Sukta 171
Sukta 1.171
Agastya
Maruts
Triṣṭubh
हा सूक्त अगस्त्यांनी मरुतांना—वेगवान वादळी शक्तींना—तातडीने शांत करण्यासाठी व आवाहन करण्यासाठी रचलेला आहे. ते त्यांना विनवतात की क्रोध बाजूला ठेवावा, अश्वांचे जू उतरवावे, आणि आपली प्रचंड शक्ती शुभ, कल्याणकारी सहाय्यात रूपांतरित करावी. यात एक तणावपूर्ण छटा दिसते: गायक इंद्राच्या प्रचंड पराक्रमापुढे थरथरतो आणि यज्ञ व समुदाय सुरक्षित व बळकट व्हावेत म्हणून इंद्र व मरुत यांच्यात योग्य समन्वय व्हावा अशी इच्छा व्यक्त करतो. अशा रीतीने प्रार्थना, संयम आणि यथोचित अर्पण यांच्या माध्यमातून उग्र दैवी ऊर्जा शिस्तबद्ध, हितकारी कृतीकडे वळवली जाते.
Mantras
Mantra 1
प्रति व एना नमसाहमेमि सूक्तेन भिक्षे सुमतिं तुराणाम् । रराणता मरुतो वेद्याभिर्नि हेळो धत्त वि मुचध्वमश्वान् ॥
या नमस्कारासह मी तुमच्याकडे येतो; सुबद्ध सूक्ताने मी वेगवान मरुतांची निर्मळ सुमती मागतो. हे मरुतांनो! योग्य सहाय्यांसह आनंदित होऊन राग खाली ठेवा, आणि अश्वांना जूंपातून सोडा—बलशक्ती शांत होवोत व धर्म्य कर्मासाठी सज्ज होवोत.
Mantra 2
एष वः स्तोमो मरुतो नमस्वान्हृदा तष्टो मनसा धायि देवाः । उपेमा यात मनसा जुषाणा यूयं हि ष्ठा नमस इद्वृधासः ॥
हे मरुतांनो! हा तुमचा स्तोम—नमस्काराने परिपूर्ण; हृदयाने घडवलेला, मनाने स्थिर केलेला, हे देवांनो. याच्या जवळ या, मनाने मान्य करून स्वीकारा; कारण आमच्या नमस्काराने तुम्ही खरोखर वाढता, आणि त्या वृद्धीत आमचे अस्तित्वही विस्तारता.
Mantra 3
स्तुतासो नो मरुतो मृळयन्तूत स्तुतो मघवा शम्भविष्ठः । ऊर्ध्वा नः सन्तु कोम्या वनान्यहानि विश्वा मरुतो जिगीषा ॥
हे मरुतांनो! स्तुती केल्यावर तुम्ही आम्हांवर कृपा करा; आणि खरा कल्याण देण्यात अत्यंत समर्थ असा दानशूर इंद्र आमच्या स्तोत्राने बलवान होवो. आमची इष्ट वाढ व आमचे सर्व दिवस ऊर्ध्वमुख होवोत—हे मरुतांनो—विजय-संकल्पाकडे.
Mantra 4
अस्मादहं तविषादीषमाण इन्द्राद्भिया मरुतो रेजमानः । युष्मभ्यं हव्या निशितान्यासन्तान्यारे चकृमा मृळता नः ॥
या प्रचंड शक्तीपासून मी मागे सरकतो, थरथरत—हे मरुतांनो—इंद्राच्या भयाने. तुमच्यासाठी ठरविलेल्या हव्या तीक्ष्ण व धोकादायक झाल्या होत्या; आम्ही त्या दूर ठेविल्या आहेत. आम्हांवर कृपा करा; शांती, दिलासा आणि योग्य मर्यादा द्या.
Mantra 5
येन मानासश्चितयन्त उस्रा व्युष्टिषु शवसा शश्वतीनाम् । स नो मरुद्भिर्वृषभ श्रवो धा उग्र उग्रेभिः स्थविरः सहोदाः ॥
ज्या शक्तीने वारंवार उषःकाळी प्रकाशकिरण आपल्या बळाने मनांना जागृत करतात—हे वृषभा! मरुतांसह तू आमच्यात सत्य-श्रवण व आत्मयशाची कीर्ती स्थापन कर: बलवानांबरोबर बलवान, स्थिर, आणि सामर्थ्य देणारा.
Mantra 6
त्वं पाहीन्द्र सहीयसो नॄन्भवा मरुद्भिरवयातहेळाः । सुप्रकेतेभिः सासहिर्दधानो विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
हे इंद्रा! अधिक सामर्थ्य मिळवू इच्छिणाऱ्या नरांचे तू रक्षण कर. मरुतांसह राहा; क्रोधरूप ‘हेळा’ दूर कर. ‘सुप्रकेत’—स्पष्टदर्शी शक्तींनी युक्त होऊन विजयबल धारण करत आम्ही या सत्य-प्रेरणेला, या योग्य संग्रामाला, आणि चिरस्थायी दान देणाऱ्या दात्याला जाणू दे.
Frequently Asked Questions
The hymn asks the Maruts to calm their fierce energy—set down anger, unyoke their steeds—and become benevolent helpers who protect and strengthen the people.
Indra represents overwhelming power. The seer acknowledges that such force can be dangerous if misaligned, so he seeks harmony between Indra and the Maruts and asks for protection.
It suggests the rite felt inauspicious or wrongly charged. The poet symbolically removes what is harmful and prays for mercy, showing that Vedic ritual includes correction and restoring right order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.