Adhyaya 60

Verse 1

कृकल उवाच । कथं मे जायते सिद्धिः कथं पितृविमोचनम् । एतन्मे विस्तरेणापि धर्मराज वदाधुना

कृकल म्हणाला—“मला सिद्धी कशी प्राप्त होईल आणि माझ्या पितरांचे विमोचन कसे होईल? हे धर्मराज, हे मला आता विस्ताराने सांगा.”

Verse 2

धर्म उवाच । गच्छ गेहं महाभाग त्वां विना दुःखमाचरत् । संबोधय त्वं सुकलां स्वपत्नीं धर्मचारिणीम्

धर्म म्हणाला—“हे महाभाग, घरी जा. तुझ्याविना ती दुःखाने दिवस काढीत आहे. तू आपल्या धर्मचारिणी पत्नी सुकलाला धीर दे.”

Verse 3

श्राद्धदानं गृहं गत्वा तस्या हस्तेन वै कुरु । स्मृत्वा पुण्यानि तीर्थानि यजस्व त्वं सुरोत्तमान्

तिच्या घरी जाऊन तिच्याच हाताने श्राद्धदान कर. पुण्य तीर्थांचे स्मरण करून तू श्रेष्ठ देवांचे पूजन कर.

Verse 4

तीर्थयात्राकृता सिद्धिस्तव चैव भविष्यति । भार्यां विना तु यो लोके धर्मं साधितुमिच्छति

तीर्थयात्रेने होणारी सिद्धी तुलाही नक्कीच प्राप्त होईल. पण या लोकी जो कोणी पत्नीविना धर्म साधू इच्छितो—

Verse 5

स गार्हस्थ्यं विलोप्यैव एकाकी विचरेद्वनम् । विफलो जायते लोके तं न मन्यंति देवताः

जो गृहस्थधर्म सोडून एकटा वनात भटकतो, तो या लोकी निष्फळ ठरतो; देवताही त्याचा मान राखत नाहीत।

Verse 6

यज्ञाः सिद्धिं तदायांति यदा स्याद्गृहिणी गृहे । एकाकी स समर्थो न धर्मार्थसाधनाय च

घरात गृहिणी असली की यज्ञांना सिद्धी प्राप्त होते; एकटा पुरुष धर्म व अर्थसाधन करण्यास समर्थ नसतो।

Verse 7

विष्णुरुवाच । एवमुक्त्वा च तं वैश्यं गतो धर्मो यथागतम् । कृकलोपि स धर्मात्मा स्वगृहं प्रतिप्रस्थितः

विष्णू म्हणाले—त्या वैश्याला असे सांगून धर्म जसा आला तसाच परत गेला; आणि धर्मात्मा कृकलही आपल्या घरी निघाला।

Verse 8

स्वगृहं प्राप्य मेधावी दृष्ट्वा तां च पतिव्रताम् । सार्थवाहेन तेनापि स्वस्थानं प्राप्य बुद्धिमान्

स्वगृही पोहोचून त्या मेधावीने त्या पतिव्रतेचे दर्शन घेतले; आणि तो बुद्धिमान सार्थवाहही आपल्या ठिकाणी परतला।

Verse 9

तया समागतं दृष्ट्वा भर्तारं धर्मकोविदम् । कृतं सुमंगलं पुण्यं भर्तुरागमने तदा

धर्मकोविद पती परत आल्याचे पाहून तिने त्या वेळी पतीच्या आगमनासाठी पुण्य व सुमंगल कर्म केले।

Verse 10

समाचष्ट स धर्मात्मा धर्मस्यापि विचेष्टितम् । समाकर्ण्य महाभागा भर्तुर्वाक्यं मुदावहम्

तो धर्मात्मा पुरुषाने धर्माच्या सूक्ष्म आचरणाचेही वर्णन केले. महाभागा पत्नीने पतीचे आनंददायक वचन ऐकून सावधपणे ते मनात धारण केले.

Verse 11

धर्मवाक्यं प्रशस्याथ अनुमेने च तं तथा । विष्णुरुवाच । अथो स कृकलो वैश्यस्तया सार्धं सुपुण्यकम्

धर्मवचनांची प्रशंसा करून त्याने तसेच अनुमती दिली. विष्णू म्हणाले—मग कृकल नावाचा वैश्य तिच्यासह अत्यंत पुण्यकर्म करू लागला.

