Shloka 17
महोत्पात-लक्षणानि
Omens before Khara’s Assault
Devanagari script
सास्रा सम्पद्यते दृष्टिः पश्यमानस्य सर्वतः।।।।ललाटे च रुजा जाता न च मोहान्यवर्तत।
Transliteration
sāsrā sampadyatē dṛṣṭiḥ paśyamānasya sarvataḥ | lalāṭē ca rujā jātā na ca mōhān nyavartata ||
Translation
सर्वत्र पाहताना त्याची दृष्टी अश्रूंनी भरली; कपाळावर वेदना झाली, तरी मोहामुळे तो मागे फिरला नाही।
Word by Word
सास्राtearful
सास्रा:
Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + अश्रु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण to 'दृष्टिः' (tearful)
सम्पद्यतेbecomes; comes to be
सम्पद्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + पद् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
दृष्टिःsight; vision
दृष्टिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पश्यमानस्यof (him) who was watching
पश्यमानस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपश्यत्/पश्यमान (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (present middle participle/शानच् from √दृश्), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध to implied person (of one who is looking)
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
ललाटेon the forehead
ललाटे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootललाट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
रुजाpain; ache
रुजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुज्/रुजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जाताarisen; produced
जाता:
Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण to 'रुजा'
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
मोहात्from delusion; due to confusion
मोहात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootमोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन
न्यवर्ततturned back; ceased; retreated
न्यवर्तत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + वृत् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
Context
Looking at these dreadful, horripilating occurrences Khara laughed and said to the demons:
Characters & Entities
K
Khara (implied subject)FAQs
Dharma requires clarity and restraint; moha (delusion) clouds discernment and prevents timely withdrawal from unrighteous action.
After ominous signs, Khara experiences bodily and emotional disturbance but still refuses to retreat.
Self-control and discernment are highlighted by contrast—Khara lacks the virtue of stepping back when warned.