Sarga 34

Verse 1

अथतांजातन्तापांतेनवाक्येनमोहिताम् ।सरमाह्लादयामासमहींघौरीमिवाम्भसा ।।।।

मग त्या वचनांनी मोहून गेलेली व संतापाने व्याकुळ झालेली सीता सरमाने आनंदित केली—जशी पाण्याने कोरडी भूमी तृप्त होते।

Verse 2

ततस्तस्याहितंसख्याश्चिकीर्षन्तीसखीवचः ।उवाचकालेकालज्ञास्मितपूर्वाभिभाषिणी ।।।।

तेव्हा सीतेचे हित साधावे अशी इच्छा असलेली सखी सरमा, योग्य वेळ ओळखून, प्रथम मंद स्मित करून, मधुर हितवचन बोलली।

Verse 3

उत्सहेयमहंगत्वात्वद्वाक्यमसितेक्षणे: ।निवेद्यकुशलंरामेप्रतिच्छन्नानिवर्तितुम् ।।।।

हे श्यामलोचने सीते! मी रामाकडे जाऊन तुझा संदेश व तुझे कुशल वृत्त निवेदून, रावणाच्या नजरेपासून लपून पुन्हा परत येण्यास समर्थ आहे।

Verse 4

नहिमेक्रममाणायानिरालम्बेविहायसि ।समर्थोगतिमन्वेतुंपवनोगरुडोऽपिवा ।।।।

कारण मी निराधार आकाशात गमन करत असता, माझ्या गतीचा पाठपुरावा करण्यास पवनदेवही समर्थ नाहीत, गरुडसुद्धा नाही।

Verse 5

एवंब्रुवाणांतांसीतासरमांपुनरब्रवीत् ।मधुरंश्लक्क्षणयावाचापूर्वशोकाभिपन्नया ।।।।

सरमा असे बोलत असता, पूर्वी शोकाने व्याकुळ झालेल्या सीतेने तिला पुन्हा कोमल व मधुर वाणीने उत्तर दिले।

Verse 6

समर्थागगनंगन्तुमपिवात्वंरसातलम् ।अवगच्छाम्यकर्तव्यंकर्तव्यंतेमदन्तरे ।।।।

तू आकाशात जाण्यास समर्थ आहेस, किंवा रसातळापर्यंतही; मला कळते—माझ्यासाठी तू अशक्य वाटणारेही कर्तव्य मानून करून टाकशील।

Verse 7

मत्प्रियंयदिकर्तव्यंयदिबुद्धि: स्थिरातव ।ज्ञातुमिच्छामितंगत्वाकिंकरोतीतिरावणः ।।।।

जर तू खरोखर माझे प्रिय कार्य करणार असशील आणि तुझी बुद्धी स्थिर असेल, तर जाऊन पाहा—रावण आत्ता काय करीत आहे; मला जाणून घ्यायचे आहे।

Verse 8

सहिमायाबलःक्रूरोरावणश्शत्रुरावणः ।मांमोहयतिदुष्टात्मापीतामात्रेववारुणी ।।।।

तो रावण मायाबळाने प्रबळ, क्रूर आणि शत्रूंना रडविणारा आहे; तो दुष्टात्मा मला जसा पिताच मदिरा चढते तसा मोहात पाडतो।

Verse 9

तर्जापयतिमांनित्यंभर्त्सापयतिचासकृत् ।राक्षसीभिस्सुघूराभिर्यामांरक्षन्तिनित्यशः ।।।।

ज्या अत्यंत घोर राक्षसी माझी सतत राखण करतात, त्यांच्याच द्वारे तो मला रोज धमकावतो आणि वारंवार अपमानित करतो।

Verse 10

उद्विग्नाशङ्किताचास्मिनस्वस्थंचमनोमम ।तद्भयाच्चाहमुद्विग्नाअशोकवनिकांगता ।।।।

मी व्याकुळ व संशयग्रस्त आहे; माझे मनही अस्वस्थ आहे। त्याच्याच भयाने मी घाबरून अशोक-वाटिकेत आले आहे॥

