Adhyaya 18

Verse 51

स्कंदतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । आजन्मनः कृतं पापं स्नानमात्राद्व्यपोहति

त्यानंतर सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या स्कंदतीर्थास जावे. तेथे केवळ स्नान केल्यानेच जन्मापासून केलेले पाप दूर होते.

Verse 52

आंगिरसं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । गोसहस्रफलं तस्य रुद्रलोके महीयते

मग आंगिरस तीर्थास जाऊन तेथे विधिपूर्वक स्नान करावे। त्याचे पुण्य हजार गोदानाच्या फळासमान होते आणि रुद्रलोकी ते अत्यंत मान्य होते।

Verse 53

लांगलतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । तत्र गत्वा तु राजेंद्र स्नानं तत्र समाचरेत्

यानंतर सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या लांगलतीर्थास जावे. हे राजेंद्र, तेथे पोहोचून विधिपूर्वक स्नान करावे।

Verse 54

सप्तजन्मकृतैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः । वटेश्वरं ततो गच्छेत्सर्वतीर्थमनुत्तमम्

सात जन्मांत केलेल्या पापांपासूनही मुक्ती मिळते—यात संशय नाही. मग सर्व तीर्थांचा सार असलेल्या अनुत्तम वटेश्वरास जावे।

Verse 55

तत्र स्नात्वा नरो राजन्गोसहस्रफलं लभेत् । संगमेश्वरं ततो गच्छेत्सर्वपापहरं परम्

हे राजन्, तेथे स्नान केल्याने मनुष्याला हजार गोदानाच्या फळासमान पुण्य मिळते. मग सर्व पापांचे परम हरण करणाऱ्या संगमेश्वरास जावे।

Verse 56

तत्र स्नात्वा नरो राज्यं लभते नात्र संशयः । भद्रतीर्थं समासाद्य दानं दद्यात्तु यो नरः

तेथे स्नान केल्याने मनुष्याला राज्यप्राप्ती होते—यात संशय नाही. आणि जो मनुष्य भद्रतीर्थास पोहोचून तेथे दान देतो…

Verse 57

तस्य तीर्थप्रभावेण सर्वं कोटिगुणं भवेत् । अथ नारी भवेत्कापि तत्र स्नानं समाचरेत्

त्या तीर्थाच्या प्रभावाने सर्व पुण्यफळ कोटीपटीने वाढते. तेथे एखादी स्त्री असल्यास तिनेही विधिपूर्वक स्नान करावे.

Verse 58

गौरीतुल्या भवेत्सा तु इंद्रं याति न संशयः । अंगारेश्वरं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत्

ती गौरीसमान होते आणि निःसंशय इंद्रलोकाला जाते. त्यानंतर अङ्गारेश्वरास जाऊन तेथेही विधिपूर्वक स्नान करावे.

Verse 59

स्नातमात्रो नरस्तत्र रुद्रलोके महीयते । अंगारक्यां चतुर्थ्यां तु स्नानं तत्र समाचरेत्

तेथे केवळ स्नान केल्यानेच मनुष्य रुद्रलोकी मान पावतो. म्हणून अङ्गारकी चतुर्थीस (मंगळवारची चतुर्थी) तेथे विधिपूर्वक स्नान करावे.

Verse 60

अक्षयं मोदते कालं मुरारिकृतशासनः । अयोनिसंगमे स्नात्वा न पश्येद्योनिमंदिरम्

मुरारी (विष्णु) यांनी घालून दिलेल्या शासनाचे पालन करणारा अक्षय आनंदकाळ भोगतो. अयोनिसंगमात स्नान करून योनिमंदिराकडे दृष्टी टाकू नये.

Verse 61

पांडवेश्वरकं गत्वा स्नानं तत्र समाचरेत् । अक्षयं मोदते कालमवध्यस्तु सुरासुरैः

पाण्डवेश्वरकास जाऊन तेथे विधिपूर्वक स्नान करावे. तो अक्षय आनंदकाळ उपभोगतो आणि देव-दानवांनाही अवध्य होतो.