Verse 12

चकार श्रद्धया श्राद्धं देवतागृहसंस्थितः । पितरो देव गंधर्वा विमानैश्च समागताः

देवालयात बसून त्याने श्रद्धेने श्राद्ध केले. तेव्हा पितर, देव आणि गंधर्व विमानांतून तेथे येऊन पोहोचले.

Verse 13

तुष्टुवुस्तौ महात्मानौ दंपती मुनयस्तथा । अहं चापि तथा ब्रह्मा देव्यायुक्तो महेश्वरः

तेव्हा मुनींनी त्या दोन्ही महात्मा दांपत्याची—पती-पत्नीची—स्तुती केली; तसेच माझ्याकडून, ब्रह्म्याकडून आणि देवीसह महेश्वराकडूनही स्तुती झाली.

Verse 14

सर्वे देवाः सगंधर्वा विमानैश्च समागताः । अहमेव ततो ब्रह्मा देव्यायुक्तो महेश्वरः

सर्व देव गंधर्वांसह विमानांतून तेथे आले. त्यानंतर मी स्वतः ब्रह्मा-रूपाने आणि देवीसह महेश्वर-रूपानेही तेथे प्रकट झालो.

Verse 15

सर्वे देवाः सगंधर्वास्तस्याः सत्येन तोषिताः । ऊचुश्च तौ महात्मानौ धर्मज्ञौ सत्यपंडितौ

तिच्या सत्यनिष्ठेमुळे गंधर्वांसह सर्व देव प्रसन्न झाले; आणि धर्मज्ञ व सत्यपंडित अशा त्या दोन्ही महात्म्यांना उद्देशून ते बोलले।

Verse 16

भार्यया सह भद्रं ते वरं वरय सुव्रत । कृकल उवाच । कस्य पुण्यप्रसंगेन तपसश्च सुरोत्तमाः

“सुव्रता, तुझे कल्याण असो; पत्नीसमवेत वर माग.” कृकल म्हणाला—“हे सुरोत्तमांनो, कोणाच्या पुण्यसंगाने आणि कोणत्या तपश्चर्येने तुम्ही प्रसन्न/प्राप्य होता?”

Verse 17

सभार्याय वरं दातुं भवंतो हि समागताः । इंद्र उवाच । एषा सती महाभागा सुकला चारुमंगला

“तुम्ही माझ्या पत्नीसमवेत मला वर देण्यासाठीच येथे जमला आहात.” इंद्र म्हणाला—“ही सती स्त्री महाभाग्यवती—सर्वांगसुशोभित व रम्य-मंगलयुक्त आहे.”

Verse 18

अस्याः सत्येन तुष्टाः स्म दातुकामा वरं तव । समासेन तु तत्प्रोक्तं पूर्ववृत्तांतमेव च

तिच्या सत्यामुळे आम्ही संतुष्ट आहोत आणि तुला वर देण्यास इच्छुक आहोत. थोडक्यात हेच सांगितले; तसेच पूर्ववृत्तांतही तसाच कथन झाला।

Verse 19

तस्याश्चरितमाहात्म्यं श्रुत्वा भर्ता स हर्षितः । तया सह स धर्मात्मा हर्षव्याकुललोचनः

तिच्या चरित्राचे अद्भुत माहात्म्य ऐकून तिचा पती आनंदित झाला. तो धर्मात्मा तिच्यासह, हर्षाने व्याकुळ झालेल्या नेत्रांनी, परमानंदात मग्न झाला।

Verse 20

ननाम देवताः सर्वा उवाच च पुनः पुनः । यदि तुष्टा महाभागा त्रयो देवाः सनातनाः

सर्व देवतांनी नमस्कार केला, आणि तो पुन्हा पुन्हा म्हणाला— “जर महाभाग, सनातन असे ते त्रयो देव प्रसन्न असतील…”

Verse 21

अन्ये च ऋषयः पुण्याः कृपां कृत्वा ममोपरि । जन्मजन्मनि देवानां भक्तिमेवं करोम्यहम्

आणि अन्य पुण्य ऋषींनी माझ्यावर कृपा करून (हा वर दिला)— मी जन्मोजन्मी देवांची अशीच भक्ती करीत राहीन।

