Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

उत्पातदर्शनं खरसैन्यसमागमश्च

Omens of calamity and the approach of Khara’s army

इति राजर्षयस्सिद्धास्सगणाश्च द्विजर्षभाः।जातकौतूहलास्तस्थुर्विमानस्थाश्च देवताः।।।।

iti rājarṣayaḥ siddhāḥ sagaṇāś ca dvijarṣabhāḥ |

jātakautūhalās tasthur vimānasthāś ca devatāḥ ||

असे म्हणत राजर्षी, सिद्ध, आपल्या गणांसह द्विजश्रेष्ठ, तसेच विमानांत स्थित देवता—सर्वजण कुतूहल जागृत होऊन पुढे काय होईल हे पाहण्यासाठी थांबले।

इतिthus
इति:
वाक्य-निर्देशकः (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formवाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक-अव्ययम् (quotative)
राज-ऋषयःroyal sages
राज-ऋषयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (कर्मधारय/षष्ठीभावः: ‘राजानः ऋषयः’); पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
सिद्धाःSiddhas
सिद्धाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
स-गणाःwith their groups
स-गणाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः (‘सह’ अर्थे); पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
and
:
समुच्चय-सूचकः (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
द्विज-ऋषभाःbulls among the twice-born (great Brahmins)
द्विज-ऋषभाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘द्विजानां ऋषभाः’); पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
जात-कौतूहलाःwith curiosity arisen
जात-कौतूहलाः:
कर्तृ-विशेषणम् (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootजात (कृदन्त-प्रातिपदिक) + कौतूहल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (‘जातं कौतूहलं येषाम्’); पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम्
तस्थुःstood, remained
तस्थुः:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
विमान-स्थाःstanding in aerial cars
विमान-स्थाः:
कर्तृ-विशेषणम् (Qualifier of devatāḥ)
TypeAdjective
Rootविमान (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समासः (सप्तमी-तत्पुरुषः: ‘विमाने स्थाः’); पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम्
and
:
समुच्चय-सूचकः (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
देवताःgoddesses/gods (deities)
देवताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्

Seeing Rama standing on the war front, engrossed and radiating heroic lustre, all beings were alarmed.

R
rājarṣi
S
siddha
D
dvijarṣabha (brahmin sages)
D
devatā
V
vimāna

FAQs

Dharma is portrayed as publicly accountable: righteous action is witnessed by sages and gods, affirming a moral cosmos where deeds matter.

Before the battle, celestial beings gather in the sky to observe the confrontation between Rāma and the rākṣasa forces.

Not a single character’s trait, but the epic theme that dharmic struggle draws the attention of the entire moral universe.