Shloka 21

दश क्रोधवशा राम विजज्ञे ह्यात्मसम्भवाः।मृगीं च मृगमन्दां च हरीं भद्रमदामपि।।3.14.21।।मातङ्गीमपि शार्दूलीं श्वेतां च सुरभिं तथा।सर्वलक्षणसम्पन्नां सुरसां कद्रुकामपि।।3.14.22।।

daśa krodhavaśā rāma vijajñe hy ātmasambhavāḥ |

mṛgīṃ ca mṛgamandāṃ ca harīṃ bhadramadām api ||3.14.21||

हे राम, क्रोधवशेने आपल्या देहातून उत्पन्न अशा दहा कन्यांना जन्म दिला—मृगी, मृगमंदा, हरी आणि भद्रमदा इत्यादी॥

अपत्यम्offspring
अपत्यम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअपत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विशेषार्थक (indeed)
मृगाःanimals/beasts
मृगाः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), मृगाः इति विशेषण (adjective of 'animals')
मृग्याःof Mṛgī
मृग्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमृगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
नरवरोत्तमO best of men
नरवरोत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootनर + वर + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha; नराणां वरः उत्तमः), पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
ऋक्षाःbears
ऋक्षाः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootऋक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
मृगमन्दायाःof Mṛgamandā
मृगमन्दायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमृगमन्दा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
सृमराःsṛmara-deer
सृमराः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootसृमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
चमराःcamaras (yak/deer)
चमराः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootचमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
तथाalso
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb), समुच्चय (also)

O Rama!to Krodhavasa were born Mrugi, Mrugamanda, Hari, Bhadramada, Mathangi, Sardooli, Sweta, Surabhi and Surasa, Kadruva and endowed with all virtues.

K
Krodhavaśā
R
Rāma
M
Mṛgamandā
H
Harī

FAQs

Continuity of creation within dharmic order: the verse frames the world’s beings as arising through lawful lineage, reinforcing cosmic order (ṛta/dharma).

The speaker shifts from bird lineages to Krodhavaśā’s ten daughters, beginning the list.

Didactic clarity: careful enumeration for the listener’s understanding.