Verse 22

धर्मसत्यरतिः स्यान्मे भवतां हि प्रसादतः । पश्चाद्धि वैष्णवं लोकं सभार्यश्च पितामहैः

तुमच्या प्रसादाने माझ्यात धर्म व सत्याची रती होवो; आणि पुढे मी पत्नीसमवेत व पितामहांसह वैष्णव लोक प्राप्त करो।

Verse 23

गंतुमिच्छाम्यहं देवा यदि तुष्टा महौजसः । देवा ऊचुः । एवमस्तु महाभाग सर्वमेव भविष्यति

“हे देवांनो, महौजस्वी तुम्ही प्रसन्न असाल तर मी प्रस्थान करू इच्छितो.” देव म्हणाले— “एवमस्तु, महाभाग; सर्व काही नक्की होईल.”

Verse 24

पुष्पवृष्टिं ततश्चक्रुस्तयोरुपरि भूपते । जगुर्गीतं महापुण्यं ललितं सुस्वरं ततः

त्यानंतर, हे भूपते, त्यांनी त्या दोघांवर पुष्पवृष्टी केली; मग त्यांनी अतिपुण्य, ललित व मधुर स्वरांचे गीत गायिले।

Verse 25

गंधर्वा गीततत्त्वज्ञा ननृतुश्चाप्सरोगणाः । ततो देवाः सगंधर्वाः स्वंस्वं स्थानं नृपोत्तम

गीततत्त्व जाणणारे गंधर्व गाऊ लागले आणि अप्सरांचे समूह नृत्य करू लागले। मग गंधर्वांसह देव, हे नृपोत्तम, आपापल्या धामास परत गेले।

Verse 26

वरं दत्वा प्रजग्मुस्ते स्तूयमानाः पतिव्रताम् । नारीतीर्थं समाख्यातमन्यत्किंचिद्वदामि ते

वर देऊन ते त्या पतिव्रतेची स्तुती करीत निघून गेले। ‘नारीतीर्थ’ म्हणून प्रसिद्ध तीर्थाचे वर्णन झाले; आता तुला आणखी काही सांगतो.

Verse 27

एतत्ते सर्वमाख्यातं पुण्याख्यानमनुत्तमम् । यः शृणोति नरो राजन्सर्वपापैः प्रमुच्यते

हे राजन्, ही अनुपम पुण्यकथा मी तुला पूर्णपणे सांगितली. जो मनुष्य ती ऐकतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो.

Verse 28

श्रद्धया शृणुते नारी सुकलाख्यानमुत्तमम् । सौभाग्येन तु सत्येन पुत्रपौत्रैर्न मुच्यते

जी स्त्री श्रद्धेने सुकलेची उत्तम कथा ऐकते, ती सौभाग्ययुक्त होते; खरेच, ती पुत्र-पौत्रांपासून वंचित होत नाही.

Verse 29

मोदते धनधान्येन सहभर्त्रा सुखी भवेत् । पतिव्रता भवेत्सा च जन्मजन्मनि नान्यथा

ती धन-धान्याने आनंदित होते आणि पतीसह सुखाने राहते. ती जन्मोजन्मी पतिव्रता होते—याव्यतिरिक्त नाही.

Verse 30

ब्राह्मणो वेदविद्वांश्च क्षत्रियो विजयी भवेत् । धनधान्यं भवेच्चैव वैश्यगेहे न संशयः

ब्राह्मण वेदविद्वान होतो, क्षत्रिय विजयी होतो. वैश्याच्या घरी धन-धान्याची समृद्धी निश्चयाने होते—यात संशय नाही.

Verse 31

धर्मज्ञो जायते राजन्सदाचारः सुखी भवेत् । शूद्र सुःखमवाप्नोति पुत्रपौत्रैः प्रवर्धते

हे राजन्, मनुष्य धर्मज्ञ होतो; सदाचाराने सुखी होतो. शूद्रही सुख प्राप्त करतो आणि पुत्र-पौत्रांनी वाढतो.

Verse 32

विपुला जायते लक्ष्मीर्धनधान्यैरलंकृता

धन-धान्याने अलंकृत अशी विपुल लक्ष्मी (समृद्धी) उत्पन्न होते.

Verse 60

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे षष्टितमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीपद्मपुराणातील भूमिखंडात, वेनोपाख्यानांतर्गत सुकला-चरित्राचा साठावा अध्याय समाप्त झाला.