Verse 62

विष्णुलोकं ततो गत्वा क्रीडाभोगसमन्वितः । तत्र भुक्त्वा महाभोगान्मर्त्ये राजाभिजायते

मग तो तो विष्णुलोकास जाऊन क्रीडा व भोगांनी युक्त होतो; तेथे महान् सुखांचा उपभोग घेऊन पुन्हा मर्त्यलोकी राजा म्हणून जन्म घेतो.

Verse 63

कंबोतिकेश्वरं गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । उत्तरायणे तु संप्राप्ते यदिच्छेत्तस्य तद्भवेत्

कंबोतिकेश्वरास जावे व तेथे विधिपूर्वक स्नान करावे; उत्तरायण येताच त्याची जी इच्छा असेल ती पूर्ण होवो.

Verse 64

चंद्रभागां ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । स्नातमात्रो नरस्तत्र सोमलोके महीयते

मग चंद्रभागेकडे जाऊन तेथे स्नान करावे; तेथे केवळ स्नानमात्रानेच मनुष्य सोमलोकी (चंद्रलोकी) मान पावतो.

Verse 65

ततो गच्छेत राजेंद्र तीर्थं शक्रस्य विश्रुतम् । पूजितं देवराजेन देवैरपि नमस्कृतम्

मग, हे राजेंद्र, शक्र (इंद्र) याचे प्रसिद्ध तीर्थ गाठावे—जे देवराजाने पूजिलेले आणि इतर देवांनीही नमस्कारिलेले आहे.

Verse 66

तत्र स्नात्वा नरो राजन्दानं दत्वा च कांचनम् । अथवा नीलवर्णाभं वृषभं यः समुत्सृजेत्

हे राजन्, तेथे स्नान करून मनुष्याने सुवर्णदान करावे; किंवा जो निळसर वर्णाचा वृषभ (बैल) मुक्त करतो, तोही नियत पुण्य प्राप्त करतो.

Verse 67

वृषभस्य तु रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च । तावद्वर्षसहस्राणि नरो हरपुरे वसेत्

वृषभाच्या जितक्या रोमकणिका आहेत आणि त्याच्या प्रसूतिकुलांत जितकी गणना आहे, तितकी सहस्र वर्षे नर हरपुरात—शिवधामात—वसतो।

Verse 68

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो राजा भवति वीर्यवान् । अश्वानां श्वेतवर्णानां सहस्रेषु नराधिप

त्यानंतर स्वर्गातून च्युत होऊन तो राजा, हे नराधिप, पराक्रमी शासक होतो आणि श्वेतवर्ण अश्वांच्या सहस्रांमध्ये प्रतिष्ठित राहतो।

Verse 69

स्वामी भवति मर्त्येषु तस्य तीर्थ प्रभावतः । ततो गच्छेत राजेंद्र ब्रह्मावर्त्तमनुत्तमम्

त्या तीर्थाच्या प्रभावाने तो मर्त्यलोकात स्वामी होतो. मग, हे राजेंद्र, त्याने अनुत्तम ब्रह्मावर्ताकडे जावे।

Verse 70

तत्र स्नात्वा नरो राजंस्तर्पयेत्पितृदेवताः । उपोष्य रजनीमेकां पिंडं दत्वा यथाविधि

तेथे स्नान करून, हे राजन्, नराने पितृदेवतांचे तर्पण करावे. मग एक रात्र उपवास करून, विधिपूर्वक पिंडदान करावे।

Verse 71

कन्यागते यथाऽदित्ये अक्षयं संचितं भवेत् । ततो गच्छेत राजेंद्र कपिलातीर्थमुत्तमम्

हे राजेंद्र, सूर्य कन्याराशीत प्रवेश करतो तेव्हा संचित पुण्य अक्षय होते; त्यानंतर उत्तम कपिला-तीर्थास जावे।

