Sukta 36

Mantra 1

प्र वो यह्वं पुरूणां विशां देवयतीनाम् । अग्निं सूक्तेभिर्वचोभिरीमहे यं सीमिदन्य ईळते ॥

देवाभिलाषी अनेक जनांसाठी आम्ही तुझ्या समोर त्या महान् अग्नीला पुढे प्रवर्तित करतो; सु-रचित सूक्ते व वचने यांद्वारे आम्ही त्याचीच उपासना करतो—ज्याला खरोखर इतरही पूजतात।

Mantra 2

जनासो अग्निं दधिरे सहोवृधं हविष्मन्तो विधेम ते । स त्वं नो अद्य सुमना इहाविता भवा वाजेषु सन्त्य ॥

मनुष्यांनी हविसहित, सामर्थ्य-वर्धक अग्नीला स्थापित केले आहे; हे अग्ने, आम्ही तुझ्यासाठी यज्ञकर्म करतो. म्हणून आज तू आमच्याप्रती सुमनस्क होऊन, इथेच आमचा सहाय्यक हो; आणि हे अग्ने, जिंकण्याजोग्या बलांच्या समृद्धीत आम्हाला समर्थ कर।

Mantra 3

प्र त्वा दूतं वृणीमहे होतारं विश्ववेदसम् । महस्ते सतो वि चरन्त्यर्चयो दिवि स्पृशन्ति भानवः ॥

आम्ही तुला अग्रभागी दूत म्हणून वरण करतो—होता, हविर्दाता, विश्ववेदस्। महान आहे तुझे सत्-स्वरूप; तुझ्या अर्ची सर्वत्र विचरतात; तुझे भानु (किरण-तेज) द्युलोकाला स्पर्श करतात।

Mantra 4

देवासस्त्वा वरुणो मित्रो अर्यमा सं दूतं प्रत्नमिन्धते । विश्वं सो अग्ने जयति त्वया धनं यस्ते ददाश मर्त्यः ॥

देव—वरुण, मित्र, अर्यमन्—तुला एकत्र प्राचीन दूत म्हणून प्रज्वलित करतात। हे अग्ने, तुझ्यामुळे जो मर्त्य तुला दान देतो, तो सर्व धन जिंकतो—पूर्णता व सामर्थ्यासह।

Mantra 5

मन्द्रो होता गृहपतिरग्ने दूतो विशामसि । त्वे विश्वा संगतानि व्रता ध्रुवा यानि देवा अकृण्वत ॥

आनंद-तेजस्वी होता, गृहपती—हे अग्ने, तू जनांचा दूत आहेस। देवांनी स्थापन केलेली सर्व ध्रुव व्रते (स्थिर नियम) तुझ्यातच एकत्र संकलित आहेत।

Mantra 6

त्वे इदग्ने सुभगे यविष्ठ्य विश्वमा हूयते हविः । स त्वं नो अद्य सुमना उतापरं यक्षि देवान्त्सुवीर्या ॥

हे अग्ने, हे सुभगे, देववंशातील अति-यविष्ठा! खरोखर सर्व हवि तुझ्यातच आहूत होते. म्हणून आज तू आमच्यासाठी सुमना हो; आणि आमच्यासाठी देवांचे यजन कर—अधिक महान, सुवीर्य प्रदान करणारा होऊन.

Mantra 7

तं घेमित्था नमस्विन उप स्वराजमासते । होत्राभिरग्निं मनुषः समिन्धते तितिर्वांसो अति स्रिधः ॥

त्याच्याच जवळ, स्वराजाच्या सान्निध्यात, नमस्कारी उपासक खरोखर असेच आसन करतात. आपल्या होतृ-कर्मांनी मनुष्य अग्नीला समिध करतात; आणि मार्ग अडविणारे अडथळे ओलांडतात.

