Sukta 157
Sukta 1.157
Aśvins (with Agni, Sūrya, Uṣas, Savitṛ as supporting powers)
Jagatī (probable for RV 1.157 opening; needs confirmation by syllable count)
हे सूक्त उषःकाळी अश्विनांचे आवाहन आहे—ज्या क्षणी अग्नी जागृत होतो, सूर्य उदयास येतो आणि उषा आपला प्रकाश पसरवते; तसेच सविता यांनी नियोजित केलेली जगाची सुव्यवस्थित गती मार्गस्थ होते. यात युगल वैद्य अश्विनांना विनंती आहे की ते आपल्या रथावरून त्वरेने यावेत, प्राणशक्ती व पोषण द्यावे, अपाय व वैरभाव दूर/शुद्ध करावा, आणि भक्तिभावाने अर्पण करणाऱ्या यजमानासाठी बल व यश प्रस्थापित करावे.
Mantras
Mantra 1
अबोध्यग्निर्ज्म उदेति सूर्यो व्युषाश्चन्द्रा मह्यावो अर्चिषा । आयुक्षातामश्विना यातवे रथं प्रासावीद्देवः सविता जगत्पृथक् ॥
अग्नी ज्ममध्ये (पृथ्वी-लोकात) जागा झाला; सूर्य उदयास येतो; उषा पसरली, आणि चन्द्रा (दीप्तिमती) महान् तेजाने उजळते. प्रवासासाठी अश्विनौनी आपला रथ जुंपला; देव सविता यांनी जगत् प्रवर्तित केले—प्रत्येकाला त्याच्या स्वतःच्या विस्तीर्ण मार्गावर वेगवेगळे.
Mantra 3
अर्वाङ्त्रिचक्रो मधुवाहनो रथो जीराश्वो अश्विनोर्यातु सुष्टुतः । त्रिवन्धुरो मघवा विश्वसौभगः शं न आ वक्षद्द्विपदे चतुष्पदे ॥
इकडे येवो अश्विनौंचा त्रिचक्र, मधुवाहन रथ—वेगवान अश्वांसह—जो सुस्तुत आहे. त्रिवन्धुर/त्रिस्थान, दानसमृद्ध व विश्वसौभाग्ययुक्त तो आम्हांस शांती आणो—द्विपद व चतुष्पद, दोन्हींत.
Mantra 4
आ न ऊर्जं वहतमश्विना युवं मधुमत्या नः कशया मिमिक्षतम् । प्रायुस्तारिष्टं नी रपांसि मृक्षतं सेधतं द्वेषो भवतं सचाभुवा ॥
हे अश्विनौ, आमच्याकडे खरे पोषण व ऊर्जस्विता वाहून आणा; मधुभरलेल्या तुमच्या कशेने (चाबकाने) ते आमच्यासाठी मिसळा. आमचा प्राणप्रवाह अरिष्ट (अक्षत-कल्याण) कडे पुढे न्या; डाग व वेदना पुसून टाका; द्वेष परतवा—आमच्यासह सचा-भू (सहचर-शक्ती) होऊन रहा.
Mantra 5
युवं ह गर्भं जगतीषु धत्थो युवं विश्वेषु भुवनेष्वन्तः । युवमग्निं च वृषणावपश्च वनस्पतीँरश्विनावैरयेथाम् ॥
तुम्ही दोघेही चलायमान जगतांत गर्भ—गूढ बीज—धारण करता; आणि सर्व भुवनांच्या अंतर्यात तुम्हीच वसता. हे वृषण अश्विनौ, तुम्ही अग्नीला, अपः (जलतत्त्व) ला, आणि वनस्पतींच्या अधिपतींनाही प्रवृत्त करता—देहधारी जीवन घडविणाऱ्या व आरोग्य देणाऱ्या शक्तींना जागृत करता.
Mantra 6
युवं ह स्थो भिषजा भेषजेभिरथो ह स्थो रथ्या राथ्येभिः । अथो ह क्षत्रमधि धत्थ उग्रा यो वां हविष्मान्मनसा ददाश ॥
तुम्ही दोघेही भिषजा (वैद्य) आहात—तुमच्या भेषजां (औषध-शक्ती) सहित; आणि तुम्ही दोघे रथ्या (रथमार्ग) चे स्वामी आहात—तुमच्या राथ्य (रथबल) सहित. आणि हे उग्रौ, जो मनाने व हविष् (आहुती) ने तुम्हांला अर्पण करतो, त्याच्यावर तुम्ही क्षत्र (विजयी सामर्थ्य) अधिष्ठित करता.
Frequently Asked Questions
They are the twin dawn deities—swift charioteers and divine healers—invoked to arrive quickly and restore health, vitality, and protection as the day begins.
It frames the prayer in the dawn moment: Agni is awakened, the Sun rises, Dawn spreads light, and Savitṛ ‘sets the world in motion.’ This is the natural time when the Aśvins are traditionally called.
It asks for nourishment and increase (ūrj), a strengthened life-force (āyus), cleansing of hurts and ‘stains,’ repelling of hostility, and the establishment of effective strength (kṣatra) for the devoted worshiper.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.