि तन्वा पुरस्ताद्विश्वे देवा अभि मा यन्ति पश्चात् । यदा मह्यं दीधरो भागमिन्द्रादिन्मया कृणवो वीर्याणि ॥

मी माझ्या देह-स्वरूपासह तुमच्याकडे, अग्रभागी, येतो; आणि सर्व देव माझ्या पाठीमागे चालत येतात. हे इंद्रा, जेव्हा तू माझ्यासाठी माझा भाग निश्चित करतोस, तेव्हा माझ्याद्वारे वीर्य-पराक्रमाची कर्मे सिद्ध होतात.

Mantra 2

दधामि ते मधुनो भक्षमग्रे हितस्ते भागः सुतो अस्तु सोमः । असश्च त्वं दक्षिणतः सखा मेऽधा वृत्राणि जङ्घनाव भूरि ॥

मी तुझ्या पुढे मधुर पोषण-भक्ष्य ठेवतो; तुझा भाग निश्चित आहे—सोम सुत (पिळला) होवो. आणि तू, माझा सखा, उजव्या (दक्षिण) बाजूस बसून—मग आपण अनेक वृत्र/अडथळे तुडवून पाडू.

Mantra 3

प्र सु स्तोमं भरत वाजयन्त इन्द्राय सत्यं यदि सत्यमस्ति । नेन्द्रो अस्तीति नेम उ त्व आह क ईं ददर्श कमभि ष्टवाम ॥

स्तोत्र पुढे आणा—समृद्धीकडे प्रेरित करत—इंद्रासाठी; सत्यभावाने, जर सत्य खरोखरच सत्य असेल. कोणीही असे म्हणू नये—‘इंद्र नाही’; त्याला कोणी पाहिले आहे? मग आपण कोणाची स्तुती करावी, कोणाकडे गान करावे?

Mantra 4

अयमस्मि जरितः पश्य मेह विश्वा जातान्यभ्यस्मि मह्ना । ऋतस्य मा प्रदिशो वर्धयन्त्यादर्दिरो भुवना दर्दरीमि ॥

मीच हा स्तोता आहे—मला पाहा; माझ्या महिमेने मी जन्मलेल्या सर्वांना व्यापून टाकतो. ऋताच्या दिशा मला वाढवितात; त्या प्रेरणेने प्रेरित होऊन मी भुवनांना निनादित करतो आणि त्यांच्या जड, स्थिर बंधनाला फोडून उघडतो.

Mantra 5

आ यन्मा वेना अरुहन्नृतस्यँ एकमासीनं हर्यतस्य पृष्ठे । मनश्चिन्मे हृद आ प्रत्यवोचदचिक्रदञ्छिशुमन्तः सखायः ॥

जेव्हा वेना—दर्शनशोधक—मला ऋताकडे उचलून नेऊ लागले—एकामध्ये आसनस्थ असलेल्या मला, दीप्तिमान (हर्यत) यांच्या पाठीवर—तेव्हा हृदयातील माझे मनही संमतीने प्रत्युत्तर देऊ लागले; आणि शिशूसदृश नव-आनंदाने परिपूर्ण सखेसोबती एकत्र आरोळी देऊ लागले.

Mantra 6

विश्वेत्ता ते सवनेषु प्रवाच्या या चकर्थ मघवन्निन्द्र सुन्वते । पारावतं यत्पुरुसम्भृतं वस्वपावृणोः शरभाय ऋषिबन्धवे ॥

हे मघवन् इंद्रा, सोम पिळून अर्पण करणाऱ्या सुन्वतेसाठी, प्रत्येक सवनात तुझे हे सर्व पराक्रम उच्चारून प्रसिद्ध करावयास योग्य आहेत—कसा तू दूरस्थ, बहुसंचित वसु ऋषिबंधू शरभासाठी उघड करून दिलास.

Mantra 7

प्र नूनं धावता पृथङ्नेह यो वो अवावरीत् । नि षीं वृत्रस्य मर्मणि वज्रमिन्द्रो अपीपतत् ॥

आता पुढे धावा—प्रत्येकजण आपल्या आपल्या मार्गाने; पाहा, हाच तो जो तुम्हाला दाबून रोखू पाहतो. इंद्राने वज्र वृत्राच्या मर्मस्थानी, त्याच्या दुर्बल केंद्रावर, सरळ घुसवून रोवला.

Mantra 8

मनोजवा अयमान आयसीमतरत्पुरम् । दिवं सुपर्णो गत्वाय सोमं वज्रिण आभरत् ॥

मनाच्या वेगाने, सरळ पुढे जात, तो लोखंडी दुर्ग ओलांडून गेला. सुंदर-पंखांचा (सुपर्ण) स्वर्गात जाऊन वज्रधारीसाठी सोम घेऊन आला.

Mantra 9

समुद्रे अन्तः शयत उद्ना वज्रो अभीवृतः । भरन्त्यस्मै संयतः पुरःप्रस्रवणा बलिम् ॥

समुद्राच्या अंतरात वज्र-शक्ती जलांनी वेढलेली होऊन शयन करते. नियमाने संयत, पुढे वाहणाऱ्या धारा त्याच्यासाठी बलि—शक्तीचे अर्पण—घेऊन येतात.

Mantra 10

यद्वाग्वदन्त्यविचेतनानि राष्ट्री देवानां निषसाद मन्द्रा । चतस्र ऊर्जं दुदुहे पयांसि क्व स्विदस्याः परमं जगाम ॥

जेव्हा वाणी अविचेतन—अप्रत्यक्ष—विषय उच्चारते, तेव्हा देवांची राष्ट्र्री (सम्राज्ञी) आनंदमग्न होऊन आसनस्थ होते. चार ऊर्जाशक्ती पोषण-रस व आनंद-धारा दुहून काढतात—परंतु तिचे परम आसन कुठे जाऊन पोहोचले आहे?

Mantra 11

देवीं वाचमजनयन्त देवास्तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति । सा नो मन्द्रेषमूर्जं दुहाना धेनुर्वागस्मानुप सुष्टुतैतु ॥

देवांनी देवी वाणीला उत्पन्न केले; विश्वरूप पशु (समस्त प्राणी) तिलाच उच्चारतात. ती वाणी-धेनू आमच्यासाठी मन्द्र (आनंद), प्रेरणा व ऊर्ज दुहून देत, सुस्तुत होऊन आमच्या समीप येवो.

Mantra 12

सखे विष्णो वितरं वि क्रमस्व द्यौर्देहि लोकं वज्राय विष्कभे । हनाव वृत्रं रिणचाव सिन्धूनिन्द्रस्य यन्तु प्रसवे विसृष्टाः ॥

हे सखे विष्णो, अधिक व्यापक होऊन पाऊल टाक; हे द्यौ (स्वर्गा), वज्रशक्तीसाठी लोक (अवकाश) दे—तो विस्तारून स्थिर कर. आपण वृत्राचा वध करू; आपण सिंधू (नद्या) मुक्त करू—प्रसव (प्रेरणा) यांनी विसर्जित होऊन त्या इंद्रासाठी प्रवाहित होवोत.