Rig Veda Sukta 32
Mandala 10Sukta 329 Mantras

Sukta 32

Sukta 10.32

Rishi

Unknown/varied traditions for RV 10.32; commonly treated as Indra hymn with late book attributions uncertain

Devata

Indra

Chandas

Jagatī (likely; 12-syllable tendency in 10.32; requires full metrical verification)

ऋग्वेद 10.32 हे उत्तरकालीन मंडलातील इंद्रसूक्त आहे. उदार दाता मघवान इंद्राला सोमपानाच्या यज्ञात आसन घेण्याचे आवाहन करून, पिळलेल्या सोमरसाच्या साराने जागृत होऊन “दोन्ही”—अर्पणाचा स्वीकार आणि त्यातून येणारी समृद्धी—देण्याची विनंती करते. देवशोधक मार्ग, रक्षणकारी शक्ती आणि मधुर विपुलता अशा प्रतिमांतून ते पुढे सरकते आणि शुभ यज्ञकर्मे पूर्ण करण्याच्या व्रताने समाप्त होते; सोम “हृदयात” अंतर्मुखपणे धारण करून बाह्य यज्ञ व अंतःभक्ती यांचा संगम घडवते.

Mantras

Mantra 1

प्र सु ग्मन्ता धियसानस्य सक्षणि वरेभिर्वराँ अभि षु प्रसीदतः । अस्माकमिन्द्र उभयं जुजोषति यत्सोम्यस्यान्धसो बुबोधति ॥

हे (देवा), धियसानाच्या कर्म-शक्तीत, श्रेष्ठ वरांसह पुढे ये; उत्तमाकडे येऊन दृढपणे आसनस्थ हो. आमचा इंद्र दोन्ही स्वीकारतो, जेव्हा तो आमच्यातील सोम्य अन्धस्—पिळलेला सोमरस—जागृत झालेला ओळखतो.

Mantra 2

वीन्द्र यासि दिव्यानि रोचना वि पार्थिवानि रजसा पुरुष्टुत । ये त्वा वहन्ति मुहुरध्वराँ उप ते सु वन्वन्तु वग्वनाँ अराधसः ॥

हे इंद्रा, बहु-स्तुत, तू दिव्य रोचनांत आणि पार्थिव रजसांत आपल्या दीप्त सामर्थ्याने संचार करतोस. जे लोक वारंवार अध्वर-यज्ञ तुला अर्पण करण्यास वाहून आणतात, त्यांनी वाग्वन—प्रेरित गायक—यांच्या सिद्धी समृद्धीसह, अचूकपणे, प्राप्त कराव्यात.

Mantra 3

तदिन्मे छन्त्सद्वपुषो वपुष्टरं पुत्रो यज्जानं पित्रोरधीयति । जाया पतिं वहति वग्नुना सुमत्पुंस इद्भद्रो वहतुः परिष्कृतः ॥

हेच मला आनंदित करते—रूपाहूनही अधिक श्रेष्ठ असे रूप—जेव्हा पुत्र माता-पित्यांची वंशपरंपरा जाणून तिचे अध्ययन करतो. जाया स्वेच्छेच्या प्रेमाने व सुमतीने पतीला वहाते; आणि पुरुष (आत्मा) यासाठी हा शुभ, परिष्कृत विवाह-प्रवास नीट सज्ज होतो.

Mantra 4

तदित्सधस्थमभि चारु दीधय गावो यच्छासन्वहतुं न धेनवः । माता यन्मन्तुर्यूथस्य पूर्व्याभि वाणस्य सप्तधातुरिज्जनः ॥

तेव्हा तो देवांच्या साधस्थ (सामान्य आसन)ावर सुंदर धिया स्थिर करतो; जेव्हा प्रकाशकिरणे दुभत्या धेनूंप्रमाणे आज्ञा पाळून वहनभार पुढे नेतात. जेव्हा यूथाची प्राचीन माता (आदि-चेतना) वाणीच्या दिशेने सरकते, तेव्हा सप्तधातु-आधारित मनुष्य आपल्या स्वधर्मात प्रेरित होतो.

