Sukta 85

Mantra 1

प्र ये शुम्भन्ते जनयो न सप्तयो यामन्रुद्रस्य सूनवः सुदंससः । रोदसी हि मरुतश्चक्रिरे वृधे मदन्ति वीरा विदथेषु घृष्वयः ॥

जे (मरुत) तेजस्वी स्त्रियांप्रमाणे स्वतःला अलंकृत करतात आणि वेगवान अश्वांसारखे पुढे धावतात—ते रुद्राचे सूनवः, ‘सुदंस’ (उत्तम सामर्थ्य) असलेले आहेत. वृद्धीसाठी त्यांनी द्यावा‑पृथिवी (दोन लोक) घडविले; हे वीर विदथांमध्ये (यज्ञसभांत) आनंदित होतात, दीप्त उष्णतेत प्रचंड.

Mantra 2

त उक्षितासो महिमानमाशत दिवि रुद्रासो अधि चक्रिरे सदः । अर्चन्तो अर्कं जनयन्त इन्द्रियमधि श्रियो दधिरे पृश्निमातरः ॥

ते बलवान (मरुत) आपल्या महिमेला पोहोचले; रुद्रगणांनी दिवि (स्वर्गात) आपले सदस्/आसन स्थापन केले. स्तुती करत ते ज्वलंत अर्क (दीप्त स्तोत्र) उत्पन्न करतात आणि इन्द्रिय (अधिपत्य‑शक्ती) जन्माला घालतात; पृश्नि‑मातेचे पुत्र आपल्या अंगावर श्री (वैभव‑दीप्ती) धारण करतात.

Mantra 3

गोमातरो यच्छुभयन्ते अञ्जिभिस्तनूषु शुभ्रा दधिरे विरुक्मतः । बाधन्ते विश्वमभिमातिनमप वर्त्मान्येषामनु रीयते घृतम् ॥

जेव्हा गो‑मातर (पृश्नि‑जन्य) शक्ती अञ्जि (दीप्त अलंकार) यांनी आपल्या तनूंना शोभवतात आणि उज्ज्वल सुवर्ण धारण करतात, तेव्हा त्या सर्व अभिमाति (आक्रमक वैर) दूर हाकलतात. त्यांच्या मार्गांच्या मागोमाग घृत (शुद्ध दीप्त रस/प्रकाश‑सार) वाहत राहते.

Mantra 4

वि ये भ्राजन्ते सुमखास ऋष्टिभिः प्रच्यावयन्तो अच्युता चिदोजसा । मनोजुवो यन्मरुतो रथेष्वा वृषव्रातासः पृषतीरयुग्ध्वम् ॥

जे सुमुख (सुंदर-मुख) मरुत आपल्या ऋष्टि (भाले) घेऊन तेजाने झळकतात, ते आपल्या ओजाने अचलालाही हलवितात. हे मरुतांनो, जेव्हा तुम्ही मनोजव (मन-वेगवान) होऊन रथांवर पृषती (चित्तेदार) अश्वांना जुंपता, तेव्हा तुम्ही वृषव्रात (वृषभ-समूह) प्रमाणे, अजेय संकल्पाने येता.

Mantra 5

प्र यद्रथेषु पृषतीरयुग्ध्वं वाजे अद्रिं मरुतो रंहयन्तः । उतारुषस्य वि ष्यन्ति धाराश्चर्मेवोदभिर्व्युन्दन्ति भूम ॥

जेव्हा तुम्ही रथांवर पृषती (चित्तेदार) अश्वांना जुंपता आणि वाज (बल-समृद्धी) मध्ये, हे मरुतांनो, अद्रि (शिला/दगड) वेगाने पुढे हाकता—तेव्हा अरुष (रक्तिम) प्रकाशाच्या धारा उसळून वाहू लागतात; आणि चर्मातून पाणी झिरपावे तसे त्या पसरत, आमच्या विशाल भूमीला भिजवून टाकतात.

Mantra 6

आ वो वहन्तु सप्तयो रघुष्यदो रघुपत्वानः प्र जिगात बाहुभिः । सीदता बर्हिरुरु वः सदस्कृतं मादयध्वं मरुतो मध्वो अन्धसः ॥

सात वेगवान अश्व तुम्हाला येथे आणोत—चढण्यास तत्पर, उडण्यास शीघ्र; आपल्या बाहुबलाने पुढे या. विस्तीर्ण बर्हि (पवित्र कुशासन) वर, तुमच्यासाठी सजविलेल्या आसनावर बसा; हे मरुतांनो, मध्वो अन्धस् (मधुर रस/सार) या आत्म्याला पोषण देणाऱ्या आनंदाने स्वतःला मदित करा.

