Rig Veda 10.49.3 — Mandala 10, Sukta 49, Mantra 3
Sukta 10.49
Rishi: Indra (self-proclaiming voice)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)
Samhita Patha (Devanagari)
अहमत्कं कवये शिश्नथं हथैरहं कुत्समावमाभिरूतिभिः । अहं शुष्णस्य श्नथिता वधर्यमं न यो रर आर्यं नाम दस्यवे ॥
Transliteration
ahám átkaṃ kaváye śiśnathaṃ háthaiḥ aháṃ kútsam ā́vam ābhír ūtíbhiḥ | aháṃ śúṣṇasya śnáthitā vádhar yámam ná yó ráre ā́ryaṃ nā́ma dásyave ||
Translation
कवीसाठी माझ्या प्रहारांनी अत्काला मी चिरडले; माझ्या सहाय्य-रक्षणांनी कुत्साला मी वाचवले. शुष्णाचा भंजक मी झालो—दस्यूसाठी आर्य नावाचा सौदा करणाऱ्यास यमासारखा मृत्यू.
Word by Word
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अत्कम्Atka (a demon/hostile being; name)
अत्कम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअत्क (प्रातिपदिक)
कवयेto/for the seer (Kavi)
कवये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
शिश्नथम्I shattered / struck down
शिश्नथम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootशिश्नथ् (धातु; Vedic: ‘to strike, crush, shatter’)
हथैःwith blows / with weapons
हथैः:
करण
TypeNoun
Rootहथ (प्रातिपदिक; ‘blow, stroke, weapon’)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कुत्सम्Kutsa
कुत्सम्:
कर्म
TypeProper Noun
Rootकुत्स (प्रातिपदिक; ऋषि/वीर-नाम)
आवम्I helped / protected
आवम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (धातु; ‘to help, protect, favor’)
आभिःwith these
आभिः:
करण
TypePronoun (demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊतिभिःwith aids / protections
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक; ‘help, aid, protection’)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुष्णस्यof Śuṣṇa
शुष्णस्य:
सम्बन्ध
TypeProper Noun
Rootशुष्ण (प्रातिपदिक; दस्यु/असुर-नाम)
श्नथिताthe shatterer / having shattered
श्नथिता:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (past passive)
Rootश्नथ् (धातु; ‘to pierce, crush, shatter’) → श्नथित (कृदन्त)
वधर्यमम्the slayable/slayer (epithet; object of the action)
वधर्यमम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवधर्यम (प्रातिपदिक; ‘slayer/one fit to be slain’; epithet)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypeRelative Pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ररारhas given / granted
ररार:
क्रिया
TypeVerb
Rootरा (धातु; ‘to give, grant’) → ररार (परिपूर्ण/रेडुप्लिकेट-परफेक्ट)
आर्यम्Aryan, noble
आर्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
नामname (or: indeed, namely)
नाम:
कर्म/—
TypeNoun / Indeclinable (Vedic usage)
Rootनामन् (प्रातिपदिक) / अथवा निपात ‘नाम’ (emphatic)
दस्यवेto the Dasyu / for the hostile one
दस्यवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदस्यु (प्रातिपदिक)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.