Sukta 68
Sukta 7.68
Vasiṣṭha
Aśvinau
Triṣṭubh (probable)
हे सूक्त तेजस्वी जुळ्या वैद्यदेवता अश्विनौ यांना आमंत्रण देते—ते आपल्या स्वकीय अश्वांवर शीघ्र येऊन कवीचे मंत्र स्वीकारावेत आणि यज्ञात आपले आसन ग्रहण करावे. त्यांच्या अद्भुत, प्राणरक्षक देणग्यांची (विशेषतः अत्रीला केलेल्या सहाय्याची) आठवण करून देत, शेवटी गायक व समुदायासाठी उषःकाळी स्थिर कल्याण, पोषण आणि संरक्षण यांची याचना करते.
Mantras
Mantra 1
आ शुभ्रा यातमश्विना स्वश्वा गिरो दस्रा जुजुषाणा युवाकोः । हव्यानि च प्रतिभृता वीतं नः ॥
हे शुभ्र अश्विनौ! आपल्या सुदृढ स्व-अश्वांसह या; हे दस्र (अद्भुत) देवहो, युवक उपासकाच्या गिरः/स्तोत्रवाणीचा स्वीकार करा. आणि हव्यानि (आहुती) प्रतिभृत (प्रतिदानरूपे वहन करून) आमच्या यज्ञ-वितानात येऊन आमच्यासह आसन घ्या.
Mantra 2
प्र वामन्धांसि मद्यान्यस्थुररं गन्तं हविषो वीतये मे । तिरो अर्यो हवनानि श्रुतं नः ॥
तुमच्यासाठी मध्यानि (मादक सोमरस) पुढे ठेवले आहेत; माझ्या हविष्च्या वीतये (आस्वादन/ग्रहण) साठी त्वरेने या. परक्या (अजनबी) सीमापलीकडूनही आमची हवनानि (आह्वाने) ऐका; आमचे श्रुतं (श्रवण) करा.
Mantra 3
प्र वां रथो मनोजवा इयर्ति तिरो रजांस्यश्विना शतोतिः । अस्मभ्यं सूर्यावसू इयानः ॥
हे अश्विनौ! मनोजव (मनाच्या वेगाइतका) वेगवान तुमचा रथ चालू होतो, रजांसि (मध्यलोक/अंतरिक्ष-प्रदेश) ओलांडून जातो—हे शतोति (शत-सहाय) देवहो. सूर्यावसू (सूर्यसम संपत्तीचे दाते) म्हणून, आमच्याकडे अग्रसर होत या.
Mantra 4
अयं ह यद्वां देवया उ अद्रिरूर्ध्वो विवक्ति सोमसुद्युवभ्याम् । आ वल्गू विप्रो ववृतीत हव्यैः ॥
हे खरेच—देव-आकांक्षी अद्रि (सोम-पेषण-शिला) उर्ध्व उचलली असता—तुम्हा दोघांसाठी सोमाला मुक्त/प्रवाहित करते. सुंदर-आकांक्षी विप्र आपल्या हव्यांसह तुमच्याकडे वळतो.
Mantra 5
चित्रं ह यद्वां भोजनं न्वस्ति न्यत्रये महिष्वन्तं युयोतम् । यो वामोमानं दधते प्रियः सन् ॥
अद्भुतच आहे तुमचे पोषण/भोजन, जे आता येथे आहे; महाबली पीडकाला दूर हाकलत तुम्ही ते अत्रीसाठी स्थापित केले. जो तुमचे रक्षण-आशीर्वाद (ओमान) धारण/स्थापित करतो, तो तुम्हाला प्रिय होतो.
Mantra 6
उत त्यद्वां जुरते अश्विना भूच्च्यवानाय प्रतीत्यं हविर्दे । अधि यद्वर्प इतऊति धत्थः ॥
आणि तेही, हे अश्विनौ, तुमच्या वाढत्या सामर्थ्याचेच कार्य ठरले—च्यवानासाठी ते हविर्दान, जे प्रत्यावर्तनाची गती जागवते; कारण इथून येणाऱ्या तुमच्या ऊतीने तुम्ही त्याच्यावर तेजस्वी रूप अधिष्ठित केले.
Mantra 7
उत त्यं भुज्युमश्विना सखायो मध्ये जहुर्दुरेवासः समुद्रे । निरीं पर्षदरावा यो युवाकुः ॥
आणि त्या भुज्युलाही—ज्याला दुष्ट-आश्रय असलेल्या सख्यांनी मध्य-समुद्रात टाकून दिले—युवकाच्या दूरवर पोहोचणाऱ्या हाकेनं पार नेऊन सुरक्षित केलं. हे अश्विनौ, तसेच तुम्ही गिळून टाकणाऱ्या जलांतून प्राणाला ओढून बाहेर काढता.
Mantra 8
वृकाय चिज्जसमानाय शक्तमुत श्रुतं शयवे हूयमाना । यावघ्न्यामपिन्वतमपो न स्तर्यं चिच्छक्त्यश्विना शचीभिः ॥
लांडग्यासाठीही—फाडून टाकणारी शक्ती असलेल्या त्याच्यासाठीही—भक्षण होत असलेल्या जनासाठी तुम्ही सामर्थ्य ठरलात; आणि हाक दिल्यावर शयवाची पुकार तुम्ही ऐकलीत. तुम्ही अघ्न्या (अवध्य) गायीला दूधाने फुगवून वाढवलंत—मोकळ्या झालेल्या जलांसारखं—आणि तुमच्या शची (कार्यसाधक शक्ती) यांनी, हे अश्विनौ, अशक्य वाटणारंही शक्य केलंत.
Mantra 9
एष स्य कारुर्जरते सूक्तैरग्रे बुधान उषसां सुमन्मा । इषा तं वर्धदघ्न्या पयोभिर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
हा गायक खरोखर सत्य सूक्तांनी वाढतो; अग्रभागी जागा होत, उषांसाठी सुमन (शुभ-मन) धारण करून. अघ्न्या (अवध्य) गाय आपल्या परिपूर्ण दूधांनी त्याला वाढवो; आणि तुम्ही, हे अश्विनौ, स्वस्ति (कल्याण) रक्षणांनी सदैव आमचे रक्षण करा.
Frequently Asked Questions
They are the twin Vedic gods who arrive swiftly at dawn, known for healing, rescue, and bringing timely help and nourishment to worshippers.
The poet asks the Aśvinau to come to the sacrifice, accept the hymns and offerings, and grant protection, well-being (svasti), and increase of vitality.
It recalls a traditional example of the Aśvinau’s saving power: they provide extraordinary support and drive away oppressive forces, showing why they are trusted as protectors and healers.
Ask anything about Sukta 68 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.