Shloka 75

पञ्चाप्सरो-सरः कथनम् तथा अगस्त्याश्रममार्गनिर्देशः

Panchapsara Lake Account and Directions to Agastya

Devanagari script

नीवारान्पनसांस्तालांस्तिमिशान्वञ्चुलान्धवान्।चिरिबिल्वान्मधूकांश्च बिल्वानपि च तिन्दुकान्।।।।

Transliteration

nīvārān panasāṃs tālāṃs timiśān vañculān dhavān | ciribilvān madhūkāṃś ca bilvān api ca tindukān ||

Translation

मार्गात त्यांनी नीवार, पनस, ताळ, तिमिश, वंचुल, धव, जुने बिल्व, मधूक तसेच बिल्व व तिंदुक अशी वृक्षराजी पाहिली।

Word by Word

• नीवारान्: nīvāra plants/wild rice
• नीवारान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नीवार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• पनसान्: jackfruit trees
• पनसान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पनस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• तालान्: palmyra trees
• तालान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ताल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• तिमिशान्: timiśa trees
• तिमिशान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तिमिश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• वञ्चुलान्: vañcula trees
• वञ्चुलान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वञ्चुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• धवान्: dhava trees
• धवान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• चिरिबिल्वान्: old/long-standing bilva trees
• चिरिबिल्वान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चिरि+बिल्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मधारय (chiri- ‘long-standing/old’ + bilva)

• मधूकान्: madhūka (mahua) trees
• मधूकान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मधूक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• बिल्वान्: bilva trees
• बिल्वान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बिल्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अपि: also
• अपि: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also/even)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• तिन्दुकान्: tinduka trees
• तिन्दुकान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तिन्दुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Context

They passed by wild rice fields, jackfruit trees, palmyra and various other trees like Ashoka, trees with white flowers, old trees that existed for a long time, mahva trees, bilva trees and tindukas.

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is ecological attentiveness and simplicity: the journey is framed through the forest’s life-supporting resources, consistent with a restrained, non-exploitative way of living.

What is the narrative situation?

While traveling onward, the text catalogs the vegetation and landscape they move through.

Which character virtue is emphasized?

Endurance and harmony with nature: moving through the wilderness without complaint, attentive to the environment.