Sukta 31
Sukta 7.31
Vasiṣṭha (traditional attribution for Maṇḍala 7)
Indra (context of RV 7.31 as Indra-hymn)
Triṣṭubh (dominant meter in RV 7.31; this verse conforms to the Indra-Triṣṭubh style)
RV 7.31 हे वसिष्ठांचे इंद्रस्तवन आहे. पराक्रमी “वृषभ” इंद्राने कुळाची तातडीची गरज ऐकावी आणि शत्रूंच्या दुष्ट वाणी, निंदा व जबरदस्ती/दडपणापासून त्यांचे रक्षण करावे, अशी विनंती यात आहे. इंद्राला सर्वव्यापी आणि आपल्या व्रतांमध्ये (कर्मनियमांमध्ये) अढळ म्हणून गौरवून, खरे द्रष्टे त्याच्या ऋत/आदेशाशी सुसंगत असे प्रभावी ब्रह्मन् (मंत्रशक्ती) घडवितात, हे प्रतिपादन केले आहे. हे सूक्त आह्वानही आहे आणि कवचही: इंद्राला सहाय्यासाठी बोलावते आणि उपासकाचा क्रतु (संकल्प/विवेक) त्याच्यात स्थिर करते.
Mantras
Mantra 1
प्र व इन्द्राय मादनं हर्यश्वाय गायत । सखायः सोमपाव्ने ॥
हे सख्यांनो, हर्यश्व इंद्रासाठी—सोमपावन्‌साठी—उन्मादक आनंद-रूप स्तुती गा.
Mantra 2
शंसेदुक्थं सुदानव उत द्युक्षं यथा नरः । चकृमा सत्यराधसे ॥
सुदानु (सत्-दाता) याच्यासाठी आपण उक्थाचे शंसन करू, आणि नरांप्रमाणे द्युक्ष (दीप्तिमान) वाणी उच्चारू; कारण सत्य-राधस्—ज्याचे दान सत्य आहे—त्याच्यासाठी आपण कर्म केले आहे.
Mantra 3
त्वं न इन्द्र वाजयुस्त्वं गव्युः शतक्रतो । त्वं हिरण्ययुर्वसो ॥
हे इंद्रा, तूच आमचा वाजयु (बल-समृद्धीचा शोधक व दाता) आहेस; हे शतक्रतो, तूच आमचा गव्यु (दीप्त गो-रश्मी/प्रकाशमान गायींचा शोधक व दाता) आहेस। हे वसो (धनाधिपती), तूच आमचा हिरण्ययु (सुवर्ण-प्रभेचा शोधक व दाता) आहेस।
Mantra 4
वयमिन्द्र त्वायवोऽभि प्र णोनुमो वृषन् । विद्धी त्वस्य नो वसो ॥
हे इंद्रा, आम्ही जे तुझेच आहोत, हे वृषन्, तुला पुढे ढकलतो व प्रेरित करतो। हे वसो (समृद्धीचा अधिपती), आमची ही गरज नीट ओळख; आणि तुझ्या सत्यबलाच्या अंतःकरणातून प्रतिसाद दे।
Mantra 5
मा नो निदे च वक्तवेऽर्यो रन्धीरराव्णे । त्वे अपि क्रतुर्मम ॥
हे (इंद्रा)! शत्रुत्वाने हक्क सांगणारा कोणी आम्हाला निंदेत किंवा ‘नाही’ म्हणणाऱ्या नकार-वाणीमध्ये बांधू नये; हे अपरिहरणीय समृद्धीधरा, माझा संकल्प व विवेकशक्ती तुझ्यातच स्थिर राहो.
Mantra 6
त्वं वर्मासि सप्रथः पुरोयोधश्च वृत्रहन् । त्वया प्रति ब्रुवे युजा ॥
हे वृत्रहन्! तू विस्तीर्ण कवच आहेस, अग्रयोद्धा आहेस; तुझ्याशी युक्त होऊन (सहचर-शक्ती म्हणून तुला घेऊन) मी प्रत्युत्तर-वचन बोलतो.
Mantra 7
महाँ उतासि यस्य तेऽनु स्वधावरी सहः । मम्नाते इन्द्र रोदसी ॥
तू महान आहेस; कारण तुझी स्वधा-धारिणी शक्ती तुझ्या मागोमाग चालते; आणि तिच्याच बळावर, हे इंद्रा, दोन्ही लोक (रोदसी) नतमस्तक होऊन संमती देतात.
Mantra 8
तं त्वा मरुत्वती परि भुवद्वाणी सयावरी । नक्षमाणा सह द्युभिः ॥
हे (देवा), मरुतांनी युक्त, दूरवर संचार करणारी वाणी तुझ्या भोवती परिभ्रमण करते. ती द्युतिं (प्रकाशां)बरोबर वाढत-विस्तरत, प्रकट होण्याच्या क्रियेत तुला आच्छादित करते.
Mantra 9
ऊर्ध्वासस्त्वान्विन्दवो भुवन्दस्ममुप द्यवि । सं ते नमन्त कृष्टयः ॥
हे अद्भुत (देवा), ऊर्ध्व उठलेल्या सोमबिंदू तुझा पाठपुरावा करतात, प्रकाशमय द्युलोकाकडे वर चढत. आमच्यातील प्रजा (कृष्टयः) एकत्र, एकाच संमतीने, तुला नमस्कार करतात.
