Adhyaya 95

Verse 1

सुबाहुरुवाच । स्वर्गस्य मे गुणान्ब्रूहि सांप्रतं द्विजसत्तम । एतत्सर्वं द्विजश्रेष्ठ करिष्यामि स्वभाविकम्

सुबाहु म्हणाला—हे द्विजसत्तम, आता मला स्वर्गाचे गुण सांगा. हे द्विजश्रेष्ठ, मी हे सर्व स्वभावानुसार योग्य रीतीने करीन।

Verse 2

जैमिनिरुवाच । नंदनादीनि रम्याणि दिव्यानि विविधानि च । तत्रोद्यानानि पुण्यानि सर्वकामयुतानि च

जैमिनी म्हणाला—नंदन इत्यादी रम्य उपवने दिव्य व विविध आहेत. तेथे पुण्य उद्यानेही आहेत, जी सर्व कामनांनी युक्त आहेत।

Verse 3

सर्वकामफलैर्वृक्षैः शोभनानि समंततः । विमानानि सुदिव्यानि सेवितान्यप्सरोगणैः

सर्वत्र सर्वकामफल देणाऱ्या वृक्षांनी शोभणारी अतिदिव्य विमाने होती; त्यांची सेवा अप्सरागण करीत होते।

Verse 4

सर्वत्रैव विचित्राणि कामगानि वशानि च । तरुणादित्यवर्णानि मुक्ताजालांतराणि च

तेथे सर्वत्र अद्भुत दिव्य वस्तू होत्या—इच्छेनुसार चालणाऱ्या, पूर्ण वश असणाऱ्या; उगवत्या सूर्याच्या वर्णासारख्या तेजस्वी, आणि मोत्यांच्या जाळ्यांनी अलंकृत।

Verse 5

चंद्रमंडलशुभ्राणि हेमशय्यासनानि च । सर्वकामसमृद्धाश्च सर्वदुःखविवर्जिताः

चंद्रमंडळासारखी उज्ज्वल सोन्याची शय्या व आसने तेथे आहेत; ते सर्व इच्छांनी समृद्ध आणि सर्व दुःखांपासून मुक्त आहेत।

Verse 6

नराः सुकृतिनस्तेषु विचरंति यथा भुवि । न तत्र नास्तिका यांति न स्तेना नाजितेंद्रियाः

त्या लोकात पुण्यशील पुरुष पृथ्वीवर जसे सहज फिरतात तसेच तेथेही फिरतात। तेथे नास्तिक, चोर, आणि इंद्रिय-असंयमी लोक जात नाहीत।

Verse 7

न नृशंसा न पिशुना न कृतघ्ना न मानिनः । सत्यास्तपःस्थिताः शूरा दयावंतः क्षमापराः

तेथे न क्रूर, न चुगलखोर, न कृतघ्न, न अहंकारी असतात. ते सत्यवादी, तपात स्थित, शूर, दयाळू आणि क्षमाशील असतात।

Verse 8

यज्वानो दानशीलाश्च तत्र गच्छंति ते नराः । न रोगो न जरामृत्युर्न शोको न हिमातपौ

जे यज्ञ करणारे आणि दानशील आहेत ते नर तेथे जातात. तेथे न रोग, न जरा-मृत्यू, न शोक, आणि न थंडी-उन्हाचा त्रास असतो।

Verse 9

न तत्र क्षुत्पिपासा च कस्य ग्लानिर्न विद्यते । एते चान्ये च बहवो गुणाः स्वर्गस्य भूपते

तेथे कोणालाही भूक-प्यास लागत नाही, आणि कोणालाही ग्लानी (थकवा) होत नाही। हे भूपते, हे व इतर अनेक गुण स्वर्गाचे आहेत।

Verse 10

दोषास्तत्रैव ये संति ताञ्छृणुष्व च सांप्रतम् । शुभस्य कर्मणः कृत्स्नं फलं तत्रैव भुज्यते

आता तेथे जे दोष आहेत तेही ऐक. शुभ कर्माचे संपूर्ण फळ तेथेच भोगले जाते.

Verse 11

न चात्र क्रियते भूयः सोऽत्र दोषो महान्स्मृतः । असंतोषश्च भवति दृष्ट्वा दीप्तां परां श्रियम्

आणि तेथे पुन्हा कोणतेही नवे प्रयत्न केले जात नाहीत—हा मोठा दोष मानला आहे. दुसऱ्याची तेजस्वी, परम श्री पाहून असंतोषही उत्पन्न होतो.

