Previous Verse
Next Verse

Padma Purana — Bhumi Khanda, Shloka 5

Manifestation of the Śrī Vāsudeva Hymn in the Glory of Guru-tīrtha

Cyavana Narrative within the Vena Episode

वासुदेवाभिधानं चाप्रमेयं पुण्यवर्द्धनम् । सोऽवगम्य पितुः सर्वं विज्वलः पक्षिणांवरः

vāsudevābhidhānaṃ cāprameyaṃ puṇyavarddhanam | so'vagamya pituḥ sarvaṃ vijvalaḥ pakṣiṇāṃvaraḥ

त्याने वासुदेवाचे अप्रमेय व पुण्यवर्धक पवित्र नाम जाणले; आणि पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ विज्वलाने पित्याकडून सर्व काही अवगत केले.

वासुदेवाभिधानम्the appellation/name of Vāsudeva
वासुदेवाभिधानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवासुदेव + अभिधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (वासुदेवस्य अभिधानम्)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
अप्रमेयम्immeasurable
अप्रमेयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + प्रमेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास/नञ्-प्रत्ययार्थ (not measurable); विशेषणम्
पुण्यवर्द्धनम्increasing merit
पुण्यवर्द्धनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य + वर्द्धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पुण्यस्य वर्द्धनम्)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अवगम्यhaving understood
अवगम्य:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअव + √गम् (गम् गतौ) (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive): ‘having understood/known’
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विज्वलःVijvala
विज्वलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविज्वल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पक्षिणाम्of birds
पक्षिणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
वरःthe best
वरः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पक्षिणाम् इति षष्ठी-सम्बन्धेन ‘श्रेष्ठः’

Narrator (within the Purāṇic frame dialogue, likely Pulastya speaking to Bhīṣma in the Bhūmi-khaṇḍa)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes: चाप्रमेयं = च + अप्रमेयम्; सोऽवगम्य = सः + अवगम्य (विसर्ग-सन्धिः).

V
Vāsudeva
V
Vijvala

FAQs

It indicates that the Lord’s name (Vāsudeva) is beyond quantification in power and significance; its spiritual efficacy cannot be fully measured by ordinary standards.

By describing Vāsudeva’s name as “puṇyavardhana” (merit-increasing), it underscores devotion through remembrance/recitation of the divine name as a direct, accessible practice.

It highlights the value of learning through proper guidance and lineage—receiving instruction from a trustworthy teacher/elder to gain clear understanding.