Mantra 10
प्र वो महे महिवृधे भरध्वं प्रचेतसे प्र सुमतिं कृणुध्वम् । विशः पूर्वीः प्र चरा चर्षणिप्राः ॥
महानासाठी—महिमा वाढविणाऱ्यासाठी—तुमचे हवि पुढे आणा; स्पष्टदर्शी (प्रचेतस्) यासाठी सुमती पुढे घडवा. प्राचीन विशः पुढे चालोत—ते चर्षणिप्राः, मानवतेचे नेतृत्व करण्याच्या शक्तीने परिपूर्ण आहेत.
Mantra 11
उरुव्यचसे महिने सुवृक्तिमिन्द्राय ब्रह्म जनयन्त विप्राः । तस्य व्रतानि न मिनन्ति धीराः ॥
उरुव्यापक, महिमान इंद्रासाठी विप्रजन सुबद्ध स्तुती-वाणी—मंत्रशक्तिरूप ब्रह्म—उत्पन्न करतात. त्याच्या व्रतांचे (नियत कर्ममार्गाचे) धीर, स्थिरचित्त जन उल्लंघन करत नाहीत.
Mantra 12
इन्द्रं वाणीरनुत्तमन्युमेव सत्रा राजानं दधिरे सहध्यै । हर्यश्वाय बर्हया समापीन् ॥
वाणी इंद्राला—अतुल तेज-उत्साहबल असलेल्या—सदैव राजा म्हणून स्थापतात, विजयकारी सहचर्यासाठी. हर्यश्व (तांबूस/पिवळसर अश्वांचा) इंद्रासाठी ते बर्हि (यज्ञासन) पसरतात आणि समृद्धीच्या पूर्णता एकत्र करतात.
Inside Sukta 31
How it unfolds
- Where it opens
A direct, urgent address to Indra: “we who are yours” press him forward to notice the worshipper’s need and respond with his abundant strength.
- Development
Praise expands Indra’s profile—mighty, wide-reaching, responsive to properly formed speech—while the hymn pivots into requests for protection from hostility, denial, and social-spiritual harm caused by blame.
- Climax
The hymn’s mantric apex is the assertion that seers generate brahman for Indra and that the steadfast do not violate his vratas—linking effective prayer, ethical alignment, and divine reliability.
- Where it settles
The petitions settle into a protective assurance: the worshipper’s kratu is placed in Indra, and the community is safeguarded through praise that accords with Indra’s law of action.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is praised as vṛṣan (the Bull), the mighty and wide-pervading lord of strength who responds to well-shaped praise (suvṛkti) and brahman, and whose vratas are not to be transgressed by the wise.
- Cosmic functionChampion of divine power who breaks obstruction, secures victory and abundance, and upholds the dynamic order of action by which aid and prosperity flow to the worshipper.
- Inner significanceRepresents awakened force of will and courageous clarity that overcomes inner obstruction, silences self-defeating ‘hostile speech,’ and stabilizes kratu (right intention and discernment).
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha gotra (Saptaṛṣi; traditional seer of Maṇḍala 7) · Foremost among the seers associated with Maṇḍala 7, celebrated for hymns that combine royal protection-themes with deep brahmanic (mantric) craft and fidelity to ṛta (cosmic order).
Famous verses
vayam indra tvāyavo
tve api kratur mama
tasya vratāni na minanti dhīrāḥ
Attributes of the deity
- Vṛṣan (bull-like power, virility, strength)
- Protector and giver of abundance (vasu, riches)
- Responder to brahman and well-crafted praise (suvṛkti)
- Uruvyacas (wide-pervading reach)
- Steadfast in vratas (reliable laws of action)
- Overcomer of hostility, blame, and obstruction
Also by this seer
- Primary seer for much of Rig Veda Maṇḍala 7 (many Indra, Agni, Varuṇa–Mitra hymns)
- Vasiṣṭha-associated traditions in later Vedic lore (royal priesthood/ṛtvij role) and the Vasiṣṭha gotra lineages
The rite, step by step
- Saṅkalpa: state the need—protection from hostility/blame and request for Indra’s attentive aid.
- Āvāhana: invoke Indra as vṛṣan and uru-vyacās through recitation of the opening verses.
- Stuti: offer suvṛkti/brahman—praise that affirms Indra’s might and unwavering vratas.
- Yācñā: explicit petitions—aid, wealth, and guarding of the worshipper’s kratu within Indra.
- Rakṣā-prārthanā: recite protective lines against nindā (blame) and hostile claimants/speech.
- Śānti/niyama: conclude by aligning conduct with Indra’s vratas (disciplined, truthful action).
Offerings
- Soma (where applicable in Soma rites)
- Ghṛta (ghee) oblations into Agni as Indra’s share
- Dadhi (curd) or puroḍāśa (cake) in Indra-focused offerings (as per Śrauta context)
- Dakṣiṇā (gifts) and food-sharing as a closing act of abundance
Frequently Asked Questions
It asks Indra to notice the worshippers’ need, grant strength and abundance, and protect them—especially from hostility, blame, and harmful or denying speech.
Kratu here is the power of right intention and discernment—steady will guided by insight. The hymn prays that this inner capacity may rest in Indra, so it becomes strong and protected.
It highlights that Indra’s ways of working are reliable and not to be violated. The hymn teaches that effective prayer and success come when one’s speech and conduct align with that divine order.
Ask anything about Sukta 31 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
