Mantra 4
Sukta 6.54
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Pūṣan
Chandas: Anuṣṭubh (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
यो अस्मै हविषाविधन्न तं पूषापि मृष्यते । प्रथमो विन्दते वसु ॥
Samhita Patha (IAST)
यो अ॑स्मै ह॒विषावि॑ध॒न्न तं पू॒षापि॑ मृष्यते । प्र॒थ॒मो वि॑न्दते॒ वसु॑ ॥
Transliteration
yó asmai havíṣā́vidhanná táṁ pūṣā́pi mṛṣyate | prathamó vindate vásu ||
Translation
जो त्याच्यासाठी हवि अर्पण करतो, त्याला पूषन्ही दुर्लक्ष करत नाही; तोच प्रथम ‘वसु’—खऱ्या धन-तत्त्वाला—प्राप्त करतो।
Padapatha (Word Analysis)
यः । अ॒स्मै॒ । ह॒विषा । अवि॑धत् । न । तम् । पू॒षा । अपि॑ । मृ॒ष्य॒ते॒ । प्र॒थ॒मः । वि॒न्द॒ते॒ । वसु॑ ॥यः । अस्मै । हविषा । अविधत् । न । तम् । पूषा । अपि । मृष्यते । प्रथमः । विन्दते । वसु ॥yaḥ | asmai | haviṣā | avidhat | na | tam | pūṣā | api | mṛṣyate | prathamaḥ | vindate | vasu
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मैto him
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हविषाwith an oblation
हविषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
अविधत्did not apportion / did not bestow
अविधत्:
—
TypeVerb
Root√धा (धा धारणे) + उपसर्गः वि-; (विधा/विधत्ते इत्यस्य वैदिक-रूपम्)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूषाPūṣan
पूषा:
Kartā
TypeNoun (Deity name)
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
अपिeven / also
अपि:
—
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
मृष्यतेforgives / bears (with)
मृष्यते:
—
TypeVerb
Root√मृष् (मर्षणे/सहने)
प्रथमःthe first
प्रथमः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
विन्दतेfinds / obtains
विन्दते:
—
TypeVerb
Root√विद् (विन्दति—लाभे/प्राप्तौ)
वसुwealth / good
वसु:
Karma
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)