Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

अगस्त्याश्रमप्रवेशः तथा दिव्यायुधप्रदानम्

Entry into Agastya’s Hermitage and the Gift of Divine Weapons

दिष्ट्या रामश्चिरस्याद्य द्रष्टुं मां समुपागतः।।।।मनसा काङ्क्षितं ह्यस्य मयाप्यागमनं प्रति।

diṣṭyā rāmaś cirasyādya draṣṭuṃ māṃ samupāgataḥ | manasā kāṅkṣitaṃ hy asya mayāpy āgamanaṃ prati ||

दिष्ट्या आज चिरकाळानंतर राम मला भेटावयास आला आहे; त्याच्या आगमनाची मीही मनोमन उत्कंठा बाळगत होतो।

दिष्ट्याfortunately
दिष्ट्या:
Sambandha/Prayojaka (सम्बन्ध/प्रयोगसूचक)
TypeIndeclinable
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya); निपात/भाववाचक-प्रयोगः; ‘दिष्ट्या’ इति सौभाग्यसूचकं (fortunately)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular)
चिरस्यafter a long time
चिरस्य:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya); कालवाचक-अव्ययम् (after a long time/at long last)
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya); कालवाचक (today)
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Infinitive); ‘द्रष्टुम्’ = to see
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular)
समुपागतःhas arrived
समुपागतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+उप+आ+गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘arrived/come’
मनसाin (my) mind
मनसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental) ‘in mind/at heart’
काङ्क्षितम्desired
काङ्क्षितम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकाङ्क्ष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘desired’
हिindeed
हि:
Sambandha/Prayojaka (सम्बन्ध/प्रयोगसूचक)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya); निपात (particle) = indeed/for
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘of him/his’
मयाby me
मया:
Kartr/Hetu (कर्ता/हेतु)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘by me’
अपिalso
अपि:
Sambandha/Prayojaka (सम्बन्ध/प्रयोगसूचक)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya); निपात (also/even)
आगमनम्coming
आगमनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआ+गम् (धातु)
Formल्युट्-प्रत्ययान्त कृदन्त-नाम (action noun); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘coming/arrival’
प्रतिtowards / regarding
प्रति:
Sampradana/Adhikarana (सम्प्रदान/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय (Avyaya); उपपद/पूर्वसर्गार्थे (towards/with regard to)

It is good fortune that Rama has come here after a long time to see me. I was longing for his arrival.

R
Rama
A
Agastya (implied speaker)

FAQs

Dharma of hospitality and righteous affection: a sage rejoices in the arrival of a virtuous guest and speaks truthfully of his heartfelt regard.

Within Agastya’s hermitage episode, the sage expresses joy and long-standing anticipation at Rama’s arrival.

Warmth and sincerity (satya of feeling and speech): the sage openly acknowledges his genuine longing and goodwill.