Verse 72

तत्र स्नात्वा नरो राजन्कपिलां यः प्रयच्छति । संपूर्णां पृथिवीं दत्वा यत्फलं तदवाप्नुयात्

हे राजन्, जो पुरुष तेथे स्नान करून कपिला गाय दान करतो, त्याला संपूर्ण पृथ्वी दान केल्यासारखेच पुण्यफळ प्राप्त होते।

Verse 73

नर्मदेश्वरं परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नश्वमेधफलं लभेत्

हे राजन्, नर्मदेश्वरापेक्षा श्रेष्ठ तीर्थ कधी झाले नाही व पुढेही होणार नाही। तेथे स्नान केल्याने अश्वमेध यज्ञासमान फल मिळते।

Verse 74

तत्र सर्वगतो राजा पृथिव्यामभिजायते । सर्वलक्षणसंपूर्णः सर्वव्याधिविवर्जितः

तेथे पृथ्वीवर सर्वत्र कीर्तिमान असा राजा जन्मास येतो—सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त व सर्व रोगांपासून मुक्त।

Verse 75

नार्मदीयोत्तरेकूले तीर्थं परमशोभनम् । आदित्यायतनं रम्यमीश्वरेण तु भावितम्

नर्मदेच्या उत्तरेकाठी एक परम शोभन तीर्थ आहे—रम्य आदित्यायतन (सूर्यमंदिर), जे ईश्वराने पावन केलेले आहे।

Verse 76

तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र दानं दत्वा च शक्तितः । तस्य तीर्थप्रभावेण दत्तं भवति चाक्षयम्

हे राजेंद्र, तेथे स्नान करून आणि शक्तीनुसार दान दिल्यास, त्या तीर्थाच्या प्रभावाने दिलेले दान अक्षय होते।

Verse 77

दरिद्रा व्याधिता ये तु ये च दुष्कृतकर्मणः । मुच्यंते सर्वपापेभ्यः सूर्यलोकं प्रयांति च

जे दरिद्री, व्याधिग्रस्त किंवा दुष्कृत्यांच्या भाराने दबलेले असतील, तेही सर्व पापांतून मुक्त होऊन सूर्यलोकास प्राप्त होतात।

Verse 78

माघमासे तु संप्राप्ते शुक्लपक्षस्य सप्तमीम् । वसेदायतने यस्तु निरात्मा यो जितेंद्रियः

माघ मास आला की शुक्लपक्षातील सप्तमीस, जो निरहंकारी, इंद्रियजयी व निष्काम असेल, त्याने पवित्र धाम/मंदिरात निवास करावा।

Verse 79

न जायते व्याधितश्च कालेंधो बधिरस्तथा । सुभगो रूपसंपन्नः स्त्रीणां भवति वल्लभः

तो रोगी म्हणून जन्मत नाही; वृद्धकाळी तो न आंधळा होतो, न बहिरा. तो सुभाग्यवान, रूपसंपन्न व स्त्रियांचा प्रिय होतो.

Verse 80

इदं तीर्थं महापुण्यं मार्कंडेयेन भाषितम् । ये प्रयांति न राजेंद्र वंचितास्ते न संशयः

हे तीर्थ महापुण्यदायक आहे—असे मार्कंडेयांनी सांगितले आहे. हे राजश्रेष्ठा! जे तेथे जातात ते फलापासून वंचित होत नाहीत; यात संशय नाही.

Verse 81

मासेश्वरं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । स्नातमात्रो नरस्तत्र स्वर्गलोकमवाप्नुयात्

त्यानंतर माशेश्वरास जाऊन तेथे स्नानविधी करावा. तेथे केवळ स्नान केल्यानेच मनुष्य स्वर्गलोक प्राप्त करतो.