Mantra 8

घ्नन्तो वृत्रमतरन्रोदसी अप उरु क्षयाय चक्रिरे । भुवत्कण्वे वृषा द्युम्न्याहुतः क्रन्ददश्वो गविष्टिषु ॥

वृत्राचा घात करत ते दोन्ही रोदसींच्या पलीकडे उतरले; आणि प्रशस्त निवासासाठी जलांना उरु केले. कण्वासाठी, आहुतीने, तो द्युम्न्य वृषा होवो; आणि गविष्टि (किरण-गायी) शोधांत हिनहिनणाऱ्या अश्वासारखा तो वेगाने धावो.

Mantra 9

सं सीदस्व महाँ असि शोचस्व देववीतमः । वि धूममग्ने अरुषं मियेध्य सृज प्रशस्त दर्शतम् ॥

एकत्वाने आपल्या आसनी बस; तू महान आहेस. देवांना अत्यंत प्रिय होऊन प्रज्वलित हो. हे अग्ने, यज्ञासाठी शुद्ध, आपला अरुण धूर पसरवून सोड—तो दर्शनीय व प्रशंसित आहे—जेणेकरून देवशक्ती येतील आणि अंतःकर्म सिद्ध होईल.

Mantra 10

यं त्वा देवासो मनवे दधुरिह यजिष्ठं हव्यवाहन । यं कण्वो मेध्यातिथिर्धनस्पृतं यं वृषा यमुपस्तुतः ॥

हे अग्ने, हव्यवाहन, ज्याला देवांनी येथे मनूसाठी यज्ञात सर्वाधिक समर्थ म्हणून स्थापिले—ज्याला कण्व मेध्यातिथीने धन-प्राप्तीचा अग्रणी म्हणून पुढे ठेवले, ज्याची बलवान स्तुती करतो—तीच ज्वाला आमच्या कर्मात चेतन नायक होवो.

Mantra 11

यमग्निं मेध्यातिथिः कण्व ईध ऋतादधि । तस्य प्रेषो दीदियुस्तमिमा ऋचस्तमग्निं वर्धयामसि ॥

ज्या अग्नीला मेध्यातिथी कण्व ऋताच्या आधारावरून प्रज्वलित करतो—त्याची प्रेरणा तेजस्वी होऊन पसरते; या ऋचांद्वारे आम्ही त्या अग्नीला वाढवितो, आणि आपल्या अंतरी दैवी संकल्प-शक्ती दृढ करतो.

Mantra 12

रायस्पूर्धि स्वधावोऽस्ति हि तेऽग्ने देवेष्वाप्यम् । त्वं वाजस्य श्रुत्यस्य राजसि स नो मृळ महाँ असि ॥

हे स्वधावान् अग्ने, आम्हांला रयीच्या परिपूर्णतेने परिपूरित कर; कारण देवांमध्ये तुझाच निकटचा आश्रय/प्रवेश आहे. जो वाज श्रुतीत ऐकला व मान्य केला जातो त्याचा तू अधिपती आहेस—म्हणून आम्हांवर कृपा कर; तू महान आहेस.

Mantra 13

ऊर्ध्व ऊ षु ण ऊतये तिष्ठा देवो न सविता । ऊर्ध्वो वाजस्य सनिता यदञ्जिभिर्वाघद्भिर्विह्वयामहे ॥

आमच्या सहाय्यासाठी ऊर्ध्व उभा राहा, उन्नती देणाऱ्या देव सवित्यासारखा. जेव्हा आम्ही उत्सुक हातांनी व स्तोत्रगानाने तुला हाक मारतो, तेव्हा वाज-समृद्धीचा दाता होऊन ऊर्ध्व उभा राहा.

Mantra 14

ऊर्ध्वो नः पाह्यंहसो नि केतुना विश्वं समत्रिणं दह । कृधी न ऊर्ध्वाञ्चरथाय जीवसे विदा देवेषु नो दुवः ॥

ऊर्ध्व होऊन आम्हांला अंहस् (संकुचित करणारा दोष/अनर्थ) यापासून वाचव; तुझ्या केतु (प्रकाश-चिन्ह) ने सर्व शत्रु-भक्षक विरोध दग्ध कर. जीवनासाठी आमच्या गमनाला ऊर्ध्वगामी रथ-गती दे, आणि देवांमध्ये आमच्यासाठी दुवस् (अर्पण-शक्ती/सेवा-बल) मिळवून दे.