Verse 11

यदिनामकथातस्यनिश्चितंवापियद्भवेत् ।निवेदयेथास्सर्वंतत्परोमेस्यादमनुग्रहः ।।।।

त्याने जो निश्चय केला असेल, किंवा जो निर्णय खरोखर ठरला असेल—ते सर्व मला सांग; तोच माझ्यावर तुझा परम उपकार होईल॥

Verse 12

सात्वेवंब्रुवतींसीतांसरमावल्गुभाषिणी ।उवाचवदनंतस्यास्स्पृशन्तीबाष्पविक्लबम् ।।।।

सीता असे बोलताच मधुरभाषिणी सरमा, अश्रूंनी व्याकुळ झालेल्या तिच्या मुखाला स्नेहाने स्पर्श करून म्हणाली॥

Verse 13

एषतेयद्यभिप्रायस्तदागच्छामिजानकी: ।गृह्यशत्रोरभिप्रायमुपावृत्तांचपश्यमाम् ।।।।

जानकी, हाच तुझा अभिप्राय असेल तर मी जाते। शत्रूचा हेतू जाणून तू मला परत आलेली पाहशील॥

Verse 14

एवमुक्त्वाततोगत्वासमीपंतस्यरक्षसः ।शुश्रावकथितंतस्यरावणस्यसमन्त्रिणः ।।।।

असे बोलून ती तेथून जाऊन त्या राक्षसाच्या जवळ पोहोचली आणि मंत्र्यांसह रावण जे बोलत होता ते ऐकू लागली॥

Verse 15

साश्रुत्वानिश्चयंतस्यनिश्चयज्ञादुरात्मनः ।पुनरेवागमत्क्षिप्रमशोकवनिकांशुभाम् ।।।।

त्या दुरात्म्याचा निश्चय ऐकून व नीट जाणून ती शीघ्रच पुन्हा शुभ अशोकवनिकेत परत आली।

Verse 16

साप्रविष्टाततस्तत्रददर्शजनकात्मजाम् ।प्रतीक्षमाणांस्वामेवभ्रष्टपद्मामिवश्रियम् ।।।।

तेथे प्रवेश करताच तिने जनकनंदिनीला पाहिले—स्वामीचीच वाट पाहणारी, जणू कमलासनापासून दूर झालेली श्रीलक्ष्मीच।

Verse 17

तांतुसीतापुनःप्राप्तांसरमांवल्गुभाषिणीम् ।परिष्वज्यचसुस्निग्धंददौचस्वयमासनम् ।।।।

मृदुभाषिणी सरमा परत आली हे पाहून सीता अत्यंत आनंदित झाली। तिने तिला स्नेहाने आलिंगन दिले आणि स्वतः आदराने आसन दिले।

Verse 18

इहासीनासुखंसर्वमाख्याहिममतत्त्वतः ।क्रूरस्यनिश्चयंतस्यरावणस्यदुरात्मनः ।।।।

इथे सुखाने बसून मला सत्यत: सर्व सांग—त्या क्रूर दुरात्मा रावणाचा निश्चय काय आहे?

Verse 19

एवमुक्तातुसरमासीतयावेपमानया ।कथितंसर्वमाचष्टेरावणस्यसमन्त्रिणः ।।6.33.19।।

कंपित झालेल्या सीतेने असे विचारताच सरमाने रावणाच्या मंत्र्यांसह झालेल्या विचारमंथनाचा सर्व वृत्तांत सविस्तर सांगितला।

Verse 20

जनन्याराक्षसेन्द्रोवैत्वन्मोक्षार्थंबृहद्वचः ।अविद्धेनचवैदेहिमन्त्रिवृद्धेनबोधितः ।।6.33.20।।

