Adhyaya 80

Verse 1

पिप्पल उवाच । कामकन्यां यदा राजा उपयेमे द्विजोत्तम । किं चक्राते तदा ते द्वे पूर्वभार्ये सुपुण्यके

पिप्पल म्हणाला—हे द्विजोत्तम! राजा जेव्हा कामकन्येशी विवाह करून तिला स्वीकारले, तेव्हा त्या दोन पूर्वपत्नी—अतिशय पुण्यवती—त्या वेळी काय करू लागल्या?

Verse 2

देवयानी महाभागा शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी । तयोश्चरित्रं तत्सर्वं कथयस्व ममाग्रतः

महाभागा देवयानी आणि वृषपर्वणाची कन्या शर्मिष्ठा—त्या दोघींचे संपूर्ण चरित्रवृत्त माझ्यासमोर सविस्तर सांगावे.

Verse 3

सुकर्मोवाच । यदानीता कामकन्या स्वगृहं तेन भूभुजा । अत्यर्थं स्पर्धते सा तु देवयानी मनस्विनी

सुकर्मा म्हणाला—राजाने कामकन्येला आपल्या गृहात आणले तेव्हा मनस्विनी देवयानी अत्यंत ईर्ष्या व स्पर्धेने व्याकुळ झाली.

Verse 4

तस्यार्थे तु सुतौ शप्तौ क्रोधेनाकुलितात्मना । शर्मिष्ठां च समाहूय शब्दं चक्रे यशस्विनी

त्याच कारणाने क्रोधाने व्याकुळ झालेल्या मनाने तिने आपल्या दोन्ही पुत्रांना शाप दिला; आणि यशस्विनीने शर्मिष्ठेला बोलावून मोठ्या स्वरात उद्गार काढले.

Verse 5

रूपेण तेजसा दानैः सत्यपुण्यव्रतैस्तथा । शर्मिष्ठा देवयानी च स्पर्धेते स्म तया सह

रूप, तेज, दान, तसेच सत्य-पुण्यव्रत यांमध्ये—शर्मिष्ठा आणि देवयानी तिच्याशी स्पर्धा करीत असत.

Verse 6

दुष्टभावं तयोश्चापि साऽज्ञासीत्कामजा तदा । राज्ञे सर्वं तया विप्र कथितं तत्क्षणादिह

तेव्हा कामजेला त्या दोघांचा दुष्ट हेतू कळला। हे विप्र, तिने तत्क्षणी येथील सर्व वृत्तांत राजाला सांगितला।

Verse 7

अथ क्रुद्धो महाराजः समाहूयाब्रवीद्यदुम् । शर्मिष्ठा वध्यतां गत्वा शुक्रपुत्री तथा पुनः

मग महाराज क्रुद्ध होऊन यदूला बोलावून म्हणाला—“जा, शर्मिष्ठेचा वध कर; तसेच शुक्राची कन्याही (वध कर).”

Verse 8

सुप्रियं कुरु मे वत्स यदि श्रेयो हि मन्यसे । एवमाकर्ण्य तत्तस्य पितुर्वाक्यं यदुस्तदा

“वत्सा, जर तुला स्वतःचे श्रेय हवे असेल तर मला जे अत्यंत प्रिय आहे ते कर.” पित्याचे हे वचन ऐकून यदू तेव्हा (उत्तर देऊ लागला/कृतीस प्रवृत्त झाला).

Verse 9

प्रत्युवाच नृपेंद्रं तं पितरं प्रति मानद । नाहं तु घातये तात मातरौ दोषवर्जिते

मान देणारा यदू त्या नृपेंद्र पित्याला म्हणाला: “तात, दोषरहित माता-पित्याचा वध मी करविणार नाही.”

Verse 10

मातृघाते महादोषः कथितो वेदपंडितैः । तस्माद्घातं महाराज एतयोर्न करोम्यहम्

वेदपंडितांनी सांगितले आहे की मातृहत्येचा महादोष होतो. म्हणून, हे महाराज, या दोघांचा वध मी करणार नाही.

Verse 11

दोषाणां तु सहस्रेण माता लिप्ता यदा भवेत् । भगिनी च महाराज दुहिता च तथा पुनः

हे महाराज, जेव्हा माता सहस्र दोषांनी लिप्त होते, तेव्हा भगिनी व दुहिता ह्याही पुनः तशाच कलुषित मानल्या जातात।

Verse 12

पुत्रैर्वा भ्रातृभिश्चैव नैव वध्या भवेत्कदा । एवं ज्ञात्वा महाराज मातरौ नैव घातये

पुत्रांनी वा भावांनीही ती कधीच वध्य ठरत नाही। हे जाणून, हे महाराज, त्या दोन्ही मातांचा वध करू नकोस।

Verse 13

यदोर्वाक्यं तदा श्रुत्वा राजा क्रुद्धो बभूव ह । शशाप तं सुतं पश्चाद्ययातिः पृथिवीपतिः

त्या वेळी यदूचे वचन ऐकून राजा क्रुद्ध झाला. मग पृथ्वीपति ययातीने आपल्या त्या पुत्राला शाप दिला।

Verse 14

यस्मादाज्ञाहता त्वद्य त्वया पापि समोपि हि । मातुरंशं भजस्व त्वं मच्छापकलुषीकृतः

आज माझ्या आज्ञेने तू दंडित झालास—पापी असूनही माझ्यासमानच आहेस—म्हणून माझ्या शापाने कलुषित होऊन आता मातृभागाचा अंश भोग।

Verse 15

एवमुक्त्वा यदुं पुत्रं ययातिः पृथिवीपतिः । पुत्रं शप्त्वा महाराजस्तया सार्द्धं महायशाः

असे पुत्र यदूला सांगून पृथ्वीपति ययातीने पुत्राला शाप दिला; आणि तो महायशस्वी महाराज तिच्यासह तेथून निघून गेला।

Verse 16

रमते सुखभोगेन विष्णोर्ध्यानेन तत्परः । अश्रुबिंदुमतीसा च तेन सार्द्धं सुलोचना

विष्णूच्या ध्यानात तत्पर व त्याच्यावर समर्पित होऊन तो सुखभोगात रमला; आणि सुलोचना अश्रुबिंदुमतीही त्याच्यासह आनंदित झाली।

Verse 17

बुभुजे चारुसर्वांगी पुण्यान्भोगान्मनोनुगान् । एवं कालो गतस्तस्य ययातेस्तु महात्मनः

चारुसर्वांगी त्या स्त्रीने मनास अनुरूप, पुण्यदायक भोगांचा उपभोग केला; अशा रीतीने महात्मा ययातीचा काळ सरत गेला।

Verse 18

अक्षया निर्जराः सर्वा अपरास्तु प्रजास्तथा । सर्वे लोका महाभाग विष्णुध्यानपरायणाः

सर्व देव अक्षय आहेत आणि इतर प्रजाही तशाच आहेत; हे महाभाग, सर्व लोक विष्णूच्या ध्यानात परायण आहेत।

Verse 19

तपसा सत्यभावेन विष्णोर्ध्यानेन पिप्पल । सर्वे लोका महाभाग सुखिनः साधुसेवकाः

तप, सत्यभाव आणि विष्णूध्यान यांद्वारे, हे पिप्पल—हे महाभाग, सर्व लोक सुखी होऊन साधूंच्या सेवेत रत होतात।

Verse 80

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रेऽशीतितमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या भूमिखंडात वेनोपाख्यानांतर्गत मातापितृतीर्थवर्णन व ययातिचरित्र असलेला ऐंशीवा अध्याय समाप्त झाला।