Sukta 169
Sukta 10.169
Not securely determinable from supplied text alone.
Primary: Vāta/Healing Wind and Oṣadhīs; Rudra invoked for grace/protection.
Likely Triṣṭubh (confirm by scan).
हे लघु सूक्त आरोग्य व समृद्धीसाठीची प्रार्थना आहे. आनंद देणारा वायू (वात) अनुकूलपणे वाहो, जीवनदायी औषधी (ओषधी) बळकट वाढोत व पोषणकारी बनोत, अशी विनंती केली आहे. देहकल्याणाला विश्वाच्या आधाराशी जोडत, रक्षणकारी कृपेसाठी रुद्राची याचना केली आहे; तसेच पोषण करणाऱ्या “शक्ती” सुरक्षित गोष्ठात (संरक्षित, तेजस्वी जीवन-प्राणशक्तीच्या क्षेत्राचे प्रतीक) स्थिरावोत, असे आवाहन आहे—इंद्र, सोम आणि प्रजापती यांच्या व्यापक अनुमतीखाली.
Mantras
Mantra 1
मयोभूर्वातो अभि वातूस्रा ऊर्जस्वतीरोषधीरा रिशन्ताम् । पीवस्वतीर्जीवधन्याः पिबन्त्ववसाय पद्वते रुद्र मृळ ॥
मयोभू (आनंददायक) वात उस्रा (रक्तिम प्रभा) यांवर वाहो; ऊर्जस्वती ओषधी वाढोत, पुष्ट होत. पीवस्वती, जीवधन्य (जीवन-पोषक) वनस्पती पान करो; आमच्या अवसाये (कल्याण) साठी, हे रुद्र—पद्वत (पथाचा अधिपती)—मृळ (कृपा कर).
Mantra 2
याः सरूपा विरूपा एकरूपा यासामग्निरिष्ट्या नामानि वेद । या अङ्गिरसस्तपसेह चक्रुस्ताभ्यः पर्जन्य महि शर्म यच्छ ॥
ज्या औषधी रूपाने सारख्या आहेत, रूपाने भिन्न आहेत, आणि एकाच सार-रूपाच्या आहेत—ज्यांची नावे अग्नी इष्टि-यज्ञविधीने जाणतो; ज्या अङ्गिरस ऋषींनी येथे तपसाने घडवल्या—हे पर्जन्य, त्यांना महान् आश्रय व कल्याणकारी शांती दे.
Mantra 3
या देवेषु तन्वमैरयन्त यासां सोमो विश्वा रूपाणि वेद । ता अस्मभ्यं पयसा पिन्वमानाः प्रजावतीरिन्द्र गोष्ठे रिरीहि ॥
जे देवांमध्ये तनु (देहधारी सत्ता) जागृत करून प्रेरित करतात, ज्यांची सर्व रूपे सोम जाणतो—त्या शक्ती आमच्यासाठी पोषणरूप पयस्ने परिपूर्ण होऊन, प्रजावती होऊन—हे इन्द्र, आमच्या गोष्ठात (प्रकाशमय गो-स्थानात) येऊन स्थिर निवास करो.
Mantra 4
प्रजापतिर्मह्यमेता रराणो विश्वैर्देवैः पितृभिः संविदानः । शिवाः सतीरुप नो गोष्ठमाकस्तासां वयं प्रजया सं सदेम ॥
प्रजापती, माझ्यासाठी यांत आनंदित होऊन, सर्व देव व पितरांशी संमतीने, या शिवा सत्य शक्तींना आमच्या गोष्ठाजवळ (प्रकाश-स्थानाजवळ) घेऊन आला आहे; आम्ही त्यांच्यासह प्रजेसह (सृजन-समृद्धीसह) एकत्र बसू—आत्म्याच्या संततीने समृद्ध होऊन.
Frequently Asked Questions
For health and flourishing: the hymn asks the wholesome Wind to strengthen medicinal herbs, so nourishment and vitality increase, and it seeks protective grace from Rudra.
In the Veda, herbs are not just substances; they are living forces that carry healing and nourishment. The hymn praises them as life-sustaining and asks them to ‘grow’ and ‘fill’ the community with strength.
Literally it is a cattle-pen or secure enclosure, but in Vedic symbolism it can also mean a protected, luminous field of life—where vitality, prosperity, and the ‘rays’ of awakened power can safely abide.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.