Previous Verse
Next Verse

Shloka 102

The Origin of the Daṇḍaka Forest and Rāma’s Dharma-Judgment

Vulture vs. Owl

यथाप्राप्तं न ब्रुवते सर्वे तेऽनृतवादिनः । न वक्ति च श्रुतं यश्च कामात्क्रोधात्तथा भयात्

yathāprāptaṃ na bruvate sarve te'nṛtavādinaḥ | na vakti ca śrutaṃ yaśca kāmātkrodhāttathā bhayāt

जशी गोष्ट आहे तशी न बोलणारे सर्व असत्यवादी होत; आणि जो काम, क्रोध किंवा भयामुळे ऐकलेलेही सांगत नाही, तोही असत्याचा भागी ठरतो.

यथाas
यथा:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (as)
प्राप्तम्what has occurred; as received
प्राप्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्र+आप् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘यथाप्राप्तम्’ = क्रियाविशेषणवत् (as obtained/according to what has occurred)
not
:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
ब्रुवतेthey speak
ब्रुवते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अनृतवादिनःspeakers of falsehood; liars
अनृतवादिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक) + वादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अनृतस्य वादी = speaker of untruth)
not
:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
वक्तिhe speaks
वक्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
and
:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
श्रुतम्what was heard
श्रुतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्रु (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘that which is heard’
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (he who)
and
:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
कामात्from desire; due to lust
कामात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/अपादान), एकवचन
क्रोधात्from anger; due to anger
क्रोधात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
तथाlikewise; also
तथा:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकार/समुच्चयार्थ (likewise/also)
भयात्from fear; due to fear
भयात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

Unspecified (narrative/ethical instruction within the chapter context)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

Sandhi Resolution Notes: यथा+प्राप्तम्→यथाप्राप्तम्; ते+अनृतवादिनः→तेऽनृतवादिनः; कामात्+क्रोधात्→कामात्क्रोधात्

FAQs

It teaches satya (truthfulness): one should speak things as they are and honestly report what one has heard; withholding truth due to desire, anger, or fear is treated as falsehood.

Yes. The verse frames not speaking what is known/heard—when motivated by desire, anger, or fear—as a form of anṛta (untruth), not merely neutral silence.

It advises truthful communication and integrity in testimony or reporting, avoiding distortion or suppression of facts for personal gain, retaliation, or intimidation.