Adhyaya 50

रामाच्या अश्वमेध यज्ञकाळात शत्रुघ्नाला कळते की यज्ञाचा अश्व पकडला गेला आहे आणि त्याच्या सैनिकांचा अपमान झाला आहे. क्रोध उसळतो; पण मंत्री सुमती दूत-नीतीची आठवण करून देतात—जिथे बळ अपुरे पडते तिथे दूताचे वचन कार्य साधू शकते। मग शत्रुघ्न वानरराज वालीचा पुत्र अङ्गद/हरिश्वर याला दूत करून जवळच्या कुण्डला नगरीकडे पाठवतो. तेथे धर्मनिष्ठ क्षत्रिय राजा सुरथ राज्य करीत असून तो रामचरणभक्तीत प्रसिद्ध आहे. सभेत दूत आपली ओळख सांगतो; अश्वाच्या प्रश्नावर वाद वाढतो आणि अश्व परत न दिल्यास घोर युद्ध व विनाश होईल अशी चेतावणी दिली जाते। अङ्गद सुरथाचा गर्व उतरवून शत्रुघ्नाचे पराक्रम व वानरांची रामनिष्ठा सांगतो आणि शरणागती व अश्व-प्रत्यर्पणाची मागणी करतो. अध्यायाचा निष्कर्ष असा की रामाप्रती धर्मयुक्त शरणागती हाच श्रेष्ठ उपाय, आणि दूत-संदेशानेच निर्णय शत्रुघ्नापर्यंत पोहोचतो।