Rig Veda 7.66.10: Mandala 7, Sukta 66, Mantra 10

Sukta 7.66

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Ādityas / divine seers upholding ṛta (contextually within Mitra–Varuṇa hymn)

Chandas: Jagatī (lengthened cadence possible here; verse appears longer than standard Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

बहवः सूरचक्षसोऽग्निजिह्वा ऋतावृधः । त्रीणि ये येमुर्विदथानि धीतिभिर्विश्वानि परिभूतिभिः ॥

Transliteration

bahávaḥ sū́racakṣaso ’gnijihvā́ ṛtā́vṛdhaḥ | trī́ṇi yé yémur vidháthāni dhītíbhir víśvāni paribhūtíbhiḥ ||

Translation

सूर्य-चक्षु असणारे, ज्यांची जिह्वा अग्नी आहे, जे ऋताने वर्धित होतात—असे अनेक आहेत. ते धीतिंनी तीन विदथ (यज्ञ-सभा) क्रमबद्ध करतात आणि परिभूतींनी (सर्वव्यापी अधिकार/प्रभुत्वाने) सर्वांना परिग्रहीत करतात.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• बहवः: many (ones)
• बहवः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: बहु-

• सूरचक्षसः: sun-eyed / having radiant sight
• सूरचक्षसः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: सूर-चक्षस्- (तत्पुरुष/बहुव्रीहि: ‘having sun(-like) sight’)

• अग्निजिह्वाः: fire-tongued
• अग्निजिह्वाः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: अग्नि-जिह्वा- (बहुव्रीहि: ‘whose tongue is fire’)

• ऋतावृधः: ṛta-increasing / strengthened by cosmic order
• ऋतावृधः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: ऋत-वृध्- (कृदन्त/बहुव्रीहि: ‘grown by/with ṛta’)

• त्रीणि: three
• त्रीणि: कर्म
• Type: Numeral/Adjective
• Root: त्रि-

• ये: who
• ये: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम)

• येमुः: they held / they directed
• येमुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यम् (यच्छति/यमति ‘to hold, restrain, direct’)

• विदथानि: assemblies / ritual sessions
• विदथानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: विदथ-

• धीतिभिः: with thoughts / hymnic insights
• धीतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: धीति-

• विश्वानि: all (things)
• विश्वानि: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व-

• परि: around, all about
• परि: उपसर्ग/क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: परि

• भूतिभिः: with powers / prosperities / manifestations
• भूतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: भूति- (from √भू ‘to be, become’)