Verse 82

मोदते सर्वलोकस्थो यावदिंद्राश्चतुर्दश । ततः समीपतः स्थित्वा नागेश्वरं तपोवनम्

जो सर्व लोकांत वास करतो तो चौदा इंद्रांच्या राज्यकाळापर्यंत आनंदित राहतो। नंतर समीप जाऊन तो नागेश्वर नामक तपोवनास प्राप्त होतो।

Verse 83

तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र शुचिर्भूत्वा समाहितः । बहुभिर्नागकन्याभिः क्रीडते कालमक्षयम्

हे राजेंद्र! तेथे स्नान करून तो शुद्ध व एकाग्र होतो. आणि अनेक नागकन्यांसह क्रीडा करीत अक्षय काळ व्यतीत करतो.

Verse 84

कुबेरभवनं गच्छेत्कुबेरो यत्र संस्थितः । कालेश्वरं परं तीर्थं कुबेरो यत्र तोषितः

कुबेर जिथे प्रतिष्ठित आहे त्या कुबेरभवनास जावे. तेथे कालेश्वर नावाचे परम तीर्थ आहे, जिथे कुबेर संतुष्ट झाला होता.

Verse 85

यत्र स्नात्वा तु राजेंद्र सर्वसंपदमाप्नुयात् । ततः पश्चिमतो गच्छेन्मरुतालयमुत्तमम्

हे राजेंद्र! तेथे स्नान केल्याने सर्व संपदा प्राप्त होते. मग पश्चिमेकडे जाऊन उत्तम मरुतालयास जावे.

Verse 86

तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र शुचिर्भूत्वा समाहितः । कांचनं तु ततो दद्यादन्नशक्त्या तु बुद्धिमान्

हे राजेंद्र! तेथे स्नान करून शुद्ध व एकाग्र होऊन, बुद्धिमानाने नंतर आपल्या अन्नशक्ती व सामर्थ्यानुसार सुवर्णदान करावे.

Verse 87

पुष्पकेण विमानेन वायुलोकं स गच्छति । मम तीर्थं ततो गच्छेन्माघमासे युधिष्ठिर

पुष्पक विमानाने आरूढ होऊन तो वायुलोकास जातो. नंतर, हे युधिष्ठिरा, माघमासात तो माझ्या तीर्थास जावो.

Verse 88

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नानं तत्र समाचरेत् । नक्तं भोज्यं ततः कुर्यान्न गच्छेद्योनिसंकटम्

कृष्णपक्षातील चतुर्दशीस तेथे विधिपूर्वक स्नान करावे. नंतर रात्रीच भोजन करावे आणि संकटमय ठिकाणी जाऊ नये.

Verse 89

अहल्यातीर्थं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । स्नातमात्रो नरस्तत्र अप्सरोभिः प्रमोदते

नंतर अहल्या-तीर्थास जाऊन तेथे स्नान करावे. तेथे केवळ स्नान केल्यानेच मनुष्य अप्सरांच्या संगतीत आनंदित होतो.

Verse 90

पारमेश्वरे तपस्तप्त्वा अहल्या मुक्तिमागमत् । चैत्रमासे तु संप्राप्ते शुक्लपक्षे त्रयोदशी

परमेश्वरासाठी तप करून अहल्येला मुक्ति प्राप्त झाली. आणि चैत्रमास आला तेव्हा शुक्लपक्षातील त्रयोदशी तिथी होती.

Verse 91

कामदेवदिने तस्मिन्नहल्यां तु प्रपूजयेत् । यत्र तत्र समुत्पन्नो नरस्तत्र प्रियो भवेत्

त्या कामदेव-संबंधी पवित्र दिवशी अहल्येची विशेष पूजा करावी. मनुष्य जिथे कुठे जन्मला तरी त्या ठिकाणी तो सर्वांचा प्रिय होतो.

