Sukta 4

Mantra 1

प्र वः शुक्राय भानवे भरध्वं हव्यं मतिं चाग्नये सुपूतम् । यो दैव्यानि मानुषा जनूंष्यन्तर्विश्वानि विद्मना जिगाति ॥

उज्ज्वल, दीप्तिमान अग्नीसाठी सुपूत हवि आणि प्रकाशित ‘मति’ (ध्यान/विचार) पुढे आणा. तो आपल्या ‘विद्मना’ (ज्ञान) ने अंतःस्थ सर्व जन्मांमधून—दैवी व मानुष—मधून प्रवास करतो, आणि समग्र ‘भव’ (होणे) यास आतूनच जोडतो.

Mantra 2

स गृत्सो अग्निस्तरुणश्चिदस्तु यतो यविष्ठो अजनिष्ट मातुः । सं यो वना युवते शुचिदन्भूरि चिदन्ना समिदत्ति सद्यः ॥

तो अग्नी आमच्यासाठी तीक्ष्ण व तरुण शक्ती ठरो—जो मातेकडून ‘यविष्ठ’ (सर्वात कनिष्ठ) म्हणून जन्मला. जो शुचिता देत वनांशी संयोग पावतो, आणि विपुल अन्नालाही तत्क्षणी समिधा करून भस्म करतो—तोच आमच्या अंतरीही प्रकाशात रूपांतरित होण्याजोगे सर्व काही स्वीकारो.

Mantra 3

अस्य देवस्य संसद्यनीके यं मर्तासः श्येतं जगृभ्रे । नि यो गृभं पौरुषेयीमुवोच दुरोकमग्निरायवे शुशोच ॥

या देवाच्या सन्निधीत, त्याच्या मुखमंडलासमोर, मर्त्यांनी त्या श्वेत-दीप्ताला धरले आहे. ज्याने मनुष्यजन्य त्या पकडीला—जी घराला दुर्वास करते—खाली उतरवून उच्चारले; तोच अग्नी साधकासाठी प्रज्वलित झाला, अज्ञानाच्या संकुचित निवासाला दग्ध करीत.

Mantra 4

अयं कविरकविषु प्रचेता मर्तेष्वग्निरमृतो नि धायि । स मा नो अत्र जुहुरः सहस्वः सदा त्वे सुमनसः स्याम ॥

हा अग्नी अकवींमध्ये कवी आहे, प्रचेतस्—जागृत बुद्धी; अमृत मर्त्यांमध्ये स्थापिला गेला आहे. हे सहस्वान् शुद्धिकर्त्या, इथेच आमच्यात जे वाकडे-विकृत आहे ते जाळून टाक; जेणेकरून सदैव तुझ्यात आम्ही सुमनस्—शुभ व प्रकाशमान मनाचे—होऊ.

Mantra 5

आ यो योनिं देवकृतं ससाद क्रत्वा ह्यग्निरमृताँ अतारीत् । तमोषधीश्च वनिनश्च गर्भं भूमिश्च विश्वधायसं बिभर्ति ॥

जो देवकृत योनी—देवांनी घडविलेल्या गर्भात—येऊन बसला, तो अग्नी आपल्या क्रतु—सचेत सामर्थ्य—याने अमृतांनाही पार करून गेला. त्याला औषधी आणि वने गर्भरूपाने धारण करतात; आणि पृथ्वीही त्याला—विश्वधायस्, सर्वधारक—आपल्या सर्वव्यापी भवितव्याचा गुप्त बीज म्हणून धारण करते.

Mantra 6

ईशे ह्यग्निरमृतस्य भूरेरीशे रायः सुवीर्यस्य दातोः । मा त्वा वयं सहसावन्नवीरा माप्सवः परि षदाम मादुवः ॥

अग्नीच अमृताच्या विपुलतेचा अधिपती आहे; तो धनाचा दाता आणि सुवीर्य (वीरबल) यांच्या समृद्धीचाही स्वामी आहे. हे सहसावन् (शक्तिस्वामी), अंतःवीरता नसताना आम्ही तुझ्याजवळ येऊ नये; आम्ही दुर्बल किंवा भ्रमित होऊन तुझ्याभोवती बसू नये.

Mantra 7

परिषद्यं ह्यरणस्य रेक्णो नित्यस्य रायः पतयः स्याम । न शेषो अग्ने अन्यजातमस्त्यचेतानस्य मा पथो वि दुक्षः ॥

योग्य प्रयत्नाने मिळवावयाच्या त्या निधीसाठी, त्या नित्य धनासाठी, आम्ही त्याचे स्वामी होऊ. हे अग्ने, ‘अन्यजात’ (अन्यथा उत्पन्न) असा कोणताही शेष नाही; अचेतनांचा मार्ग आमच्यासाठी विखुरू देऊ नकोस—चेतनेच्या सम्यक पथावर आम्हाला स्थिर ठेव.

Mantra 8

नहि ग्रभायारणः सुशेवोऽन्योदर्यो मनसा मन्तवा उ । अधा चिदोकः पुनरित्स एत्या नो वाज्यभीषाळेतु नव्यः ॥

अरणि पकडता येत नाही; तो सुशेव (कल्याणकारी) आहे, पण तो केवळ मनाच्या सत्य मंथनानेच ग्रहण होतो—दुसऱ्याच्या उदर-तृष्णेने नव्हे. घर हरपले तरी तो पुन्हा त्याच धामात येतो; नव्य (नवीन) वाज्य (विजयी प्रेरक बल) अभिषाळ (जयशक्ती) सहित आमच्याकडे येवो.

Mantra 9

त्वमग्ने वनुष्यतो नि पाहि त्वमु नः सहसावन्नवद्यात् । सं त्वा ध्वस्मन्वदभ्येतु पाथः सं रयिः स्पृहयाय्यः सहस्री ॥

हे अग्ने! जो सेवा-यत्न करतो त्याचे तू रक्षण कर; हे सहसावन् (पराक्रमी), आम्हांला अवद्य (दोष) पासून वाचव. ध्वस्मन्-प्रमाणे दृढ वेगाने पथ तुझ्याकडे अभिमुख येवो; आणि तुझ्या ज्वालेत सहस्रगुण, स्पृहणीय रयि—समृद्धी—आमच्यासाठी एकवटू दे.

Mantra 10

एता नो अग्ने सौभगा दिदीह्यपि क्रतुं सुचेतसं वतेम । विश्वा स्तोतृभ्यो गृणते च सन्तु यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

हे अग्ने! ही सौभाग्ये आमच्यासाठी दीप्त होवोत; आम्ही सुचेतस् (सुप्रबुद्ध) क्रतु—प्रकाशमान संकल्प/व्रत—निवडून त्याचे अनुसरण करू. स्तोता व गृणत (गाणारा-स्तुती करणारा) यांच्यासाठी सर्व आशीर्वाद असोत; आणि हे देवशक्तींनो, स्वस्तिभिः (कल्याण-स्थितींनी) सदैव आमचे रक्षण करा.