Shloka 2

विराधवधः

The Slaying (Burial) of Viradha

Devanagari script

एष दाशरथी रामः सत्यवान् शीलवान् शुचिः।रक्षसा रौद्ररूपेण ह्रियते सहलक्ष्मणः।।3.4.2।।

Transliteration

eṣa dāśarathī rāmaḥ satyavān śīlavān śuciḥ |

rakṣasā raudrarūpeṇa hriyate sahalakṣmaṇaḥ ||

Translation

हा दशरथनंदन राम—सत्यवान, शीलवान आणि शुद्ध. भयंकर रूप धारण केलेला राक्षस त्यांना लक्ष्मणासह हरण करून नेत आहे.

Word by Word

• एषः: this (man)
• एषः: कर्ता (Karta; of implied ‘is’)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दाशरथी: son of Dasharatha
• दाशरथी: कर्ता-सम्बन्ध (Apposition)
• Type: Noun
• Root: दाशरथि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• रामः: Rama
• रामः: कर्ता-सम्बन्ध (Apposition)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सत्यवान्: truthful
• सत्यवान्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सत्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रामः इति विशेषणम्

• शीलवान्: of good conduct
• शीलवान्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शीलवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रामः इति विशेषणम्

• शुचिः: pure
• शुचिः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रामः इति विशेषणम्

• रक्षसा: by the demon
• रक्षसा: कर्ता (Karta; agent in passive)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• रौद्ररूपेण: in a dreadful form
• रौद्ररूपेण: करण (Karana; manner/means)
• Type: Noun
• Root: रौद्र + रूप (प्रातिपदिकानि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (‘dreadful form’)

• ह्रियते: is being carried off
• ह्रियते: क्रिया (Passive action)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive)

• सहलक्ष्मणः: together with Lakshmana
• सहलक्ष्मणः: विशेषण (Qualifier of ‘रामः’)
• Type: Adjective
• Root: सह (अव्यय) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभावः (‘with Lakshmana’)

Characters & Entities

• Rāma
• Daśaratha
• Lakṣmaṇa
• rākṣasa (Virādha implied)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Rāma is defined by satya (truth) and śīla (good conduct): dharma is portrayed first as character, which remains intact even amid danger.

What is the narrative situation?

In the forest episode with Virādha, the narration states that Rāma and Lakṣmaṇa are being dragged away by a terrifying rākṣasa.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s satya (truthfulness) and purity (śuci), establishing his moral identity before the conflict unfolds.