Verse 92

स्त्रीवल्लभो भवेच्छ्रीमान्कामदेव इवापरः । अयोध्यां तु समासाद्य तीर्थं शक्रस्य विश्रुतम्

तो स्त्रियांचा प्रिय होतो आणि श्रीसमृद्ध होतो—जणू दुसरा कामदेव। मग अयोध्येस येऊन शक्र (इंद्र) याचे प्रसिद्ध तीर्थ प्राप्त करतो।

Verse 93

स्नातमात्रो नरस्तत्र गोसहस्र फलं लभेत् । सोमतीर्थं ततो गच्छेत्स्नानमात्रं समाचरेत्

तेथे केवळ स्नान केल्याने मनुष्याला हजार गोदानाइतके पुण्य मिळते। मग सोमतीर्थास जावे आणि तेथेही फक्त स्नान करावे।

Verse 94

स्नातमात्रो नरस्तत्र सर्वपापैः प्रमुच्यते । सोमग्रहे तु राजेंद्र पापक्षयकरं भवेत्

तेथे केवळ स्नान केल्याने मनुष्य सर्व पापांपासून मुक्त होतो। आणि हे राजेंद्र, चंद्रग्रहणकाळी केलेले स्नान पापक्षय करणारे ठरते।

Verse 95

त्रैलोक्यविश्रुतं राजन्सोमतीर्थं महाफलम् । यस्तु चांद्रायणं कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

हे राजन्, सोमतीर्थ त्रैलोक्यात प्रसिद्ध असून महाफलदायक आहे। हे नराधिप, जो त्या तीर्थी चांद्रायण व्रत करतो, तो महान फल प्राप्त करतो।

Verse 96

सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं स गच्छति । अग्निप्रवेशे तु जलेप्यथवापि ह्यनाशने

सर्व पापांपासून शुद्ध झालेला तो सोमलोकास जातो—अग्निप्रवेशाने, जळात, किंवा अनशन करून देहत्याग केला तरीही।

Verse 97

सोमतीर्थे मृतो यस्तु नासौ मर्त्येभिजायते । स्तंभतीर्थं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत्

जो सोमतीर्थी देह ठेवतो, तो पुन्हा मर्त्यलोकी जन्म घेत नाही। मग स्तंभतीर्थास जाऊन तेथे विधिपूर्वक स्नान करावे।

Verse 98

स्नातमात्रो नरस्तत्र सोमलोके महीयते । ततो गच्छेत राजेंद्र विष्णुतीर्थमनुत्तमम्

तेथे केवळ स्नान केल्यानेच मनुष्य सोमलोकी गौरव पावतो। मग, हे राजेंद्र, अनुपम विष्णुतीर्थास जावे।

Verse 99

योधनीपुरविख्यातं विष्णुतीर्थमनुत्तमम् । असुरा योधितास्तत्र वासुदेवेन कोटिशः

योधनीपुर म्हणून विख्यात असे ते अनुपम विष्णुतीर्थ आहे। तेथे वासुदेवाने कोट्यवधी असुरांशी युद्ध करून त्यांना पराभूत केले।

Verse 100

तत्र तीर्थं समुत्पन्नं विष्णुः प्रीतो भवेदिह । अहोरात्रोपवासेन ब्रह्महत्यां व्यपोहति

तेथे एक तीर्थ प्रकट झाले आहे; तेथे विष्णू प्रसन्न होतात. अहोरात्र उपवासाने ब्रह्महत्येचे पाप नष्ट होते.

Verse 101

ततो गच्छेत्तु राजेंद्र तापसेश्वरमुत्तमम् । अमोहकमिति ख्यातं पितॄन्यस्तत्र तर्पयेत्

मग, हे राजेंद्र, तपस्व्यांचा उत्तम ईश्वर ‘अमोहक’ म्हणून ख्यात असलेल्या स्थानी जावे. तेथे पितरांचे तर्पण करावे।

Verse 102

पौर्णमास्याममावास्यां श्राद्धं कुर्याद्यथाविधि । तत्र स्नात्वा नरो राजन्पितृपिंडं तु दापयेत्

