Sukta 84
Sukta 10.84
Manyu-cycle voice (traditional attribution uncertain)
Manyu with Marut/Agni associations
Triṣṭubh (probable)
हे सूक्त मन्युला—युद्धक्रोध, धर्म्य तेज आणि अजेय इच्छाशक्ती—दैवी सहकारी म्हणून आवाहन करते. तो मरुत्सदृश युद्धशक्तींना एका रथाला जुंपून अडथळ्यांवर धावून नेतो असे वर्णन आहे. ते कुळागणिक (viśaṃ-viśam) जनांना विजयासाठी घडवते, वाणीला अखंड रणघोषात रूपांतरित करते, आणि एकात्म समृद्धी व संरक्षण यांची याचना करते. शेवटी शत्रूंना अंतर्भयाने जखडले जावे व ते माघार घ्यावी अशी प्रार्थना करते.
Mantras
Mantra 1
त्वया मन्यो सरथमारुजन्तो हर्षमाणासो धृषिता मरुत्वः । तिग्मेषव आयुधा संशिशाना अभि प्र यन्तु नरो अग्निरूपाः ॥
हे मन्यु! तुझ्यासह एकाच रथाला जुंपलेले, हर्षित व धिटाईने भरलेले, मरुत्सदृश शक्ती आपली तीक्ष्ण आयुधे धार लावून सज्ज करतात. अग्निरूप हे वीर अडथळ्याविरुद्ध पुढे जावोत.
Mantra 2
अग्निरिव मन्यो त्विषितः सहस्व सेनानीर्नः सहुरे हूत एधि । हत्वाय शत्रून्वि भजस्व वेद ओजो मिमानो वि मृधो नुदस्व ॥
हे मन्यु! अग्नीप्रमाणे तेजस्वी हो, समर्थ हो; आह्वान झाल्यावर, हे अजेय, आमचा सेनानी होऊन उभा राहा. शत्रूंच्या वधासाठी त्यांना वेगळे कर, विवेकाने ओळख; बळ मोजून, हल्ले दूर ढकलून दे.
Mantra 3
सहस्व मन्यो अभिमातिमस्मे रुजन्मृणन्प्रमृणन्प्रेहि शत्रून् । उग्रं ते पाजो नन्वा रुरुध्रे वशी वशं नयस एकज त्वम् ॥
हे मन्यु! आमच्यावर येणाऱ्या शत्रु-आक्रमणावर विजय मिळव—ते फोडीत, चिरडीत, पूर्णपणे मर्दित करीत शत्रूंवर पुढे जा. तुझे उग्र तेज आता रोखले जात नाही; वशी होऊन तू सर्वांना आपल्या वशात नेतोस—तू, जो एक (परम) पासून उत्पन्न झालास.
Mantra 4
एको बहूनामसि मन्यवीळितो विशंविशं युधये सं शिशाधि । अकृत्तरुक्त्वया युजा वयं द्युमन्तं घोषं विजयाय कृण्महे ॥
हे मन्यु, स्तुत्य! तू अनेकांत एक आहेस; प्रत्येक-प्रत्येक जन/कुलाला युद्धासाठी सम्यक् घडव, सज्ज कर. अखंड वाणी असलेला—तुझ्याशी युक्त होऊन—आम्ही विजयासाठी तेजस्वी घोष उभारतो.
Mantra 5
विजेषकृदिन्द्र इवानवब्रवोऽस्माकं मन्यो अधिपा भवेह । प्रियं ते नाम सहुरे गृणीमसि विद्मा तमुत्सं यत आबभूथ ॥
विजय-कर्ता—इंद्रासारखा—अचल वाणी असलेला; हे मन्यु, इथे आमचा अधिपती हो. हे सहुर (अप्रतिहत)! आम्ही तुझे प्रिय नाम गातो; तू ज्या स्रोतापासून प्रकट झालास तो उत्स आम्हाला ज्ञात आहे.
Mantra 6
आभूत्या सहजा वज्र सायक सहो बिभर्ष्यभिभूत उत्तरम् । क्रत्वा नो मन्यो सह मेद्येधि महाधनस्य पुरुहूत संसृजि ॥
हे वज्र, हे सायक! तुझ्या विजयी अभूतीने तू असा पराक्रम धारण करतोस, जो शत्रूंना अभिभूत करून सदैव अधिक उन्नत होतो. हे मन्यु! तुझ्या क्रतु (संकल्प-शक्ती) ने आमच्यासह समृद्धीत वाढ; हे पुरुहूत! आम्हांला महाधनाशी संयुक्त कर.
Mantra 7
संसृष्टं धनमुभयं समाकृतमस्मभ्यं दत्तां वरुणश्च मन्युः । भियं दधाना हृदयेषु शत्रवः पराजितासो अप नि लयन्ताम् ॥
वरुण आणि मन्यु—हे दोघेही आम्हांसाठी संयुक्त, समाकृत, समग्र धन प्रदान करो. शत्रू हृदयांत भय धारण करून पराजित होऊन मागे हटोत आणि लपून बसोत.
Frequently Asked Questions
In RV 10.84, Manyu is treated as a divine power: fierce ardour that can be invoked, guided, and used to overcome obstruction. It is not uncontrolled rage, but disciplined force aligned with victory and protection.
The hymn links Manyu with Marut-like storm-power (collective heroic energies) and Agni-like fire-form (agnirūpāḥ), showing Manyu as both the surge of force and the burning clarity that drives action.
It suggests power joined with order: Varuṇa represents ṛta (law, restraint, truth), and Manyu represents drive and courage. Together they yield a complete prosperity—strength that is effective and ethically steady.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.