Sukta 48
Sukta 3.48
Viśvāmitra Gāthina (traditional for Maṇḍala 3); RV 3.48 often treated as Indra hymn
Indra
Triṣṭubh (probable)
हे लघु इन्द्रसूक्त देवाच्या जन्मजात, जन्मापासूनच प्रकट असलेल्या सामर्थ्याची स्तुती करते: तरुण वृषभाप्रमाणे तो तत्क्षणी पुढे सरसावून ताजे पिळलेले सोम स्वीकारतो व धारण करतो. यात मातेकडून पोषण शोधणे, सोमातील तीक्ष्ण शक्ती ओळखणे, आणि मग सर्वांना मागे टाकून महान कर्मे करणे यांचे स्मरण आहे. सूक्ताचा शेवट युद्ध-प्रार्थनेने होतो—संघर्षात इन्द्राला सर्वोत्तम सहाय्यक म्हणून हाक देत, तो वृत्रांना (अवरोधकांना) ठार मारून गायकांसाठी धन व कल्याण जिंकून देतो अशी विनंती केली आहे.
Mantras
Mantra 1
सद्यो ह जातो वृषभः कनीनः प्रभर्तुमावदन्धसः सुतस्य । साधोः पिब प्रतिकामं यथा ते रसाशिरः प्रथमं सोम्यस्य ॥
जन्मताच तो तरुण वृषभ तत्क्षणी पुढे आला—पिळलेल्या अन्धस् (सोमरस) धारण करण्यासाठी. हे साधो, तुझ्या इच्छेनुसार पान कर; त्यामुळे तुझ्यासाठी सोम्याचा पहिला घोट रससमृद्ध मिश्रण होईल.
Mantra 2
यज्जायथास्तदहरस्य कामेंऽशोः पीयूषमपिबो गिरिष्ठाम् । तं ते माता परि योषा जनित्री महः पितुर्दम आसिञ्चदग्रे ॥
तू जन्मलास त्या दिवशीच—या कामनेप्रमाणे—अंशु (सोमदांडा) चे गिरिस्थ पियूष तू पिलास. आणि तुझी माता—योषा जनित्री, रूप देणारी—महान पित्याच्या घरात, आरंभीच, ते तुझ्यासाठी ओतून दिले.
Mantra 3
उपस्थाय मातरमन्नमैट्ट तिग्ममपश्यदभि सोममूधः । प्रयावयन्नचरद्गृत्सो अन्यान्महानि चक्रे पुरुधप्रतीकः ॥
मातेच्या सान्निध्यात उभा राहून त्याने अन्नाचा शोध घेतला; सोम-ऊधः (स्तन/ऊध) मध्ये असलेली तीक्ष्ण शक्ती त्याने पाहिली. पुढे सरकत, प्रेरित करत, तो उग्र ऋषी इतरांपलीकडे विचरला आणि महान कर्मे करून गेला—बहुरूप-प्रतीक असलेला.
Mantra 4
उग्रस्तुराषाळभिभूत्योजा यथावशं तन्वं चक्र एषः । त्वष्टारमिन्द्रो जनुषाभिभूयामुष्या सोममपिबच्चमूषु ॥
उग्र, पराक्रमाने अभिभव करणारा, बलाने प्रचंड—त्याने आपले देहस्वरूप यथावश घडविले. जन्मत:च त्वष्ट्यावर अधिपत्य मिळवून इंद्राने तो सोम चमूंमध्ये (पात्रांत) पिला.
Mantra 5
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
सुखासाठी या संग्राम-भारात आम्ही दानशूर इंद्राला हाक मारतो—वाजसातौ (विजय-लाभात) नरश्रेष्ठाला. तो आमचे ऐकून, समरांत सहाय्यासाठी उग्र होऊन, वृत्रांचा संहार करणारा, धनसंपत्तीचा संजयी विजेता आहे.
Frequently Asked Questions
It praises Indra’s immediate strength and invites him to drink the first Soma offering, then asks him to help in struggles by removing obstacles and granting prosperity.
The first Soma draught symbolizes the freshest, most potent inspiration and power; offering it to Indra affirms him as the foremost receiver of strength that leads to victory and protection.
They are forces that block progress—outer enemies in battle and, in a broader sense, any resistance that prevents abundance, clarity, and successful action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.