पौर्णिमा व अमावास्येला विधिपूर्वक श्राद्ध करावे। तेथे स्नान करून, हे राजन्, मनुष्याने पितरांसाठी पिंडदान करवावे।

Verse 103

गजरूपाः शिलास्तत्र तोयमध्ये प्रतिष्ठिताः । तस्मिंस्तु दापयेत्पिंडं वैशाखे तु विशेषतः

तेथे पाण्याच्या मध्यभागी गजरूप शिळा प्रतिष्ठित आहेत। त्या स्थानी पिंडदान करावे—विशेषतः वैशाख महिन्यात।

Verse 104

तृप्यंति पितरस्तावद्यावत्तिष्ठति मेदिनी । ततो गच्छेत राजेंद्र सिद्धेश्वरमनुत्तमम्

जोपर्यंत ही पृथ्वी टिकून आहे, तोपर्यंत पितर तृप्त राहतात। त्यानंतर, हे राजेंद्र, अनुपम सिद्धेश्वर तीर्थास जावे।

Verse 105

तत्र गत्वा तु राजेंद्र गणपत्यंतिकं व्रजेत् । ततो गच्छेत राजेंद्र लिंगो यत्र जनार्दनः

तेथे जाऊन, हे राजेंद्र, गणपतीच्या सान्निध्यात जावे। मग, हे राजेंद्र, जिथे लिंग आहे आणि जिथे जनार्दन विराजतात, त्या स्थानी जावे।

Verse 106

तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र विष्णुलोके महीयते । नर्मदादक्षिणेकूले तीर्थं परमशोभनम्

हे राजेंद्र, तेथे स्नान केल्याने मनुष्य विष्णुलोकी मान पावतो। नर्मदेच्या दक्षिण तीरावर ते परम शोभन तीर्थ आहे।

Verse 107

कामदेवः स्वयं तत्र तपस्तप्यत्यसौ महान् । दिव्यं वर्षसहस्रं तु शंकरं पर्युपासते

तेथेच महान कामदेव स्वतः तप आचरून दिव्य वर्षसहस्र काळ शंकराची उपासना करीत असतो।

Verse 108

समाधिपर्वदग्धस्तु शंकरेण महात्मना । श्वेतपर्वोपमश्चैव हुताशः शुक्लपर्वणि

महात्मा शंकराने समाधिपर्वतावर दग्ध केल्याने हुताश (अग्नी) शुक्लपक्षी श्वेत पर्वतासारखा झाला।

Verse 109

एते दग्धास्तु ते सर्वे कुसुमेश्वरसंस्थिताः । दिव्यवर्षसहस्रेण तुष्टस्तेषां महेश्वरः

ते सर्व दग्ध होऊन कुसुमेश्वरात निवास करू लागले; दिव्य वर्षसहस्रानंतर महेश्वर त्यांच्यावर प्रसन्न झाले।

Verse 110

उमया सहितो रुद्रस्तेषां तुष्टो वरप्रदः । विमोक्षयित्वा तान्सर्वान्नर्म्मदातटमास्थितान्

उमेसह रुद्र त्यांच्यावर प्रसन्न होऊन वरदाते झाले; त्या सर्वांना मुक्त करून ते नर्मदेच्या तटी स्थिर झाले।

Verse 111

तस्य तीर्थप्रभावेण पुनर्देवत्वमागतः । त्वत्प्रसादान्महादेव तीर्थं च भवतूत्तमम्

त्या तीर्थाच्या प्रभावाने त्याला पुन्हा देवत्व प्राप्त झाले; हे महादेव, तुमच्या कृपेने हे तीर्थही परम उत्तम होवो।

Verse 112

अर्धयोजनविस्तीर्णं तीर्थं दिक्षु समंततः । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा उपवासपरायणः

ते तीर्थ सर्व दिशांनी अर्धयोजनपर्यंत विस्तारलेले आहे। त्या तीर्थात स्नान करून मनुष्याने व्रतभावाने उपवासात तत्पर व्हावे।

Verse 113

कुसुमायुधरूपेण रुद्रलोके महीयते । वैश्वानरे यमेनैव कामदेवेन वायवे

रुद्रलोकी तो कुसुमायुधरूपाने पूजिला जातो. वैश्वानर (अग्नी) मध्ये तो यमरूपाने, आणि वायूमध्ये कामदेवरूपाने मान्य होतो.