Mantra 5

प्र वोऽच्छा रिरिचे देवयुष्पदमेको रुद्रेभिर्याति तुर्वणिः । जरा वा येष्वमृतेषु दावने परि व ऊमेभ्यः सिञ्चता मधु ॥

तुमच्याकडे देव-युष्पद, देव-शोधी मार्ग ओतला जातो; एकच तुर्वणी—वेगवान शक्ति—रुद्रांसह चालते. जिथे अमर्त्य दान देतात, तिथे जरा देखील ओलांडली जाते; तुमच्या ऊम (रक्षणां)मधून आमच्या भोवती मधुर मधु ओता.

Mantra 6

निधीयमानमपगूळ्हमप्सु प्र मे देवानां व्रतपा उवाच । इन्द्रो विद्वाँ अनु हि त्वा चचक्ष तेनाहमग्ने अनुशिष्ट आगाम् ॥

जेव्हा तुला स्थापिले जात होते आणि तू अप्सु (जलांत) गूढपणे लपलेला होतास, तेव्हा देवांच्या व्रत-पालाने (नियम-रक्षकाने) मला सांगितले. विद्वान इंद्राने खरोखर तुला पाहिले आणि तुझ्या मागोमाग गेला; त्या मार्गदर्शनाने, हे अग्ने, अंतःकरणातून अनुशिष्ट होऊन मी येथे आलो आहे.

Mantra 7

अक्षेत्रवित्क्षेत्रविदं ह्यप्राट् स प्रैति क्षेत्रविदानुशिष्टः । एतद्वै भद्रमनुशासनस्योत स्रुतिं विन्दत्यञ्जसीनाम् ॥

ज्याला क्षेत्र माहीत नाही तो क्षेत्र-विद् (क्षेत्र-ज्ञ) याच्यापर्यंत पोहोचतो; क्षेत्र-विद् कडून अनुशिष्ट होऊन तो पुढे जातो. हेच खरे अनुशासनाचे कल्याण—अञ्जसा (सरळ उपायाने) चालणाऱ्यांची सरळ स्रुति (मार्गरेषा) तोही शोधून काढतो.

Mantra 8

अद्येदु प्राणीदममन्निमाहापीवृतो अधयन्मातुरूधः । एमेनमाप जरिमा युवानमहेळन्वसुः सुमना बभूव ॥

आजच त्याने प्राण फुंकला आणि हे दिवस घडविले; आवृत होऊन त्याने मातृ-ऊधस् (स्तन) पान केले. अशा रीतीने जरा त्याच्यावर आली—तो तरुण असतानाही; तरीही तो वसु (उदार दाता), अहेळन् (अक्रुद्ध), सुमना (प्रसन्नचित्त) झाला.

Mantra 9

एतानि भद्रा कलश क्रियाम कुरुश्रवण ददतो मघानि । दान इद्वो मघवानः सो अस्त्वयं च सोमो हृदि यं बिभर्मि ॥

हे कलशा! ही मंगलकर्मे आपण पूर्ण करूया—हे कुरुश्रवण, तू जो दानरूप संपत्ती देतोस. हे मघवन्, तुझे दानच स्थिर असो; आणि हा सोमही—जो मी हृदयात धारण करीतो (त्यासाठीही).

Frequently Asked Questions

It invites Indra (Maghavan) to come to the Soma sacrifice, take his seat, and be awakened by the pressed Soma so he grants protection and generous gifts.

Because the setting is the Soma-pressing ritual: Soma is prepared and offered to Indra, and the kalaśa is the vessel that holds the pressed juice central to the rite.

Alongside the external offering, it suggests an inner practice: keeping the inspired joy/clarity (Soma) within oneself as steady devotion and strength while seeking Indra’s help.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App