Sarga 2

Verse 1

तंतुशोकपरिद्यूनंरामंदशरथात्मजम् ।उवाचवचनंश्रीमान् सुग्रीवश्शोकनाशनम् ।।।।

शोकाने खंगलेला दशरथनंदन राम याला श्रीमान सुग्रीवाने शोक नष्ट करणारे वचन सांगितले।

Verse 2

किंत्वंसन्तप्यसेवीर यथान्यःप्राकृतस्तथा ।मैवंभूस्त्यजसन्तापंकृतघ्नइवसौहृदम् ।।।।

हे वीर! तू सामान्य माणसासारखा का शोकाने जळतोस? असे करू नकोस; हा संताप टाकून दे—जसा कृतघ्न मनुष्य मैत्रीचा त्याग करतो॥

Verse 3

सन्तापस्यचतेस्थानंनहिपश्यामिराघव ।प्रवृत्तावुपलब्धायांज्ञातेचनिलयेरिपोः ।।।।

राघवा! आता तुझ्यात शोकाला स्थान नाही असे मला दिसते; आवश्यक उपाय मिळाला आहे आणि शत्रूचे ठिकाणही कळले आहे॥

Verse 4

मतिमान्शास्त्रवित्प्राज्ञःपण्डितश्चासिराघव ।त्यजेमांपापिकांबुद्धिंकृतात्मेवार्थदूषणीम् ।।।।

राघवा! तू बुद्धिमान, शास्त्रज्ञ, प्राज्ञ आणि पंडित आहेस। ही पापी बुद्धी टाकून दे—जसा संयमी पुरुष अर्थ बिघडविणारी वृत्ती सोडून देतो॥

Verse 5

समुद्रंलङ्घयित्वातुमहानक्रसमाकुलम् ।लङ्कामारोहयिष्यामोहनिष्यामश्चतेरिपुम् ।।।।

महान मगरींनी भरलेला समुद्र पार करून आम्ही लंकेवर चढू आणि तुझ्या शत्रूचा वध करू॥

Verse 6

निरुत्साहस्यदीनस्यशोकपर्याकुलात्मनः ।सर्वार्थाव्यवसीदन्तिव्यसनंचाधिगच्छति ।।।।

ज्याचा उत्साह मावळला आहे, जो दीन आहे आणि शोकाने ज्याचे मन व्याकुळ झाले आहे—त्याचे सर्व प्रयत्न निष्फळ होतात आणि आपत्ती त्याला येऊन घेरते।

Verse 7

इमेशूरास्समर्थाश्चसर्वनोहरियूथपाः ।त्वत्प्रियार्थंकृतोत्साहाःप्रवेष्टुमपिपावकम् ।एषांहर्षेणजानामितर्कश्चास्मिन् दृढोमम ।।।।

हे आमचे सर्व हरियूथप शूर व समर्थ आहेत। तुझ्या प्रियार्थासाठी उत्साहाने ते अग्नीतही प्रवेश करण्यास सिद्ध आहेत। त्यांच्या हर्षावरून मला हे कळते; आणि या विषयातील माझा तर्क दृढ आहे।

Verse 8

विक्रमेणसमानेष्येसीतांहत्वायथारिपुम् ।रावणंपापकर्माणंतथात्वंकर्तुमर्हसि ।।।।

पराक्रमाने शत्रूला ठार करून आम्ही सीतेला परत आणू—पापकर्मी रावणाचा वध करून। हे कार्य सिद्ध व्हावे असे आपण करणे योग्य आहे।

Verse 9

सेतुरत्रयथाबध्येद्यथापश्येमतांपुरीम् ।तस्यराक्षसराजस्यतथात्वंकुरुराघव ।।।।

हे राघव! येथे सेतू असा बांधला जावा की आम्ही त्या राक्षसराजाची पुरी पाहू शकू—तसे तू कर।

Verse 10

दृष्टवातांतुपुरींलङ्कांत्रिकूटशिखरेस्थिताम् ।हतंचरावणंयुद्धेदर्शनावधारय ।।।।

त्रिकूटशिखरावर वसलेली ती लंकेची पुरी पाहताच, त्या दर्शनावरूनच निश्चय कर—युद्धात रावण मारला गेला आहे।

Verse 11

अबध्वासागरेसेतुंघोरेचतुवरुणालये ।लङ्कांनमर्दितुंशक्यासेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।।।।

भयंकर सागर—वरुणाचे निवासस्थान—त्यावर सेतू न बांधता, इंद्रासह देव-दानवांनाही लंकेला चिरडणे शक्य नाही।

Verse 12

सेतुर्बद्धस्समुद्रेचयावल्लङ्कास्समीपतः ।।।।सर्वंतीर्णंचमेसैन्यंजितमित्युपधारय ।इमेहिसमरेवीराहरयःकामरूपिण ।।।।

समुद्रावरचा सेतू लंकेच्या अगदी जवळपर्यंत बांधला जाईल आणि माझे सर्व सैन्य पार उतरले की, विजय निश्चित मान; कारण हे वानरवीर रणांगणात पराक्रमी असून इच्छेप्रमाणे रूप धारण करतात।

Verse 13

सेतुर्बद्धस्समुद्रेचयावल्लङ्कास्समीपतः ।।6.2.12।।सर्वंतीर्णंचमेसैन्यंजितमित्युपधारय ।इमेहिसमरेवीराहरयःकामरूपिण ।।6.2.13।।

समुद्रावरचा सेतू लंकेच्या जवळपर्यंत बांधला जाईल आणि माझे सर्व बल पार उतरले की, विजय सिद्ध झाला असे समज; हे वानरवीर रणात पराक्रमी असून इच्छेप्रमाणे रूप धारण करतात।

Verse 14

तदलंविक्लबांबुद्धिम् राजन सर्वार्थनाशनीम् ।पुरुषस्यहिलोकेऽस्मिन् शोकश्शौर्यापकर्षणः ।।।।

म्हणून हे राजन्, सर्व प्रयोजनांचा नाश करणारी ही विकल बुद्धी सोडून द्या। या लोकी शोक पुरुषाचे शौर्य कमी करतो.