Verse 12

सुखव्याप्तमनस्कानां सहसा पतनं तथा । इह यत्क्रियते कर्म फलं तत्रैव भुज्यते

सुखभोगात गुंतलेल्या मनांचा अचानक पतन होतो. आणि येथे जे कर्म केले जाते, त्याचे फळ याच ठिकाणी (याच जन्मात) भोगावे लागते.

Verse 13

कर्मभूमिरियं राजन्फलभूमिरसौ स्मृता । सुबाहुरुवाच । महांतस्तु इमे दोषास्त्वया स्वर्गस्य कीर्तिताः

हे राजन्, ही ‘कर्मभूमी’ म्हणून ओळखली जाते आणि ती (परलोकातील) ‘फलभूमी’ म्हणून स्मरली जाते. सुबाहु म्हणाला—तुम्ही स्वर्गाचे हेच महान दोष वर्णिले आहेत.

Verse 14

निर्दोषाः शाश्वता येन्ये तांस्त्वं लोकान्वद द्विज । जैमिनिरुवाच । आब्रह्मसदनादेव दोषाः संति च वै नृप

द्विज म्हणाला—हे द्विज, जे अन्य लोक निर्दोष व शाश्वत आहेत ते मला सांगावे। जैमिनी म्हणाले—हे नृपा, ब्रह्मसदनापर्यंतही दोष खरोखर आहेत।

Verse 15

अतएव हि नेच्छंति स्वर्गप्राप्तिं मनीषिणः । आब्रह्मसदनादूर्ध्वं तद्विष्णोः परमं पदम्

म्हणूनच मनीषीजन स्वर्गप्राप्तीची इच्छा करीत नाहीत; कारण ब्रह्मसदनाच्या पलीकडे विष्णूचे परम पद आहे।

Verse 16

शुभं सनातनं ज्योतिः परंब्रह्मेति तद्विदुः । न तत्र मूढा गच्छंति पुरुषा विषयात्मकाः

विद्वान त्यास शुभ, सनातन ज्योती—परब्रह्म—असे जाणतात; विषयासक्त मूढ पुरुष तेथे जात नाहीत।

Verse 17

दंभमोहभयद्रोह क्रोधलोभैरभिद्रुताः । निर्ममा निरहंकारा निर्द्वंद्वास्संयतेंद्रियाः

दंभ, मोह, भय, द्रोह, क्रोध व लोभ यांनी ग्रस्त होऊन ते ममता-रहित, अहंकार-रहित, द्वंद्वातीत व इंद्रियनिग्रही होतात।

Verse 18

ध्यानयोगरताश्चैव तत्र गच्छंति साधवः । एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि

ध्यानयोगात रत साधुजनच तेथे जातात. तू मला जे विचारलेस ते सर्व मी तुला सांगितले आहे.

Verse 19

एवं स्वर्गगुणं श्रुत्वा सुबाहुः पृथिवीपतिः । तमुवाच महात्मानं जैमिनिं वदतांवरम्

अशा रीतीने स्वर्गाचे गुण ऐकून पृथ्वीपति राजा सुबाहूने वाणीमध्ये श्रेष्ठ अशा महात्मा जैमिनींना संबोधिले।

Verse 20

सुबाहुरुवाच । नाहं स्वर्गं गमिष्यामि न चैवेच्छाम्यहं मुने । यस्माच्च पतनं प्रोक्तं तत्कर्म न करोम्यहम्

सुबाहू म्हणाला—हे मुने, मी स्वर्गाला जाणार नाही, आणि त्याची इच्छा देखील करीत नाही। ज्यामुळे पतन होते असे सांगितले आहे, ते कर्म मी करीत नाही।

Verse 21

दानमेकं महाभाग नाहं दास्येकदाध्रुवम् । दानाच्च फललोभाच्च तस्मात्पतति वै नरः

हे महाभाग, मी केवळ एकदाच दान देणार नाही—निश्चितच नाही। कारण दानात फलाची लोभना असेल तर मनुष्य धर्मातून पतित होतो।

Verse 22

इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा सुबाहुः पृथिवीपतिः । ध्यानयोगेन देवेशं यजिष्ये कमलाप्रियम्