हे वैदेही! तुझ्या मुक्तीसाठी राक्षसेंद्राला त्याची जननी आणि वृद्ध मंत्री अविद्ध यांनी विस्ताराने अनेक वचने सांगून आग्रहपूर्वक बोध केला।

Verse 21

दीयतामभिसत्कृत्यमनुजेन्द्रायमैथिली ।निदर्शनंतेपर्याप्तंजनस्थानेयदद्भुतम् ।।।।

मैथिलीला योग्य सत्कार करून मनुजेन्द्राकडे परत द्या। जनस्थानातील जे अद्भुत कर्म घडले, तेच पुरेसे निदर्शन आहे—त्याला चिडविल्यास काय फल होते।

Verse 22

लङ्घनंचसमुद्रस्यदर्शनंचहनूमतः ।वधंचरक्षसांयुद्धेकःकुर्यान्मानुषोभुवि ।।।।

हनुमानाचे समुद्रलङ्घन, सीतेचे दर्शन आणि युद्धात राक्षसांचा वध—हे सर्व पृथ्वीवर कोणता मनुष्य करू शकेल?

Verse 23

एवंसमन्त्रिवृद्धैश्चाविद्धेनबहुभाषितः ।नत्वामुत्पनिहतेमोक्तुमर्थमर्थपरोयथा ।।।।

अशा रीतीने वृद्ध मंत्र्यांनी आणि अविद्धने पुष्कळ समजावूनही, तो साठवलेल्या धनावर आसक्त कृपणासारखा, तुला सोडण्यास तयार नाही।

Verse 24

नोत्सहत्यमृतोमोक्तुंयुद्धेत्वामितिमैथिली: ।सामात्यस्यनृशंसस्यनिश्चयोह्येषवर्तते ।।।।

हे मैथिली! युद्धात मरण पावल्यावाचून तो तुला सोडण्यास तयार होणार नाही; जणू अमर असला तरीही नाही। मंत्र्यांसह त्या क्रूराचा हाच दृढ निश्चय आहे।

Verse 25

तदेषासुस्थिराबुद्धिर्मृत्युलोभादुपस्थिता ।भयान्नशक्तस्त्वांमोक्तुमनिरस्तस्संयुगे ।।।।रक्षसानांचसर्वेषामात्मनश्चवधेनहि ।

मृत्यूच्या लोभातून उत्पन्न झालेली त्याची ही अढळ बुद्धी आता स्थिर झाली आहे। भीतीमुळे, तो युद्धात खचून न पडता तुला सोडू शकत नाही; कारण वधानेच सर्व राक्षसांचा आणि त्याचाही विनाश होतो।

Verse 26

निहत्यरावणंसङ् ख्येसर्वथानिशितैश्शरैः ।।।।प्रतिनेष्यतिरामस्त्वामयोध्यामसितेक्षणे: ।

तीक्ष्ण बाणांनी सर्व प्रकारे रणात रावणाचा वध करून, हे असितेक्षणे, राम तुला अयोध्येला परत नेतील।

Verse 27

एतस्मिन्नन्तरेशब्दोभेरीशङ्खसमाकुलः ।।।।श्रुतोवानरसैन्यानांकम्पयन् धरणीतलम् ।

तेवढ्यात वानरसेनेतून भेरी-शंखांनी मिसळलेला प्रचंड निनाद उठला, जणू तो भूमितलच हादरवीत होता।

Verse 28

श्रुत्वातुतद्वानरसैन्यशब्दंलङ्कागताराक्षसराजभृत्याः ।नष्टौजसोदैन्यरीतचेष्टाःश्रेयोनपश्यन्तिनृपस्यदोषैः ।।।।

तो वानरसेनेचा निनाद ऐकून लंकेत असलेले राक्षसराजाचे सेवक तेज हरपून बसले; दैन्याने ग्रासलेले ते, आपल्या राजाच्या दोषांमुळे कोणतेही श्रेयस्कर फल दिसेना।