Verse 15

यत्तुकार्यंमनुष्येणशौण्डीर्यमवलम्बता ।अस्मिन् कालेमहाप्राज्ञसत्त्वमातिष्ठतेजसा ।।।।

मनुष्याने जे कर्तव्य करावयाचे, ते वीरनिश्चयाचा आधार घेतल्यानेच साध्य होते. हे महाप्राज्ञ, या वेळी तेजाने धैर्य व पराक्रमात स्थिर रहा.

Verse 16

शूराणांहिमनुष्याणांत्वद्विधानांमहात्मनाम् ।विनष्टेवाप्रणष्टेवाशोकस्सर्वार्थनाशनः ।।।।

तुमच्यासारख्या महात्मा शूर पुरुषांनी नष्ट किंवा हरवलेल्या गोष्टीवर शोक केला, तर तो शोक सर्व प्रयोजनांचा नाश करणारा ठरतो.

Verse 17

तत्त्वंबुद्धिमतांश्रेष्ठस्सर्वशास्त्रार्थकोविदः ।मद्विधैस्सचिवैस्सार्थमरिंजेतुमिहार्हसि ।।।।

तू बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठ आणि सर्व शास्त्रार्थांचा जाणकार आहेस. माझ्यासारख्या सचिव व सहकाऱ्यांसह येथे शत्रूला जिंकण्यास तू योग्य आहेस.

Verse 18

नहिपश्याम्यहंकंचित् त्रिषुलोकेषुराघव ।गृहीतधनुषेयस्तेतिष्ठेदभिमुखोरणे ।।।।

हे राघव, तू धनुष्य हातात घेतल्यावर तीनही लोकांत असा कोणी मला दिसत नाही, जो रणांगणात तुझ्यासमोर उभा राहू शकेल.

Verse 19

वानरेषुसमासक्तंनतेकार्यंविपत्स्यते ।अचिराद्द्रक्ष्यसेसीतांतीर्त्वासागरमक्ष्यम् ।।।।

हे कार्य वानरांवर सोपविले आहे; म्हणून तुझा प्रयत्न निष्फळ होणार नाही। अजेय समुद्र पार करून तू लवकरच सीतेचे दर्शन घेशील॥

Verse 20

तदलंशोकमालम्ब्यक्रोधमालम्बभूपते ।निश्चेष्टाःक्षत्रियामन्दास्सर्वेचण्डस्यबिभ्यति ।।।।

हे भूपते! शोकाला धरून बसणे पुरे; धर्मयुक्त क्रोध धरा। निष्क्रिय क्षत्रिय मंद होतात; पण चंड व दृढ पुरुषाला सर्वजण भितात।

Verse 21

लङ्घनार्थंचघोरस्यसमुद्रस्यनदींपतेः ।सहास्माभिरिहोपेतस्सूक्ष्मबुद्धिर्विचारय ।।।।

हे सूक्ष्मबुद्धी! नद्यांचा स्वामी असलेल्या या घोर समुद्राचे लंघन कसे करावे, याचा विचार करण्यासाठी आमच्यासह येथे ये।

Verse 22

लङ्घितेतस्यतैस्सैन्यंजितमित्युपधारय ।सर्वंतीर्णंचमेसैन्यंजितमित्यवधार्यताम् ।।।।

हे असे समज—ते जर ते लंघू शकले, तर विजय मिळालाच. आणि ठामपणे जाणून घ्या—माझे सर्व सैन्य पार उतरले की यश निश्चित आहे।

Verse 23

इमेहिहरयश्शूरास्समरेकामरूपिणः ।तानरीन्विधमिष्यन्तिशिलापादपवृष्टिभिः ।।।।

हे वानर शूर आहेत; समरात इच्छेनुसार रूप धारण करतात. शिला, वृक्ष आणि पर्वतखण्डांचा वर्षाव करून ते शत्रूंना चिरडून टाकतील।

Verse 24

कथञ्चित्सन्तरिष्यामस्तेवयंवरुणालयम् ।हतमित्येवतंमन्येयुद्धेशत्रुनिबर्हण ।।।।

हे शत्रुनिबर्हण! कसेही करून आम्ही वरुणालय समुद्र पार करू; आणि त्या शत्रूला मी युद्धात आधीच हत झालेला मानतो।

Verse 25

किमुक्त्वाबहुधाचापिसर्वथाविजयीभवान् ।निमित्तानिचपश्यामिमनोमेसम्प्रहृष्यति ।।।।

अधिक बोलून काय उपयोग? आपण सर्वथा विजयी व्हाल। मला शुभ निमित्ते दिसत आहेत; माझे मन हर्षाने भरून आले आहे।