Verse 114

तपस्तप्त्वा तु राजेंद्र तत्रैव च पुरागतैः । अंधोनस्य समीपे तु नातिदूरे तु तस्य वै

हे राजेंद्र! तेथे तप करून, आधीच आलेल्यांसह, ते अंधोनाच्या जवळ—त्या ठिकाणापासून फार दूर नाही—असे राहिले.

Verse 115

स्नानं दानं च तत्रैव भोजनं पिंडपातनम् । अग्निवेशे जले वापि अथवापि अनाशने

तेथेच स्नान व दान, तसेच भोजनदान व पिंडपातन करावे. हे कर्म अग्नीच्या सान्निध्यात, किंवा जलात, अथवा उपवासातही करता येते.

Verse 116

अनिवर्तिका गतिस्तस्य मृतस्याप्यर्द्धयोजने । त्रैयंबकेण तोयेन स्नापयेन्नरपुंगवः

त्या तीर्थापासून अर्धयोजनाच्या आत कोणी मरण पावला तरी त्याची गती अनिवर्तनीय होते. श्रेष्ठ पुरुषाने त्र्यंबकाच्या जलाने (देहास) स्नान घालावे.

Verse 117

अंधोनमूले दत्वा तु पिंडं चैव यथाविधि । पितरस्तस्य तृप्यंति यावच्चंद्र दिवाकरौ

अंधोनमूल वृक्षाच्या मुळाशी विधिपूर्वक पिंडदान केल्यास, चंद्र व सूर्य असेपर्यंत त्याचे पितर तृप्त राहतात।

Verse 118

उत्तरायणे तु संप्राप्ते तत्र स्नानं करोति यः । पुरुषो वापि स्त्री वापि वसेदायतने शुचिः

उत्तरायण प्राप्त झाल्यावर जो तेथे स्नान करतो—पुरुष असो वा स्त्री—तो शुचिर्भूत होऊन त्या पवित्र धामात वास करावा।

Verse 119

सिद्धेश्वरस्य देवस्य प्रभाते पूजनान्नरः । स तां गतिमवाप्नोति न तां सर्वैर्महामखैः

प्रभाती सिद्धेश्वर देवाचे पूजन केल्याने मनुष्य ती परम गती प्राप्त करतो, जी सर्व महायज्ञांनीही मिळत नाही।

Verse 120

यदा च तीर्थकालेन रूपवान्सुभगो भवेत् । मर्त्ये भवति राजासावासमुद्रांतगोचरे

तीर्थकाळाच्या शुभ प्रभावाने जेव्हा कोणी रूपवान व सुभग होतो, तेव्हा तो मर्त्यलोकी समुद्रसीमेपर्यंत पसरलेल्या राज्याचा राजा होऊन जन्म घेतो।

Verse 121

क्षेत्रपालं न पश्येच्च दंडपालं महाबलम् । वृथा तस्य भवेद्यात्रा अदृष्ट्वा कर्णकुंडलम्

जर कोणी क्षेत्रपाल व महाबली दंडपाल यांचे दर्शन घेतले नाही, आणि कर्णकुंडलही न पाहिले, तर त्याची यात्रा व्यर्थ ठरते।

Verse 122

एतत्तीर्थफलं ज्ञात्वा सर्वेदेवाः समागताः । मुंचंति पुष्पवृष्टिं तु स्तुवंति कुसुमेश्वरम्

या तीर्थाचे फळ जाणून सर्व देव एकत्र आले. त्यांनी पुष्पवृष्टी केली आणि कुसुमेश्वराची स्तुती केली.