Mantra 15

पाहि नो अग्ने रक्षसः पाहि धूर्तेरराव्णः । पाहि रीषत उत वा जिघांसतो बृहद्भानो यविष्ठ्य ॥

हे अग्ने, आम्हांला रक्षसांपासून वाचव; धूर्त, अराव्ण (शत्रु-संकल्प) यापासूनही रक्षा कर. जो इजा करतो आणि जो वध करू पाहतो—त्यांच्यापासूनही आम्हांला वाचव, हे बृहद्भानु, हे यविष्ठ्य (सदा नव्याने प्रज्वलणारी ज्वाला)!

Mantra 16

घनेव विष्वग्वि जह्यराव्णस्तपुर्जम्भ यो अस्मध्रुक् । यो मर्त्यः शिशीते अत्यक्तुभिर्मा नः स रिपुरीशत ॥

हे तपुर्जम्भ (दाहक जबड्यांचा) अग्ने, घनासारखा सर्व बाजूंनी प्रहार करून अराव्ण (शत्रू)ला पाडून टाक. जो आम्हांला द्रोह करतो, जो कोणता मर्त्य रात्र्यांत अतिक्तुभि (अतिमात्र) स्वतःला धार लावतो—तो रिपु आम्हांवर प्रभुत्व मिळवू नये.

Mantra 17

अग्निर्वव्ने सुवीर्यमग्निः कण्वाय सौभगम् । अग्निः प्रावन्मित्रोत मेध्यातिथिमग्निः साता उपस्तुतम् ॥

अग्नीने सुवीर्य (वीरबलाची परिपूर्णता) जिंकली; अग्नीने कण्वासाठी सौभाग्य जिंकले. अग्नीने मित्र व मेध्यातिथी यांचे पालन केले; अग्नीने साता (प्राप्ती/विजय) मध्ये उपस्तुत (स्तुत) जनाला आधार दिला.

Mantra 18

अग्निना तुर्वशं यदुं परावत उग्रादेवं हवामहे । अग्निर्नयन्नववास्त्वं बृहद्रथं तुर्वीतिं दस्यवे सहः ॥

अग्नीच्या द्वारा आम्ही दूरवरून तुर्वश व यदु यांना—उग्र देवशक्तीला—आवाहन करतो. मार्गदर्शक अग्नीने नववास्त्व, बृहद्रथ आणि तुर्वीति यांना आणले—दस्यु (तमसी शत्रू) विरुद्ध बळ-सहाय्य म्हणून.

Mantra 19

नि त्वामग्ने मनुर्दधे ज्योतिर्जनाय शश्वते । दीदेथ कण्व ऋतजात उक्षितो यं नमस्यन्ति कृष्टयः ॥

हे अग्ने, मनूने तुला स्थापिले—जनांसाठी सदैवचा प्रकाश म्हणून. हे कण्वा, ऋतजन्मा व पुष्ट झालेला तू तेजाने दिप्त होतोस; ज्याला मानवी समुदाय नमस्कार करून पूजतात.

Mantra 20

त्वेषासो अग्नेरमवन्तो अर्चयो भीमासो न प्रतीतये । रक्षस्विनः सदमिद्यातुमावतो विश्वं समत्रिणं दह ॥

हे अग्ने, बळाने परिपूर्ण तुझ्या तेजस्वी अर्ची वर उचंबळतात—विरोध करणाऱ्यांस भयावह. राक्षसी शक्ती, मायावी विकृत करणारे, आणि कुटिल इच्छेने चालणारे सर्व ग्रासक तम—हे सर्व पूर्णतः दग्ध कर.