असे बोलून धर्मात्मा पृथ्वीपति सुबाहू म्हणाला—ध्यानयोगाने मी देवेश, कमलाप्रिय भगवंताची उपासना करीन।

Verse 23

दाहप्रलयसंवर्जं विष्णुलोकं व्रजाम्यहम् । जैमिनिरुवाच । सत्यमुक्तं त्वया भूप सर्वश्रेयः समाकुलम्

मी अग्निदाहजन्य प्रलयापलीकडील विष्णुलोकास जातो. जैमिनी म्हणाले—हे भूप, तू सत्य बोललास; हे वचन सर्वश्रेष्ठ कल्याणाने परिपूर्ण आहे।

Verse 24

राजानो धर्मशीलाश्च महायज्ञैर्यजंति ते । सर्वदानानि दीयंते यज्ञेषु नृपनंदन

हे नृपनंदना! जे राजे धर्मशील असतात ते महायज्ञांचे अनुष्ठान करतात; आणि त्या यज्ञांत सर्व प्रकारची दाने दिली जातात।

Verse 25

आदावन्नं तु यज्ञेषु वस्त्रं तांबूलमेव च । कांचनं भूमिदानं च गोदानं प्रददंति च

यज्ञाच्या आरंभी ते अन्न, वस्त्र आणि तांबूल अर्पण करतात; तसेच सुवर्ण, भूमिदान आणि गोदानही देतात।

Verse 26

सुयज्ञैर्वैष्णवं लोकं ते प्रयांति नरोत्तमाः । दानेन तृप्तिमायांति संतुष्टाः संति भूमिपाः

सुयज्ञांद्वारे ते श्रेष्ठ पुरुष वैष्णव लोकास जातात; आणि दानामुळे राजे तृप्त होऊन सदैव संतुष्ट राहतात।

Verse 27

तपस्विनो महात्मानो नित्यमेवं यजंति ते । सुभिक्षां याचयित्वा तु स्वस्थानं तु समागताः

तपस्वी महात्मे नित्य असेच यजन-पूजन करतात; आणि सुभिक्षाची याचना करून आपल्या निवासस्थानी परत आले।

Verse 28

भिक्षार्थं तस्य भागानि प्रकुर्वंति च भूपते । ब्राह्मणाय विभागैकं गोग्रासं तु महामते

हे भूपते! भिक्षेसाठी ते त्याचे भाग पाडतात; हे महामते, एक वाटा ब्राह्मणासाठी आणि एक घास गाईसाठी वेगळा ठेवतात।

Verse 29

सुपार्श्ववर्तिनां चैकं प्रयच्छंति तपोधनाः । तस्यान्नस्य प्रदानेन फलं भुंजंति मानवाः

तपोधन ऋषी जवळ उभ्या असलेल्यांनाही एक भाग देतात. त्या अन्नदानाने मनुष्य त्याचे पुण्यफळ भोगतात.

Verse 30

क्षुधातृषाविहीनास्ते विष्णुलोकं व्रजंति वै । तस्मात्त्वमपि राजेंद्र देहि न्यायार्जितं धनम्

ते भूक व तहानरहित होऊन निश्चयाने विष्णुलोकास जातात. म्हणून, हे राजेंद्र, तूही न्यायाने मिळविलेले धन दान कर.

Verse 31

दानाज्ज्ञानं ततः प्राप्य ज्ञानात्सिद्धिं प्रयास्यति । य इदं शृणुयान्मर्त्यः पुण्याख्यानमनुत्तमम्

दानातून ज्ञान प्राप्त होते; आणि ज्ञान मिळाल्यावर सिद्धीकडे प्रगती होते. जो मर्त्य हे अनुपम पुण्याख्यान ऐकतो, तोही फल प्राप्त करतो.

Verse 32

तस्य सर्वार्थसिद्धिः स्यात्पापं सर्वं विलीयते । विमुक्तः सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं सगच्छति

त्याची सर्वार्थसिद्धी होते आणि सर्व पाप विलीन होतात. तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन विष्णुलोकास जातो.

Verse 95

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे पंचनवतितमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीपद्मपुराणातील भूमिखंडात वेनोपाख्यानांतर्गत गुरुतीर्थ व च्यवनचरित्र विषयक पंचाण्णवावा अध्याय समाप्त झाला.