Mantra 7

तेऽवर्धन्त स्वतवसो महित्वना नाकं तस्थुरुरु चक्रिरे सदः । विष्णुर्यद्धावद्वृषणं मदच्युतं वयो न सीदन्नधि बर्हिषि प्रिये ॥

ते, स्वबळानेच समर्थ, आपल्या महत्त्वाने महान् होऊन वाढले; स्वर्गात स्थिर झाले आणि आपले ‘सदस्’ (आसन/धाम) विशाल केले. आणि जेव्हा विष्णूने त्या वेगवान वृषभाला—मदात अच्युत—धावविले, तेव्हा ते प्राणशक्तींप्रमाणे प्रिय बर्हिषि (यज्ञतृण) वर बसले.

Mantra 8

शूरा इवेद्युयुधयो न जग्मयः श्रवस्यवो न पृतनासु येतिरे । भयन्ते विश्वा भुवना मरुद्भ्यो राजान इव त्वेषसंदृशो नरः ॥

ते खरोखर शूरांसारखे, पुढे झेपावण्यास उत्सुक योद्ध्यांसारखे, रणात कीर्ती शोधणाऱ्यांसारखे पुढे निघतात. मरुतांपुढे सर्व भुवने थरथरतात—जसे राजांपुढे—ते नर, तीव्र व तेजोदीप्त दृष्टीचे.

Mantra 9

त्वष्टा यद्वज्रं सुकृतं हिरण्ययं सहस्रभृष्टिं स्वपा अवर्तयत् । धत्त इन्द्रो नर्यपांसि कर्तवेऽहन्वृत्रं निरपामौब्जदर्णवम् ॥

जेव्हा त्वष्ट्याने सुबद्ध, सुवर्णमय, सहस्रधार (सहस्र-भृष्टि) वज्रशक्ती—आपली कुशल सत्ता—प्रवर्तित केली, तेव्हा इंद्राने ती नऱ्य (मानवीय-दैवी) कर्मांसाठी धारण केली; त्याने वृत्राचा वध केला, जलांना मुक्त केले, आणि अर्णव-प्रवाह (समुद्री महापूर) फोडून उघडला.

Mantra 10

ऊर्ध्वं नुनुद्रेऽवतं त ओजसा दादृहाणं चिद्बिभिदुर्वि पर्वतम् । धमन्तो वाणं मरुतः सुदानवो मदे सोमस्य रण्यानि चक्रिरे ॥

आपल्या ओजाने त्यांनी खाली दाबणाऱ्या शक्तीला वर ढकलले; दृढ रोवलेला पर्वतही फोडून टाकला. आपला गर्जन-नाद फुंकत, सुदानव मरुत् सोम-मदात, रणाचे आनंद व हर्ष घडवितात—धर्म्य संग्रामात उन्मेष पावणाऱ्या वीर-ऊर्जा.

Mantra 11

जिह्मं नुनुद्रेऽवतं तया दिशासिञ्चन्नुत्सं गोतमाय तृष्णजे । आ गच्छन्तीमवसा चित्रभानवः कामं विप्रस्य तर्पयन्त धामभिः ॥

खाली दाबणारी वाकडेपणाची शक्ती त्यांनी दूर हाकलली; त्या दिशेनेच तृष्णार्त गोतमासाठी त्यांनी एक झरा ओतला. सहाय्य घेऊन येणारे चित्रभानु (दीप्त-ज्वाला) मरुत् आपल्या धाम (dhāma) या प्रकाशमय निवास-शक्तींनी विप्राची कामना तृप्त करतात.

Mantra 12

या वः शर्म शशमानाय सन्ति त्रिधातूनि दाशुषे यच्छताधि । अस्मभ्यं तानि मरुतो वि यन्त रयिं नो धत्त वृषणः सुवीरम् ॥

साधकासाठी तुमच्याकडे असलेले ते शांतीचे आश्रय, आणि दाशुष (दाता) याला तुम्ही देत असलेली ती त्रिधातू (त्रि-आधार) — हे मरुतो, ती आमच्यासाठी येथे आणा. हे वृषण (बलवान वृषभसम), आमच्यात सुवीर (वीर-समृद्ध) रयि—सम्पदेची परिपूर्णता—स्थापित करा.